Xitay hökümiti chet'ellik muxbirlargha qaratqan tekshürüshini kücheytmekte


2007-12-26
Share

Béyjingda turushluq chet'el muxbirlirining tekitlishiche, chet'ellikler bilen chet'ellik muxbirlarning xitayda bir müddet turush resmiyetlirini béjirish ishliri intayin qéyin we murekkepliship ketken bolup, xitayning sirtqa ishikni keng échiwitish siyasitige qilche uyghun emes iken. Biraq bu mesilige qarita inkas bildürgen xitay tashqi ishlar ministirliqi, "chet'elliklerge qarita tizimlash hemde resmiyet tekshürüsh nahayiti normal bir ish" dep bildürmekte.

Chet'ellik muxbirlar, muxbirlarni kütüwélish yighinida özliri yoluqiwatqan qéyinchiliqlarni otturigha qoydi

25 ‏- Dékabir küni xitay tashqi ishlar ministirliqining muxbirlarni kütüwélish yighinida bir chet'ellik muxbir, yéqindin buyan xitay ediliye saqchilirining dawamliq chet'ellik muxbirlar turushluq jaylargha basturup bérip, ularning kimlik kinishkisini tekshüridighan shuningdek yene chet'ellik muxbirlar, chet'ellik sayahetchilerning xitaygha kélip 24 sa'et ichide her qaysi saqchi ponkitlirida tizimlitish resmiyiti béjirish ehwallirining meydan'gha kelgenlikini bildürüp, muxbirlarning köp waqtini alidighan bu xil resmiyetlerni qisqartishni telep qildi.

Chet'ellik muxbir yene mundaq bir so'alni otturigha qoyghan" : kéler yili xitayning islahat élip bérip ishikni échiwitish siyasitini ijra qilghinigha 30 yil toshidu, olimpik murasimimu kéler yili ötküzülidu, néme üchün junggoda mushundaq bir zor weziyet astida chet'elliklerge qarita türlük qa'ide we mizanlarni yolgha qoyidu?"

Xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi ching gang bu su'algha jawab bérip" : junggodiki saqchi ponkitlirining we saqchilarning nopusqa tizimlitish bilen resmiyet tekshürüshining meqsidi jem'iyet tüzümi bilen jem'iyet tertipini qoghdash üchün, junggoning bu herikiti intayin ' normal bir heriket'," dégen.

Si'in'gaporluq bir muxbir " : muxbirlar, junggu tashqi ishlar ministirliqining muxbirlarni kütüwélish yighinida bu mesile üstidiki qarashliri heqqide so'allirini otturigha qoyalighan iken, undaqta bu, heqiqeten muxbirlarning naraziliqini qozghighan bir mesile ikenlikini ispatlaydu," dégen.

Yene bir qisim muxbirlar: "muxbirlarni tizimlash herikiti elwette nurghunlighan qéyinchiliqlarni meydan'gha keltüridu," dep körsetken.

Xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi ching gang muxbirlarni kütüwélish yighinida, chet'ellik muxbirlarning xitaydiki qanunluq hoquqi, qanun buyiche kapaletke ige qilinishi kérek, xitaydiki her qaysi derijilik hökümetler we idare ‏- organlar chet'ellik muxbirlar, chet'ellerning xitayda muqim turushluq muxbirlirigha ongushluq shara'it yaritishi we mulazimet qilishi kérek dep körsitish bilen birge, tashqi ishlar ministirliqining bu jehettiki xizmetlerni izchil yaxshilaydighanliqini tekitligen.

Xitay axbarat erkinliki nachar döletler tizimlikining aldinqi ornida turidu

Muxbirlarning bolupmu chet'el muxbirlirining xitayda türlük qiyinchiliqlargha duch kélidighanliqi emeliyet bolup, chégrisiz muxbirlar teshkilati yéqinda "2007 ‏- yilliq axbarat erkinliki tizimliki" ni élan qilip, 169 döletning tizimliki turghuzulghan döletler ichide xitayning 163 ‏- orunda turidighanliqini ashkarilighan idi.

Merkizi parizhdiki chégrisiz muxbirlar teshkilatining bildürüshiche, gerche xitay olimpik murasimi ötküzüsh munasiwiti bilen türme ichidiki muxbirlarni qoyup bérish heqqide nurghun wedilerni bergen bolsimu, hazirgha qeder bu wedilerning birimu ishqa ashurulmighan.

Buningdin sirt, chet'el muxbirliri kulubining tekshürüsh netijisidin qarighandimu, xitayda ziyaret élip bériwatqan 95 pirsent muxbirning qarishiche, xitayda ziyaret élip bérish muhiti xelq'ara ölchemdin nahayiti yiraq bolup, béyjing hökümiti özining ziyaret erkinlikige kapaletlik qilish wediside turmighan.

Chet'ellik muxbirlar yene, özlirining xitayda hökümet organliri teripidin tughdurulghan her xil kashililargha yoluqqanliqini bildürüp, ulargha uchur yetküzgen kishilerning tehditke uchrash, arqigha chüshüsh, solap qoyush, hetta hujumgha uchrashqa oxshash xeterlerge yoluqqanliqini ashkarilidi. Chet'el muxbirliri kulubining re'isining éytishiche, xitayda puqralar chet'ellik muxbirlar bilen sözlishishtinmu eyminidiken.

U sözide yene " : xitayda kishiler chet'el muxbirlirining ziyaritini qobul qilghanda nahayiti endikish ichide qaymuqidu, bir qisim kishiler chet'ellik muxbirlar bilen körüshkenliki üchün tehditke uchraydu, hetta ziyankeshlikke yoluqqan ademlermu bar, shunga biz bu xil mesililerge alahide köngül bölüwatimiz," dédi.

Chet'ellik muxbirlarning bildürüshiche, ular xitayda ziyaret élip bérishta erkinliktin mehrum qalghan bolup, mesilen 4 ‏- iyul tyen'enmin weqesi, Uyghur we tibetlerge munasiwetlik milliy mesililer shuningdek ularni ziyaret qilish cheklimisige uchrawatqinigha nahayiti uzun bolghan. Muxbirlar özlirining hökümet emeldarlirini ziyaret qilishtimu nahayiti qéyinchiliqqa uchraydighanliqini bildürgen. Xitayning öz muxbirlirigha qaratqan kontrolluqini bolsa tesewwur qilghili bolmaydiken. (Eqide)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet