Үрүмчи шәһиридә вәзийәт йәнила җиддий һаләттә

"5 ‏- Июл үрүмчи вәқәси" сәвәбидин 16 күндин буян сода қилиш чәкләнгән хәлқара чоң базар чаршәнбә күни мулазимәт қилишқа башлиған болсиму, әмма истансимизниң һоңкоңда турушлуқ мухбириниң үрүмчидин игилигән мәлуматлириға асасланғанда, хәлқара чоң базар ичидики 4 миңдин артуқ дуканниң аран йерими ечилған шуниңдәк һөкүмәт дукандарларни әслидики вақиттин 3 саәт бурун дукан тақашқа мәҗбурлиған.
Мухбиримиз әқидә
2009-07-23
Share
Urumqi-xitay-piqaq-esker-qatil-305 Сүрәттә, 14 - ийул, дөң көврүк базириниң йенида, қораллириға өткүр тиғларни бекитип, уйғурларға қарши постта турған хитай қораллиқ сақчилиридин бири.
AFP Photo

Буниң билән биргә йәнә, бир қисим үрүмчи аһалиси вәзийәтниң йәнила наһайити җиддий һаләтттә икәнликини, кочиларни қораллиқ әскәрләрниң қаплап кәткәнликини билдүргән. Төвәндә мухбиримиз әқидә бу һәқтә мәлумат бериду.

"5 ‏- Июл үрүмчи вәқәси" йүз бәргәндин тартип бүгүнгә қәдәр, хитай һөкүмити үрүмчи, қәшқәр вә ғулҗа қатарлиқ барлиқ чоң шәһәр, йеза вә һәтта кәнтләргичә һәрбий һаләт йүргүзүп, уйғурларға қаратқан назаритини алаһидә күчәйтип кәлмәктә, болупму уйғурларниң наразилиқ намайиши йүз бәргән үрүмчи шәһириниң вәзийити һазирму наһайити җиддий һаләттә болуп, уйғурлар әң көп олтурақлашқан вә уйғурларниң тиҗарити мәркәзләшкән дөң көврүк районидики хәлқара чоң базар 16 күндин бери тақап қоюлған.

Чаршәнбә күни йеңдин ечилған чоң базарниң вәзийити һәққидә мәлумат бәргән һоңкоңниң " сода радио истансиси" илгири мәзкүр базар әтирапида он миңлиған кишиниң айлинип йүрүйдиғанлиқини, һазир болса нәччә йүз кишини учратқили болмайдиғанлиқини, чоң базарда мулазимәт башланғандин кейин, 4 миңдин артуқ дуканниң аран йериминиң ечилғанлиқи, базар тақалған 16 күн ичидә тиҗарәтчиләрниң һәр күни тәхминән 2 миң йүән зиян тартқанлииқни билдүрди.

Мәлуматларда йәнә, чоң базарниң аманлиқ тәртипини қоғдаш мәқситидә мәхсус 70 нәпәр аманлиқ хадими тәсис қилинип, һәр бир муштириниң сомка вә янчуқлирини тәкшүрүшкә мәсул қилинғанлиқи қәйт қилинған, үрүмчидики бир шәһәр аһалиси радиомизниң һоңкоңда турушлуқ мухбириниң зияритини қобул қилип, кечиси сиртқа чиқмаслиқ һәққидә уқтуруш алғанлиқини, кишиләр арисида адәм бомба характерлик һуҗумларниң йүз бериш еһтималлиқи һәққидә сөз ‏- чөчәкләр тарқилип, кишиләр тәшвиш ичидә яшаватқанлиқини сөзләп бәргән.

Шәһәрлик һөкүмәт бинасиға йеқин җайда олтурақлашқан йәнә бир шәһәр аһалиси радиомиз мухбириға, өйиниң әтирапида әскәр аптомобили толуп кәткәнликини ейтип": алдимиздики һәммиси һәрбий қисимниң аптомобиллири, уларниң ян тәрәплиригә " қанунни һимайә қилайли", " қанунға хилаплиқ қилғучиларға қаттиқ зәрбә берәйли", " үч хил күчләрни йоқитайли " дегәнгә охшаш шуарлар чапланған " дегән.

Хитай һөкүмити 7 ‏- июл күни, " үрүмчи вәқәси" дә 196 кишиниң өлгәнликини, 1434 адәмниң қолға елинғанлиқини елан қилған иди. Бирақ мәркизи германийидики дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси алим сейитоф әпәнди, қолға елинған адәм сани билән өлгән адәмниң сани хитай һөкүмити елан қилған сандин нәччә һәссә артуқ икәнликини, хитай һөкүмити елан қилған ялған хәвәрләр кишиләрни техиму әндишигә селиватқанлиқини билдүрди.

Гуаңдуң өлкиси шавгүән шәһиридә 26 ‏- июн йүз бәргән, уйғур ишчилириниң хитайлар тәрипидин һуҗумға учрап өлтүрүлүш вәқәси, 5 ‏- июл күни үрүмчидә кәң көләмлик наразилиқ намайишиниң мәйданға келишигә сәвәб болди. Намайиш қораллиқ бастурулғандин кейин, һөкүмәт уйғур диярида һәрбий һаләтни алаһидә күчәйткәндин сирт йәнә, хитайдин алаһидә һәрбий қисим йөткәш тәдбирлирини ишқа салди. Гәрчә хитай һөкүмити вәқә йүз бәргәндә шуниңдәк вәқәни бесиқтуруш җәрянида өлгән адәм сани вә қолға елинған адәм сани һәққидә санлиқ мәлумат елан қилған болсиму, чәтәлдә паалийәт елип бериватқан дуня уйғур қурултийини өз ичигә алған һәр қайси дөләтләрдики хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлири шуниңдәк хәлқара мәтбуатлар вәқәдә өлгән адәм сани билән қолға елинған адәм саниниң хитай елан қилған сандин нәччә һәссә көп дәп пәрәз қилмақта.

Өлгән, яридар болған, из ‏- дирәксиз йоқалған вә қолға елинған уйғурлар саниниң көплүки һәмдә бу һәқтики һәр қандақ учурниң мәхпий тутулуши кишиләр арисидики қорқунч вә әндишини күчәйтип, йәнә җиддий вәқәләрниң йүз бериш еһтималлиқи һәққидики гуманларни мәйданға кәлтүрди. Мана булар үрүмчи шәһириниң вәзийитидики җиддийчиликләрниң техи пәсәймигәнликини көрсәтмәктә.


Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт