Сәуди әрәбистанида тонулған алим мәвливи абдуреһим

Уйғурлар әзәлдин тиришчан хәлқ болғанлиқтин, улар барғанлики җайларда кишиләрниң һөрмитигә сазавәр болған милләттур. Сәуди әрәбистани, мисир, түркийә вә пакистан қатарлиқ ислам мәмликәтлиридә юқири мәртибиләргә көтирилгән уйғурларму аз әмәс. Сәуди әрәбистанида өткән абдуреһим мәвливиму шуларниң қатаридин иди.
Мухбиримиз өмәрҗан тохти
2009-03-05
Share

Сәуди әрәбистаниниң мәккә мукәррәмә шәһиридә турушлуқ алим муһәммәд қасим һаҗим бу һәқтики сөһбитимизни қобул қилған иди.

Муһәммәд қасим һаҗим билән сөһбәт

Муһәммәд қасим һаҗим абдуреһим мәвливи тоғрулуқ мундақ диди:"абдуреһим мәвливи өзи йәкәнлик болуп, яңзиңшин заманида сәуди әрәбистаниға чиқип қалған өлима адәм икән. Уни мәвливи дейиштики сәвәб, у һиндистанниң " дәйюбәнди" намлиқ мәшһур мәдрисисидә оқуған икән.Абдуреһим мәвливи 1911- йили уйғур елиниң йәкән шәһиридә илим - мәрипәтлик аилидә дуняға кәлгән болуп, иптидаий тәлимини атиси рәһмәтулла дамолламда тамалиған. 1924 - Йили қәшқәр ханлиқ мәдрисигә келип илим тәһсил қилишқа башлап бирқанчә йил давам қилған болсиму, 1932- йили уйғур елиниң һәр қайси җайлирида көтүрүлгән хәлқ инқилаби мәзгилидә йәкәнгә қайтип берип, техиму көп илим тәһсил қилиш йолида шу җайдин һиндистанға сәпәр қилған икән."

Абдуреһим мәвливиниң муһаҗирәттики һаяти

Муһәммәд қасим һаҗим "һиндистанниң даңлиқ мәдрисиси"дәйюбәнд"кә оқушқа чүшкән абдуреһим мәвливи 1938- йилиғичә шу мәдрисидә илим тәһсил қилиш билән мәшғул болуп, " мәвливи" дегән диний унванни шуҗайда алғандин кейин, 1946- йили сәуди әрәбистаниға һиҗрәт қилип берип, мәдинә мунәввәрә шәһиридә истиқамәт қилишқа башлиған икән".

Абдуреһим мәвливиниң әмгәклири

Муһәммәд қасим һаҗим "абдуреһим мәвливи сәуди әрәбистанида илмий хизмәтләр билән шуғулланған болуп, мәдинә мунәввәрә шәһиридики "хотән вәқип өйи" дә өзи ялғуз мәхсус кутубхана ачқан вә уйғурчә көплигән диний әсәрләрни йезип қалдурған. Мәсилән: униң "бәйдави тәпсириниң негизи" намлиқ уйғур тилида язған әсири мәдинә мунәввәрә шәһиридә нәшир қилинип тарқитилған. Тәрҗимә әсәрлиридин " исламда мирас қануни", "роһ", " талланға хутбилар" қатарлиқ әсәрләрму мәдинә мунәввәрә шәһиридә нәшир қилинип һәқсиз тарқитилған. Мундин башқа мәрһум абдулқадир дамолламниң " әқаид зөрүрийә" вә " ибадат исламийә" намлиқ әсәрлирини нәшир қилдуруп тарқатқан."

Абдуреһим мәвливи 1996- йили сәуди әрәбистаниниң мәдинә мунәввәрә шәһиридә аләмдин өткән икән.
 

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт