Se'udi erebistanida tonulghan alim mewliwi abduréhim

Uyghurlar ezeldin tirishchan xelq bolghanliqtin, ular barghanliki jaylarda kishilerning hörmitige sazawer bolghan millettur. Se'udi erebistani, misir, türkiye we pakistan qatarliq islam memliketliride yuqiri mertibilerge kötirilgen Uyghurlarmu az emes. Se'udi erebistanida ötken abduréhim mewliwimu shularning qataridin idi.
Muxbirimiz ömerjan toxti
2009-03-05
Share

Se'udi erebistanining mekke mukerreme shehiride turushluq alim muhemmed qasim hajim bu heqtiki söhbitimizni qobul qilghan idi.

Muhemmed qasim hajim bilen söhbet

Muhemmed qasim hajim abduréhim mewliwi toghruluq mundaq didi:"abduréhim mewliwi özi yekenlik bolup, yangzingshin zamanida se'udi erebistanigha chiqip qalghan ölima adem iken. Uni mewliwi déyishtiki seweb, u hindistanning " deyyubendi" namliq meshhur medrisiside oqughan iken.Abduréhim mewliwi 1911- yili Uyghur élining yeken shehiride ilim - meripetlik a'ilide dunyagha kelgen bolup, iptida'iy telimini atisi rehmetulla damollamda tamalighan. 1924 - Yili qeshqer xanliq medrisige kélip ilim tehsil qilishqa bashlap birqanche yil dawam qilghan bolsimu, 1932- yili Uyghur élining her qaysi jaylirida kötürülgen xelq inqilabi mezgilide yeken'ge qaytip bérip, téximu köp ilim tehsil qilish yolida shu jaydin hindistan'gha seper qilghan iken."

Abduréhim mewliwining muhajirettiki hayati

Muhemmed qasim hajim "hindistanning dangliq medrisisi"deyyubend"ke oqushqa chüshken abduréhim mewliwi 1938- yilighiche shu medriside ilim tehsil qilish bilen meshghul bolup, " mewliwi" dégen diniy unwanni shujayda alghandin kéyin, 1946- yili se'udi erebistanigha hijret qilip bérip, medine munewwere shehiride istiqamet qilishqa bashlighan iken".

Abduréhim mewliwining emgekliri

Muhemmed qasim hajim "abduréhim mewliwi se'udi erebistanida ilmiy xizmetler bilen shughullan'ghan bolup, medine munewwere shehiridiki "xoten weqip öyi" de özi yalghuz mexsus kutubxana achqan we Uyghurche köpligen diniy eserlerni yézip qaldurghan. Mesilen: uning "beydawi tepsirining négizi" namliq Uyghur tilida yazghan esiri medine munewwere shehiride neshir qilinip tarqitilghan. Terjime eserliridin " islamda miras qanuni", "roh", " tallan'gha xutbilar" qatarliq eserlermu medine munewwere shehiride neshir qilinip heqsiz tarqitilghan. Mundin bashqa merhum abdulqadir damollamning " eqa'id zörüriye" we " ibadat islamiye" namliq eserlirini neshir qildurup tarqatqan."

Abduréhim mewliwi 1996- yili se'udi erebistanining medine munewwere shehiride alemdin ötken iken.
 

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet