Muxbirlarni qoghdash komitéti "xitay Uyghurlar awazini jimiqturushini dawam qilmaqta"

Merkizi nyuyorktiki muxbirlarni qoghdash komitéti Uyghur zhurnalist gheyret niyaz we dilshat perhat qatarliq tor bashqurghuchilirining jazagha tartilghanliqigha qarita bayanat élan qilip, xitay hökümitining Uyghurlarning pikir erkinlikini boghuwatqanliqini körsetti.
Muxbirimiz jüme
2010-08-03
Élxet
Pikir
Share
Print
Sürette bob déytz ependi xitay hökümitining zhurnalistlarning hoquqigha dexli - teruz qiliwatqanliqi toghrisda bayan eylimekte
Sürette bob déytz ependi xitay hökümitining zhurnalistlarning hoquqigha dexli - teruz qiliwatqanliqi toghrisda bayan eylimekte
AFP Photo

Xitay da'iriliri 23 - iyul, Uyghur zhurnalist gheyret niyazgha " dölet bixeterlikige tehdit sélish jinayiti" artip, uni 15 yilliq qamaq jazasigha höküm qilghan idi. Radi'omiz igiligen melumatlargha qarighanda, del shu mezgilde yene, "diyarim" torining qurghuchisi dilshat perhat, "shebnem" torining bashqurghuchisi nijat azad we "selkin" torining bashqurghuchisi nur'elilerge höküm élan qilghan.

Radi'oyimizning ziyaritini qobul qilghan muxbirlarni qoghdash komitéti asiya bölümi xadimi bob déytz, bulargha artilghan jinayetning siyasiy jinayet ikenlikini bildürdi.

U mundaq dédi "elwette bulargha bérilgen jaza bek éghir boldi. Ulargha dölet bixeterlikige tehdit sélish jinayiti bérildi. Xitayda zhurnalist we bashqilargha bundaq jinayet artilsila, bizge bu bir mexpiy sirdek uchur béridu. Biz shundila buning qanuniy sot emes, belki bir siyasiy sot ikenlikini bilip yétimiz".

Melum bolushiche, gheyret niyaz we dilshat perhat qatarliqlar üstidin échilghan sot, ürümchi sheherlik ottura sotta échilghan. Sot, gheyret niyazgha 15 yilliq, nijat azadqa 10 yilliq, dilshat perhatqa 5 yilliq we nur'elige 3 yilliq qamaq jazasi bergen idi.

Halbuki sotning oxshash bir waqitta échilghanliqi yaki ayrim - ayrim élip bérilghanliqi hazirche namelum.

Gheyret niyaz esli " shinjang iqtisad géziti" ning xadimi we "Uyghurbiz" torining bashqurghuchisi. U, "5 - iyul weqesi" din kéyin, bir qisim gherb metbu'atlirining ziyaritini qobul qilip, munasiwetlik da'irilerning mezkur weqege qayturghan inkasliri heqqide toxtalghan idi.

Dilshat perhat qatarliq tor bashqurghuchilirighimu " dölet bixeterlikige xewp yetküzüsh" jinayiti artilghan bolsimu, ularning xitay qanunining qaysi maddilirigha xilap qandaq konkrétni jinayetlerni sadir qilghanliqi ashkarilanmidi.

Muxbirlarni qoghdash komitéti bu heqte élan qilghan bayanatida " shinjang we ürümchining bir qisim jaylirida yüz bergen namayishlardin bir yil ötkendimu, xitay Uyghurlar awazini jimiqturushini dawam qilmaqta " dep körsetti.

Bub déytz ependi xitay hökümitining Uyghur rayonidin ensireydighanliqini, shunglashqa bu Uyghur yashlirigha bu xil jaza bergenlikini körsetti.

Bub déytz ependi "biz bu balilargha bérilgen jazalarning mahiyitini chüshinishimiz kérek. Bular tor bashqurghuchilar idi. Lékin xitay hökümiti bu jaydin bek ensireydu. Bolupmu, bu balilargha oxshash xitay hökümitini her qandaq shekilde eyibleydighanlardin téximu bekrek ensireydu".

Bezi éniqsiz melumatlargha qarighanda, xitay da'iriliri "5 - iyul weqesi" din kéyin, 100 din artuq Uyghur tor bet bashqurghuchisini qolgha alghan. Bularning nöwette qandaq ehwalda ikenliki pütünley namelum.

Yuqiridiki ulinishtin bu progirammining tepsilatini anglighaysiler.
Toluq bet