Уйғур районида чәтәл мәтбуатлири хәвәрлирини аңлаш чәкләнмәктә

Уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт даирилири, өткән һәптә "5‏ - июл вәқәси"ниң бир йиллиқ хатирә күни йетип келиш һарписида, бәлгилимә чиқирип, уйғур елидики авам пуқралар вә һөкүмәт әмәлдарлириниң чәтәл ахбарат органлири мухбирлириниң зияритини қобул қилишиға чәклимә қойған иди.
Мухбиримиз миһрибан
2010-06-23
Share
Urumqi-xitay-piqaq-esker-qatil-305 Сүрәттә, 14 - ийул, дөң көврүк базириниң йенида, қораллириға өткүр тиғларни бекитип, уйғурларға қарши постта турған хитай қораллиқ сақчилиридин бири.
AFP Photo

Мәлум болушичә йеқинда йәнә, қәшқәр тәвәсидә, пуқраларниң чәтәл мәтбуатлири хәвәрлирини аңлишиму чәкләнгән.

Уйғур аптоном райони даирилириниң, чәтәллик мухбирларниң зиярәт чәклимисини күчәйтиш тоғрисидики бәлгилимисидә, чәтәллик мухбирлардин пуқра яки һөкүмәт әмәлдарлирини зиярәт қилиш үчүн тегишлик органларниң рухситини елиш тәләп қилиниш билән биллә, пуқраларниң чәтәллик мухбирларниң зияритини қобул қилиши, уларни синалғу вә рәсим билән тәминлиши чәкләнгән иди.

Бүгүн дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат ришит зияритимизни қобул қилип, һазир уйғур аптоном районидики һөкүмәт даирилириниң, пуқраларниң чәтәл ахбарат органлири мухбирлириниң зияритини қобул қилишиға чәклимә қоюш билән биллә, пуқраларниң америка авази, әркин асия радиоси қатарлиқ чәтәл ахбарат васитилириниң хәвәрлирини аңлишиниму чәкләватқанлиқини илгири сүрди.  

Әмма радиомиз игилигән учурлардин мәлум болушичә, нөвәттә уйғур аптоном район даирилири, пуқраларниң әркин асия радиоси қатарлиқ чәтәл ахбарат органлириниң хәвирини аңлишини чәклигән болсиму, әмма һөкүмәт әмәлдарлириниң чәтәл ахбарат органлириниң уйғур райони һәққидә бәргән хәвәрлирини көрүп турушини тәшәббус қилған.

Уйғур районидики мәлум бир йеза кадири өткән һәптә радиомиз мухбири гүлчеһрәниң зияритини қобул қилғинида, өзлириниң чәтәл мәтбуатлириниң хәвәрлирини көрүп туридиғанлиқини, бәзи хәвәрләр хитайниң дөләт ичидики хәвәрләргә охшимиғанлиқи үчүн, чәтәл мәтбуат хәвәрлирини өзлириниң "әмәлий хизмәтлирини бурмилап хәвәр қилди" дәп қарайдиғанлиқини билдүрүп, өз наразилиқини ипадилигән иди.

Уйғур районидин зияритимизни қобул қилған бирәйлән нөвәттики әһвал һәққидә тохтилип, һөкүмәт қаттиқ чәклимә қойғини үчүн, пуқраларниң әркин асия радиосиниң хәвәрлирини йошурунчә аңлайдиғанлиқини, әмма тор очуқ болғини үчүн, проксий арқилиқ йәни вастилиқ усулларни қоллинип радио хәвәрлирини тор арқилиқ көридиғанлиқини билдүрди.

 Сөһбәт җәрянида бу киши йәнә, гәрчә һөкүмәт һазир пуқраларниң әркин асия радиоси қатарлиқ чәтәл ахбарат васитилириниң хәвирини аңлишини чәкләватқан болсиму, әмма өзиниң чәтәл радиолирини аңлиғини үчүн қолға елинған адәмләр һәққидә бир гәп аңлимиғанлиқини билдүрди.

 Биз чәтәл мәтбуатлири хәвәрлирини аңлиғанлиқи сәвәбидин җазаланған пуқраларниң әһвали һәққидики хәвәрни дәлилләш үчүн қәшқәр, хотән тәвәсидики сақчиханиларға телефон қилдуқ. Бир қанчә сақчиханиға урған телефонимиз җавабсиз қалған болсиму, әмма хотән гума наһийилик сақчиханиға урған телефонимиз уланди.

Телефонимизни алған нөвәтчи хадим дәсләп уйғур тилида сөзлигән болсиму, кейин сөһбәт җәрянида униң миллити хитай икәнлики, илгири һәрбий хизмәт өтигәнлики мәлум болди.

 Бу хадим мухбирниң әркин асия радио истансисиниң мухбири икәнликини билгәндин кейин, бизниң һөкүмәтниң рухситини елип, андин уларни зиярәт қилишимизни тәләп қилди. У гәрчә сориған соалларға җаваб беришни рәт қилған болсиму, әмма телефонда 10 минут әтрапида сөһбәтләшти.

Сөһбитимиз җәрянида у өзиниң һәрбий сәптин қайтқан әскәр икәнликини, уйғур тилини мушу йәрдә өгәнгәнликини, нөвәттә, уйғур районида вәзийәтниң муқим икәнликини, шуңа америка қатарлиқ ғәрб дөләтлириниң пуқраларниң учур әркинлики дегәндәк мәсилиләрни көтүрүп чиқип, кишилик һоқуқни баһанә қилип, районниң ички ишлириға арилашмаслиқини үмид қилидиғанлиқини билдүрди.

Уйғур вәзийитини көзәткүчиләрниң қаришичә, нөвәттә уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт даирилириниң пуқраларни чәтәл мәтбуатлириниң зияритини қобул қилмаслиқ һәм чәтәл радиолириниң хәвирини аңлимаслиққа агаһландурушидики сәвәб, хитайда йүз бәргән "5 - июл вәқәси" вә шавгүән вәқәсигә охшаш вәқәләрниң хәлқара ахбарат вастилирида елан қилинип, хитай һөкүмитиниң дуняда қийин әһвалға чүшүп қелишиниң алдини елиш, шундақла уйғур районидики уйғурларниң чәтәл мәтбуатлиридин уйғурларға аит учур вә хәвәрләрни аңлиғандин кейин, районда һөкүмәткә болған наразилиқ һәрикәтлирини елип беришидин әнсирәш сәвәбидин болуватмақта икән.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт