Uyghur élide qar we qurghaqchiliq apiti éghirlashmaqta

Bu yil qish pesli kirgendin buyan Uyghur élining shimal hem jenubida ikki xil apet yüz bérip, Uyghur éli 60 yildin buyanqi éghir tebi'iy apetke duch keldi.
Muxbirimiz mihriban
2010-02-02
Share
Altayda-qar-apiti-eghir-305.jpg Süret, altaydiki qar apitidin bir körünüsh.
www.tianshannet.com Din élindi.

Uda 3 hepte dawamlashqan soghuq hawa éqimi tesiridin, Uyghur élining charwichiliqi éghir ziyan'gha uchrighan. Xitaydiki shinxu'a agéntliqi qatarliq xewer agéntliqlirining hem chet'el agéntliqlirining xitaydin bergen xewerliridin melum bolushiche, bu yil yéngi yil kirgendin buyanqi bir ay ichide, Uyghur aptonom rayoni boyiche toqquz wilayet, oblast, 31 nahiye, sheher apetke uchrighan.

Birleshme agéntliqining béyjingdin xewer qilishiche, altay, ili wilayetliride 59 yildin buyan yüz bérip baqmighan bu dehshetlik qar - shiwirghanda, 1 milyon 600 ming nopus apetke uchrighan. Apetke uchrighan charwamal 6 milyon 610 ming tuyaqqa yétip, ölgen charwa mal 100 ming tuyaqtin éship ketken. 4763 Qotan örülüp chüshüp, charwichiliqtiki biwasite iqtisadiy ziyan 640 milyon yü'endin éship éghir iqtisadiy ziyan bolghan.

Tengritaghning shimali qismida yüz bergen shiwirghanliq qar apitide texminen 20 din artuq adem tonglap ölgen, qar apitide örülüp chüshken, dez ketken öy sani 100 minggha yetken, köktat östüridighan 10 ming parnik buzulghan. Apet jeryanida késelge giriptar bolghan adem sani 1300 din ashqan.

Bu qétimliq qar apiti Uyghur élining déhqanchiliqighimu éghir ziyanlarni keltürgen. Mesilen, tengritagh torining 2 - féwral xewiridin melum bolushiche, Uyghur élining asasliq ashliq we yem - xeshek teminlesh orunliridin biri bolghan chöchek wilayitining chaghantoqay nahiyisi jangghiz yézisidiki déhqanlar bu yil 1 - yanwardin8 - yanwarghiche issiq hawa éqimining tesiridin yaqqan uda bir hepte dawamlashqan yamghur hem 9 - yanwardin kéyin tuyuqsiz hawa sowup kétip31 - yanwarghiche yaqqan 4 qétimliq shiwirghanliq qar sewebidin éghir iqtisadiy ziyan'gha uchrighan.

Nöwette Uyghur élide charwilarning yem - xeshek mesilisini hel qilish üchün, gensu qatarliq ölkilerdin 2000 tonna ot - chöp yötkep kélin'gen bolsimu, lékin hazir Uyghur rayonidiki mal - charwilar éhtiyajliq bolghan yem -xeshek 700 nechche ming tonna bolup, yem - xeshekliri tügigenlik sewebtin nurghunlighan charwilar ölüshke bashlighan, bezi charwichilar haram bolup qalmasliqi üchün mal - charwilirini boghuzlashqa mejbur bolghan.

Apet nisbeten yénik dep qaralghan ili wilayitidimu taghdiki charwichilar oxshimighan derijide apetke uchrighan. Gerche Uyghur aptonom rayonidiki munasiwetlik da'iriler ilidiki qar apiti heqqide éniq melumat bermigen bolsimu, emma ilidiki déhqanlarning inkas qilishiche, taghda mal - charwiliri bar déhqanlar qar apitining tesirige uchrighan.

Tengritéghining shimali qismi éghir qar apitining tesirige uchrash bilen birla waqitta, tengri téghining jenubidiki xoten, qeshqer qatarliq jaylar éghir qurghaqchiliq apitining tesirige uchrighan.
 
Xewerlerdin melum bolushiche, xoten wilayitini öz ichige alghan jenubiy Uyghur rayonlirida qurghaqchiliq apiti sewebidin qishlaqtiki ot -chöpler qurup kétip, 800 ming tuyaq qoy xeshek yétishmey ach qalghan iken. Melum bolushiche, 2009 - yilining axiridin bu yilgha qeder xotende qurghaqchiliq apitige uchrighan yer kölimi 19 milyon 300 ming modin éship, apetke uchrighan charwa 800 ming 20 tuyaqqa, apetke uchrighan adem 95 minggha yetken.

Qurghaqchiliqning éghirliqi tüpeylidin, Uyghur élining jenubida her yili etiyaz peslide yüz béridighan chang -tozanliq hawa rayi hadisisi yillardikidin 2 ay ilgiri yüz bergen. Xewerlerdin melum bolushiche, 29 - yanwardin bashlap, qeshqer shehiride bu yil kirgendin buyanqi tunji qétimliq chang - tozanliq hawa rayi hadisisi yüz bérip sheher xelqi sirtqa maska taqap chiqishqa mejbur bolghan.

Apettin qutquzush ishlirigha qarita, Uyghur aptonom rayoni da'iriliri hem xitay merkizi hökümiti qutquzush élip bériwatqanliqini zor küch bilen teshwiq qiliwatqan bolsimu, emma yenila yillardiki kona en'enisi boyiche awam puqralarni öz - özini qutquzush hem jem'iyettiki xelq ammisini apettin qutquzush boyiche i'ane toplashqa seperwer qilghan. Tengritagh torining 31 - yanwar xewer qilishiche, shinjang Uyghur aptonom rayonluq qizil krést jem'iyiti xelq i'ane qilghan 200 ming yü'en qimmitidiki 80 tonna unni 19 - yanwardin 23 - yanwarghiche apet rayonidiki ammigha tarqitip bergen. Emma merkizi hökümetning apet rayonigha qanchilik meblegh ajratqanliqi heqqide bolsa hazirghiche éniq bir melumat bérilmigen.

Közetküchilerning qarishiche, gerche Uyghur rayonida yüz bergen bu qétimliq qar apiti hem qurghaqchiliq apiti 60 yildin buyan yüz bergen eng éghir tebi'iy apet dep qarilip kéliwatqan bolsimu, xitayning hökümet axbarat organliri peqet apetke uchrighan ammini qandaq qutquzghanliqi hem partiye, hökümet rehberlirining altay, chöchek wilayiti qatarliq jaylargha bérip, apetke uchrighan ammidin qandaq hal sorighanliqigha a'it xewerlerni radi'o - téléwizor, gézitlerning eng muhim xewerliri süpitide tekrar bergen.

Yiraq yéza - qishlaqlarda apetke uchrighan xelqning ehwalidin bolsa éniq - konkrét bolghan melumatlar intayin az bérilgen. Uyghur aptonom rayonining hökümet xewerliride bolsa, bu hepte asasen muqimliq tekitlinip, bu rayonda 1 - féwraldin bashlap yolgha qoyulushqa bashlighan "milletler ittipaqliqi terbiyisi nizami" hem "jem'iyet amanliqini her tereplime tüzesh nizami"ni qandaq izchillashturush heqqidiki teshwiqat xewerliri asasi salmaqni igilimekte iken.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet