Xitay, Uyghur élide muqimliq üchün minglarche siyasiy xizmet guruppisi teshkillidi

Xitay da'iriliri Uyghur élide "muqimliq hemmini bésip chüshidu" dégenni asasiy prinsip qilip siyaset yürgüzüp kelmekte. Shundaqla üch xil küchlerge qattiq zerbe bérishni qayta ‏ - qayta tekitlep barghanche kücheytmekte.
Muxbirimiz gülchéhre
2009-01-29
Share
Wang-lechuan-305 Uyghur aptonom rayoni partkomining sabiq sékrétari wang léchüen.
AFP Photo

Ashkarilinishiche, nöwette xitay Uyghur élining muqimliqini saqlash üchün 1000 din artuq siyasiy muqimliq xizmet guruppisi teshkilligen bolup, guruppa ezaliri nechche on mingdin ashqan. Uyghur élide muqimliq qoghdash xadimlirining köpiyishi we yaki muqimliqni qoghdash xizmitining kücheytilishi Uyghur élide muqimliqni ishqa ashuralamdu ? halbuki Uyghur pa'aliyetchiliri del xitay hökümitining Uyghurlargha qarita siyasiy, diniy we milliy bésimlarni künsayin kücheytishining Uyghur élide muqimsizliq peyda qiliwatqan birinchi amil ikenlikini otturigha qoymaqta.

Uyghur élide muqimliq 1 - muhim mes'uliyet

Xitay da'iriliri meyli islahat échiwétilgen 30 yildin buyanqi Uyghur élining tereqqiyat hem muqimliq teshwiqatlirida bolsun we yaki yéqinda axirlashqan ikki yighin jeryanida bolsun, bir tereptin Uyghur éli uchqandek tereqqiy qildi, muqimliq intayin yaxshi ishqa ashti dep teshwiq qiliwatqan bolsa, yene bir tereptin muqimliq weziyiti yaxshi, emma turaqsiz amillar yenila mewjut dep körsitip, muqimliqni saqlash, üch xil küchlerge qarshi turush, singip kirishning aldini élish dégen'ge oxshash atalghularni Uyghur élidiki xitay emeldarlar aghzida qayta - qayta tekitlenmekte.

Memliketlik muqimliqni saqlash yighinining ötken hepte Uyghur élide échilghan shöbe yighinida xitay kommunist hökümitining Uyghur élige qoyghan emeldari wang léchüen ijtima'iy - siyasiy muqimliqni saqlash bashtin ‏ - axir shinjangning xizmitining omumiyiti dep tekitlep,"jaylar, orunlar we tarmaqlar idiyini birlikke keltürüp,muqimliq xizmitining weziyitini omumyüzlük igilep,kallini segek tutup, tereqqiyat 1‏ - muhim wezipe, muqimliq 1‏ - muhim mes'uliyet éngini puxta turghuzup, bölgünchilik we térrorluqqa, singip kirishke qarshi turush sewiyisini, iqtidarini yuqiri kötürüp shinjangning muqimliqigha, döletning bixeterlikige kapaletlik qilish kérek" dédi.

Muqimliq qoghdash siyasiy qoshuni

Uyghur élide xitay hökümiti bashqurushidiki shinjang xewer torining charshenbe we peyshenbe künliri Uyghur élide bölgünchilikke qarshi turush xizmiti heqqidiki yürüshlük xewerliridin ashkarilinishiche, Uyghur aptonom rayonida xitay da'iriliri mexsus üch xil küchlerge qarshi turup, muqimliqni qoghdash üchünla 1000 din artuq siyasiy muqimliq xizmet guruppisini teshkilligen. Bu guruppilarda hazir bar bolghan ezalar nechche on mingdin ashidiken. Shundaqla 1000 din artuq muqimliq xizmitidiki ilghar rayon, 8000 mingdin artuq ilghar yéza - kent, 6500 din artuq ilghar organlarni qurghan.

Nöwette xitayning Uyghur élidiki teshwiqat wastiliri, mana bu xil muqimliqni saqlap bölgünchilerge qarshi turushtiki ilgharlirini muqimliq teshwiq terbiyisi üchün ishqa séliwatqan bolup, shinjang xewer torida peyshenbe küni xotendiki xelq qurultay wekili, islam jem'iyiti hey'et ezasi hebibulla muhemmetning sözlirini neqil keltürüp teshwiqat élip barghan bolup, hebibulla shinjang xewer torigha bergen sözide " yéqindin buyan rabiye qadir bashliq üch xil küchler bizning inaq a'ilimiz bolghan memlikitimizge nurghun töhmet qildi, amérikida turup islam bayriqini kötürüwélip yalghanni tarqatti, wetenperwer diniy zat bolush süpitimiz bilen rabiye qadir we üch xil küchlerge qarshi küresh qilishimiz kérek " dégen.

Xewerde yene, xotendiki memet seydi isimlik bir kishining " bezi yaman niyetlik bölgünchiler, pitne ‏ - éghwa tarqitip bizning xatirjem turmushimizgha buzghunchiliq qiliwatidu, ulargha bek achchiqimiz bar, xatirjem yashimay néme qilidu? biz muqim jem'iyetke muhtaj " dégendek sözlirinimu neqil alghan.

Rabiye qadir:"muqimsizliqni peyda qiliwatqan del xitay hökümiti..."

Xitay hökümitining Uyghur milliy rehbiri, dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadirni söküshni merkez qilip tarqatqan bu xildiki muqimliq terbiye teshwiqati del Uyghur milliy rehbiri rabiye qadir xanimning amérika dölet mejliside Uyghurlarning uchrawatqan kishilik hoquq depsendichilikliri heqqide guwahliq bergen waqtigha toghra keldi.

Uyghur milliy herikiti rehbiri rabiye qadir xanim ziyaritimizni qobul qilip, nöwette xitay hökümitining muqimliq terbiye teshwiqati bilen özi toghriliq meydan'gha chiqiwatqan selbiy bayanlargha qarita meydanini ipadilidi.

Xitayning teshwiqatining del eksiche, rabiye xanim Uyghurlar uchrawatqan kishilik hoquq mesililiri üstide guwahliq bergende, Uyghurlarning diniy, siyasiy erkinliklirining xitay hökümiti teripidin éghir depsende qilinip, atalmish üch xil küchlerge qarshi turush bahanisida bigunah Uyghurlarning türmilerge éliniwatqanliqini, xitay hökümitining Uyghur élide yürgüzüwatqan siyasiy basturushi, milliy kemsitishi, iqtisadiy talan ‏ - tariji we shuningdek assimiliyatsiye siyasetlirining Uyghurlarning naraziliqini kücheytip, muqimsizliq uruqi chéchiwatqanliqini ispatliq körsetti.

Uyghur élide muqimsizliqning asasiy néme? xitay hökümitining élip bériwatqan teshwiqatliri we yaki muqimliq qoghdash chare ‏ - tedbirliri bilen Uyghur éli muqim bolamdu? dégen so'allirimizgha rabiye qadir xanim keskin jawablar berdi.



Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet