Уйғур елидә қизил кесәллики йәниму көп җанға замин болмақта


2008.02.20

2007 - Йили1 - айниң ахиридин башлап уйғур ели миқясида көрүлүшкә башлиған қизил кесәллик юқум әһвали нөвәттә пәвқуладдә юқири санни көрситиватқан болуп, гәрчә уйғур аптоном районлуқ сәһийә назарити уйғур ели буйичә буниңдин кейин һәр қайси сәһийә тармақлириниң дохтурханиларда, қизил кесәлликини һәқсиз давалаш һәмдә алдини елиш ваксина қилиш ишлирини елип баридиғанлиқи һәққидә бүгүн рәсмий уқтуруш чүшүрүп, һазирға қәдәр қизил кесәллики билән юқумлинип давалиниватқан бимарларниң 4000 дин ашқанлиқини, өлгәнләрниң 10ға йетидиғанлиқини елан қилған болсиму, әмма радиомизға кәлгән инкаслардин хитай даирилириниң уйғур елидики қизил тарқилиш әмәлий әһвалини юшуруватқанлиқи шундақла қизил кесәллики сәвәблик өлгүчиләрниң һөкүмәт елан қилған сандин юқири икәнлики мәлум болмақта.

Уйғур елидә қизил юқумдарлири 4365 кә йәткән, 10 киши өлгән

Қиш шундақла әтияз мәзгили түрлүк юқумлуқ кесәлликләрниң әң көп тарқилиш мәзгили һесаблиниду, болупму бу йил қиш пәсли башлиниши билән уйғур елидә җиддий юқумлуқ нәпәс йоли кесәлликлири,шундақла қизилниң тарқилиши пәвқуладдә тез һәм кәң даиридә көрүлмәктә.

Уйғур елидә өткән йили 11 - айдин башланған қизил кесәлликиниң тез тарқилиши һазирға қәдәр мувапиқ контрол қилинмиған болуп,уйғур ели сәһийә назаритиниң елан қилишичә, һазирға қәдәр һәр қайси сәһийә тармақлири тизимлиған қизил юқумдарлири 4365 кә йәткән болуп, 10 киши қизил кесәллики билән юқумланғанлиқи сәвәблик өлгән икән.

Сәһийә назаритиниң статистикисида көрситишичә, бу йил қизил юқум әһвали өткән йили мушу мәзгилдикидин 36 һәссә көп болуп, асан юқумланғучиларниң көпинчиси сәккиз айлиқ кичик балилар, 30 яш әтрапидики кишиләр топи болуп,мәлум болған юқумланғучиларниң әң кичики үч айлиқ бовақ икән шундақла бәзи җайларда яшанғанлардиму юқумлиниш әһваллири көрүлмәктә. Уйғур елиниң һәр қайси йәрлик тор бәтлиридә бу һәқтә берилгән хәвәрләрдин мәлумки, бу йил қизил кесәллики бир қәдәр җиддий тарқиливатқан җайлар, үрүмчи тәңритағ райони, или областиниң күнәс, текәс наһийилири, қәшқәр шәһири вә йеңисар наһийиси, хотән наһийиси, ақсу шәһири һәмдә куча наһийисиниң йезилиридин ибарәт.

Хитай даирилири алдини елиш һәм контрол қилишта тегишлик тәдбир алмиған

Уйғур елидики һәр қайси хитайчә хәвәр торлиридин ашкарилинишичә, уйғур аптоном районлуқ сәһийә назарити 18 - феврал күни уйғур ели миқясида қизилниң тарқилишини җиддий контрол қилиш һәққидә һәр қайси дәриҗилик сәһийә орунлириға мәхсус ухтуруш чүшүргән.

Уқтурушта ейтилишичә, һәр қайси чоң - кичик дохтурхана һәмдә юқумлуқ кесәлликләрниң алдини елиш тармақлири қизил билән юқумланғанларни һәқсиз давалаш һәмдә һәқсиз ваксина қилишни йолға қойидикән.

Әмма, уйғур елидин кәлгән инкасларға қариғанда, қизилниң тарқилиши бир нәччә ай бурунла хели еғир болсиму, һазирғичә хитай даирилири кесәлликниң кәң тарқилишиниң алдини елиш һәм контрол қилишта тегишлик тәдбир алмиған. Шундақла нөвәттә уйғур елидики көпинчә дохтурханиларниң юқумлуқ кесәллик бөлүмлири қизил юқумдарлири билән тошқан болуп карват йетишмигидәк җиддийчилик көрүлмәктә икән.

Қизилниң ямришиға алдини елиш еңиниң төвәнлики, контрол қилишниң вақтида болмаслиқи сәвәб болған

Үрүмчидики уйғур аптоном районлуқ хәлқ дохтурханиси юқумлуқ кесәллик бөлүминиң бир сестраси, мәзкур бөлүмдә давалиниватқан кесәлләрниң асасән қизил кесили билән киргәнләр икәнликини шундақла уларниң асасән уйғур икәнликини, юқумдарларниң кичик балилардин башқа, чоң адәмләрниму өз ичигә алидиғанлиқини ейтти.

Униң билдүрүшичә, қизилниң бундақ ямришиға, бири кишиләрниң кесәлликниң алдини елиш еңиниң төвәнлики сәвәб болған болса, йәнә бири контрол қилишниң мувапиқ, вақтида болмаслиқи сәвәб болған икән. Биз йәнә, қәшқәр хәлқ дохтурханисиға телефон қилип қизилниң юқум әһвалини сориған болсақму, телефонни алған хадим бу мәсилигә алаһидә сәзгүр позитсийә тутти.

Биз илгири куча наһийисидиму қизил юқум әһвалиниң алаһидә еғирлиқи, бу җайда икки оқуғучиниң шу сәвәблик өлгәнлики һәққидә мәлумат бәргән идуқ. Әмма хитай даирилири бу әһвални йошурған. Нөвәттә кучада қизилниң тарқилишини контрол қилиш ишлириниң қандақ елип бериливатқанлиқи һәққидә мәлумат елиш үчүн куча наһийилик юқумлуқ кесәлликләрниң алдини елиш идарисиға телефон қилғинимизда, бир хадим бу һәқтә һечқандақ учур билән тәминлимәйдиғанлиқини ейтип зияритимизни рәт қилди.

Биз йәнә, қизил юқум әһвали әң еғир җайларниң бири болған хотән наһийисиниң әһвалини игиләш үчүн хотән наһийилик хәлқ дохтурханиси җиддий кесәлликләр бөлүмигә телефон қилдуқ, нөвәтчиликтә турған бир сестра, йеқиндин буян қизил кесәллики билән юқумлинип дохтурға келиватқанларниң пәвқуладдә көпәйгәнликини, уларниң асасән кичик балилар икәнликини ейтти.

У йәнә, хотәндә болупму йезиларда кишиләрниң кесәлликниң алдини елиш җәһәттә еңиниң төвән болуши сәвәблик һәмдә вақтида дохтурға келәлмәслики сәвәбликму юқум әһвалиниң еғир болидиғанлиқини ейтти. Униң билдүрүшичә, нөвәттә сәһийә хадимлири асасий қатламларға чүшүп ваксина қилиш паалийитини елип беришқа башлиған.

Даириләр барлиқ учур мәнбәлирини қаттиқ қамал қиливалған

Уйғур елиниң һәр қайси җайлириға қаратқан телефон зиярәтлиримиздин, қизил тарқилиш әһвалиниң уйғур елидә хели еғирлиқи мәлум болған болсиму, әмма даириләрниң бу һәқтә барлиқ учур мәнбәлирини қаттиқ қамал қиливатқанлиқини көрүвелишқа болиду.

Мутәхәссисләр, қизил кесәлликидин юқумлинишниң алдини елишта, кишиләр адәттә муһитниң пакизә, һава өтишидиған болушиға, өзини иссиқ тутушқа әһмийәт беришни, бала һәм яшанғанлар адәм көп йиғилидиған аммиви сорунларға бармаслиқни, қизил кесәллики билән юқумланғанлар вә башқа кесәлләр учришиштин сақлинишни, қизил ваксинисини вақтида окул қилишни, өзидә қизиш вә яки нәпәс йоли яллуғлинип ағришқа охшаш аламәтләр көрүлсә дәрһал дохтурға көрүнүшини тәвсийә қилиду. (Гүлчеһрә)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.