Нирҗа дәваниң хети явропа парламентида уйғур вә шәрқий түркистан мәсилиси һәққидә муназирә қозғиди

2007-01-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Nirj-Deva-200-eu-uyghur.jpg
явропа парламенти кишилик һоқуқ шөбә комитетиниң әзаси вә явропа иттипақи-хитай достлуқ гурупписиниң рәиси нирҗа дева 2004 – йили 15 – сентәбир күни явропа парламентида сөз қилмақта. AFP

Йеқиндин бери дуня уйғур қурултийи болупму униң рәиси уйғур миллий һәрикитиниң рәһбири рабийә қадир ханимға қаратқан һуҗумини күчәйткән хитай һөкүмитиниң, явропа иттипақидики вәкили йеқинда явропа парламенти кишилик һоқуқ шөбә комитетиниң әзаси вә явропа иттипақи-хитай достлуқ гурупписиниң рәиси нирҗа дева билән көрүшүп, униң билән явропа парламентиниң дуня уйғур қурултийини қоллишиниң алдини елиш мәсилисини музакирә қилған.

Нирҗа дәваниң хети билән қозғалған муназирә

Нирҗа дева 22‏- январ күни хитай һөкүмитиниң вәкили билән көрүшкәндин кейин, явропа парламенти әзалириға бир хәт әвәтип, улардин дуня уйғур қурултийи вә бу тәшкилатниң рәһбири рабийә қадир ханимниң паалийәтлирини қоллимаслиққа чақирған. У явропа парламенти әзалириға әвәткән хетидә асасән хитай һөкүмитиниң уйғур тәшкилатлири вә паалийәтчилири һәққидики қарашлирини тәкрарлиған.

Нирҗа деваниң бу хети уйғур тәшкилатлириниңла әмәс, явропа парламент әзалириниң шундақла хәлқара тәшкилатларниң қаттиқ тәнқидигә учриди һәмдә уйғурлар вә шәрқий түркистан мәсилиси билән йеңи тонушуватқан явропа парламентида уйғурлар мәсилиси вә хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан сиясити һәққидә чоң муназирә қозғилишиға сәвәб болди.

Дуня уйғур қурултийиниң рәһбири рабийә ханимниң, нирҗа деваниң хетигә җаваб қайтуруп, явропа парламент әзалириға әвәткән хетидин кейин, явропа иттипақи дөләтлириниң явропа парламентидики әзалири нирҗа дева һәмдә пүтүн парламент әзалириға хәт әвәтип, нирҗа деваниң қарашлирини рәт қилип, парламент әзалирини уйғурларниң кишилик һоқуқ вә демократийә үчүн елип бериватқан күришини қоллашқа чақирған.

Парламенти әзаси истван зинтиватни: дуняда террорчиларниң бундақ тәқдирлиниши мумкин әмәс

явропа парламенти әзаси истван зинтиватни тәрипидин нирҗа деваниң хетигә җавабән явропа парламент әзалириға әвәтилгән хәттә мундақ дейилгән: "һөрмәтлик хизмәтдашлар, нирҗа дева әпәндиниң дуня уйғур қурултийи вә шинҗаң мәсилисидә явропа парламентида тарқатқан хети асасән хитай һөкүмитиниң бу мәсилидики рәсмий мәйданини әкс әттүриду. Мән хитайниң бу мәсилә тоғрисдики мәйданиға гуман билән қараймән. Хитай һөкүмити тәрипидин уйғурларға қарита ишлитиливатқан аталмиш террорчи вә бөлгүнчи аталғулириниң немини ипадиләйдиғанлиқи кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати тәрипидин 2005‏- йили април ейида елан қилинған доклатта наһайити очуқ оттуриға қоюлған. Кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати мәзкур доклатида, хитай һөкүмитиниң 11‏- сентәбирдә америкида елип берилған террорлуқ һуҗумлиридин кейин, афғанистанда бирқанчә уйғурниң қолға чүшкәнликини баһанә қилип, уйғурларниң диний вә миллий әркинлик үчүн тинч йол билән паалийәт елип бериватқан пүтүн кишилирини, тактика өзгәрткән террорчилар дәп аташқа башлиди".

Истван зинтвани явропа парламенти әзалириға әвәткән хетини давамлаштуруп мундақ дегән: "сиясий нишанға йетиш үчүн зораванлиқ һәрикәтләрни қәтий рәт қилидиған бир шәхис болуш сүпитим билән, кишилик һоқуқ вә демократийини илгири сүрүш үчүн елип бериливатқан паалийәтләрни террорчилиқ билән бирдәк көридиған көз қарашқа қәтий қарши туримән". У хетини мундақ ахирлаштурған: "рабийә қадир ханим 2000‏- йили кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң әң юқири тәқдирлишигә сазавәр болди. Рафто кишилик һоқуқ тәшкилати рабийә ханимни 2004‏- йиллиқ кишилик һоқуқ мукапатиға лайиқ көрди. Рабийә қадир ханим шундақла 2006 ‏- йиллиқ нобил тинчлиқ мукапатиға намзат көрситилди. Бу дуняда террорчиларниң бундақ тәқдирлиниши мумкин әмәс".

Истиван зинтванидин башқа йәнә, бороннис сара лудфор қатарлиқ явропа парламентиниң нопузлуқ әзалириму нирҗа деваниң хетигә җаваб қайтуруп униң уйғурлар, дуня уйғур қурултийи вә рабийә қадир ханим һәққидики көз қаришини тәнқид қилған.

Боруннис сара лудфор, явропа парламенти әзалириға әвәткән хетидә, рабийә қадир ханим хитай һөкүмити бизни ишәндүрүшкә тиришиватқандәк, террорчи әмәс, шәрәплик вә җасарәтлик бир аял. Биз хитай һөкүмитиниң хәлқара террорчилиққа қарши урушни сүйистимал қилиш сияситигә қарши турушимиз керәк, дегән. (Қанат)

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт