Nirja dewaning xéti yawropa parlaméntida Uyghur we sherqiy türkistan mesilisi heqqide munazire qozghidi


2007-01-25
Share

Yawropa parlaménti kishilik hoquq shöbe komitétining ezasi we yawropa ittipaqi-xitay dostluq guruppisining re'isi nirja déwa 2004 – yili 15 – séntebir küni yawropa parlaméntida söz qilmaqta. AFP

Yéqindin béri dunya Uyghur qurultiyi bolupmu uning re'isi Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimgha qaratqan hujumini kücheytken xitay hökümitining, yawropa ittipaqidiki wekili yéqinda yawropa parlaménti kishilik hoquq shöbe komitétining ezasi we yawropa ittipaqi-xitay dostluq guruppisining re'isi nirja déwa bilen körüshüp, uning bilen yawropa parlaméntining dunya Uyghur qurultiyini qollishining aldini élish mesilisini muzakire qilghan.

Nirja dewaning xéti bilen qozghalghan munazire

Nirja déwa 22‏- yanwar küni xitay hökümitining wekili bilen körüshkendin kéyin, yawropa parlaménti ezalirigha bir xet ewetip, ulardin dunya Uyghur qurultiyi we bu teshkilatning rehbiri rabiye qadir xanimning pa'aliyetlirini qollimasliqqa chaqirghan. U yawropa parlaménti ezalirigha ewetken xétide asasen xitay hökümitining Uyghur teshkilatliri we pa'aliyetchiliri heqqidiki qarashlirini tekrarlighan.

Nirja déwaning bu xéti Uyghur teshkilatliriningla emes, yawropa parlamént ezalirining shundaqla xelq'ara teshkilatlarning qattiq tenqidige uchridi hemde Uyghurlar we sherqiy türkistan mesilisi bilen yéngi tonushuwatqan yawropa parlaméntida Uyghurlar mesilisi we xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan siyasiti heqqide chong munazire qozghilishigha seweb boldi.

Dunya Uyghur qurultiyining rehbiri rabiye xanimning, nirja déwaning xétige jawab qayturup, yawropa parlamént ezalirigha ewetken xétidin kéyin, yawropa ittipaqi döletlirining yawropa parlaméntidiki ezaliri nirja déwa hemde pütün parlamént ezalirigha xet ewetip, nirja déwaning qarashlirini ret qilip, parlamént ezalirini Uyghurlarning kishilik hoquq we démokratiye üchün élip bériwatqan kürishini qollashqa chaqirghan.

Parlaménti ezasi istwan zintiwatni: dunyada térrorchilarning bundaq teqdirlinishi mumkin emes

Yawropa parlaménti ezasi istwan zintiwatni teripidin nirja déwaning xétige jawaben yawropa parlamént ezalirigha ewetilgen xette mundaq déyilgen: "hörmetlik xizmetdashlar, nirja déwa ependining dunya Uyghur qurultiyi we shinjang mesiliside yawropa parlaméntida tarqatqan xéti asasen xitay hökümitining bu mesilidiki resmiy meydanini eks ettüridu. Men xitayning bu mesile toghrisdiki meydanigha guman bilen qaraymen. Xitay hökümiti teripidin Uyghurlargha qarita ishlitiliwatqan atalmish térrorchi we bölgünchi atalghulirining némini ipadileydighanliqi kishilik hoquqni közitish teshkilati teripidin 2005‏- yili april éyida élan qilin'ghan doklatta nahayiti ochuq otturigha qoyulghan. Kishilik hoquqni közitish teshkilati mezkur doklatida, xitay hökümitining 11‏- séntebirde amérikida élip bérilghan térrorluq hujumliridin kéyin, afghanistanda birqanche Uyghurning qolgha chüshkenlikini bahane qilip, Uyghurlarning diniy we milliy erkinlik üchün tinch yol bilen pa'aliyet élip bériwatqan pütün kishilirini, taktika özgertken térrorchilar dep atashqa bashlidi".

Istwan zintwani yawropa parlaménti ezalirigha ewetken xétini dawamlashturup mundaq dégen: "siyasiy nishan'gha yétish üchün zorawanliq heriketlerni qet'iy ret qilidighan bir shexis bolush süpitim bilen, kishilik hoquq we démokratiyini ilgiri sürüsh üchün élip bériliwatqan pa'aliyetlerni térrorchiliq bilen birdek köridighan köz qarashqa qet'iy qarshi turimen". U xétini mundaq axirlashturghan: "rabiye qadir xanim 2000‏- yili kishilik hoquqni közitish teshkilatining eng yuqiri teqdirlishige sazawer boldi. Rafto kishilik hoquq teshkilati rabiye xanimni 2004‏- yilliq kishilik hoquq mukapatigha layiq kördi. Rabiye qadir xanim shundaqla 2006 ‏- yilliq nobil tinchliq mukapatigha namzat körsitildi. Bu dunyada térrorchilarning bundaq teqdirlinishi mumkin emes".

Istiwan zintwanidin bashqa yene, boronnis sara ludfor qatarliq yawropa parlaméntining nopuzluq ezalirimu nirja déwaning xétige jawab qayturup uning Uyghurlar, dunya Uyghur qurultiyi we rabiye qadir xanim heqqidiki köz qarishini tenqid qilghan.

Borunnis sara ludfor, yawropa parlaménti ezalirigha ewetken xétide, rabiye qadir xanim xitay hökümiti bizni ishendürüshke tirishiwatqandek, térrorchi emes, shereplik we jasaretlik bir ayal. Biz xitay hökümitining xelq'ara térrorchiliqqa qarshi urushni süy'istimal qilish siyasitige qarshi turushimiz kérek, dégen. (Qanat)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet