Katrin xanimning Uyghurlar heqqidiki köz qarashliri


2007-11-22
Share

Uyghurlar mesilisining künséri keng tonulushi netijiside, nurghunlighan chet'elliklerning Uyghurlargha bolghan qiziqishi küchiyip barmaqta. Gérmaniye ziyaliysi katrin xanim Uyghurlar heqqide belgilik chüshenchige ige ayal bolup, u Uyghurlarning medeniyiti, sen'iti we turmush adetlirige qiziqqanliqi seweblik, yéqinqi yillardin buyan Uyghurlargha a'it bir qisim tarixi kitablarni körüp chiqqan. Katrin xanim ziyaritimizni qobul qilghanda, sözini aldi bilen Uyghurlarning bügünki paji'elik teqdiridin bashlidi. U Uyghurlarning tibetlikler bilen oxshash teqdirge ige xelq ikenlikini, Uyghurlar heqqide yézilghan kitablardin körüp bilgenlikini eskertti.

Katrin xanim qirghinchiliqlardin epsuslan'ghan

Katrin xanim Uyghurlarning bundin ming yillar ilgiriki dewrigiche merkizi asiyadiki eng medeniyetlik milletlerdin biri bolup tonulghanliqini bilidiken. U, Uyghurlarning xitay istilasigha mehkum bolghan zamanlardin béri köp qétim qirghinchiliqlargha uchrighanliqini, bu qirghinchiliqning bügünki kün'ge qeder dawam qilishidin epsuslinidighanliqini éytti. "Téxi ikki hepte ilgirila xitay hökümitining qeshqerde besh neper Uyghurni ölüm jazasigha mehkum qilghanliqini buning bir delili", dédi.

U, her xil xewer menbeliridin Uyghurlarning tughut erkinliki we öz til - yéziqini qollinish erkinlikidin mehrum qilin'ghanliqini körüp ghezeplen'genlikini, bügünki medeniyet dunyasidimu bu qeder yawayi zorawanliqning mewjutluqigha hich ishen'güsi kelmeydighanliqini tilgha aldi. Katrin xanim aldinqi hepte bawariye téléwiziye qanilidin Uyghurlargha a'it bir xewer körgen bolup, bu xewerde teswirlen'gen Uyghurlarning bügünki turmushidin köp bi'aram bolghan.

Katrin xanim bayliqlarning Uyghurlargha menpe'et bermigenlikidin epsuslan'ghan

Uning éytishiche, bu filimde ürümchidin qeshqergiche bolghan keng zémindiki Uyghurlarning échinishliq turmushi teswirlen'gen. Shunche bipayan, shunche güzel bir zémindiki insanlarning namratchiliq we weyranchiliq ichide hayat köchüriwatqanliqi, yer astidiki bihésab tebi'iy bayliqlirining bu milletning derdige dawa bolalmaywatqanliqini, ichkiri xitaygha heqsiz éqiwatqan bu bayliqlarning xitay hökümranlirini semritip, Uyghurlar üstidiki mustemlikisini mustehkemleshke türtke boliwatqanliqini chüshen'genlikini qisturup ötti. U pütün xitaydiki énérgiyining 4/3 qismigha ige bolghan, 1 milyart 300 milyon xitayni énérgiye bilen teminlewatqan bu zéminning igilirining shu taptiki haligha qarap, xitay dölitining neqeder rehimsiz we adaletsizlikining barghansiri chongqur hés qilghanliqini tekitlidi.

Bu filimde bu zéminning igiliri bolghan Uyghurlarning shunchilik namratliqigha qarimay, ichkiri xitaydin xitay aqqunlirining seldek éqip chiqiwatqanliqi katrin xanimning diqqitini chekken yene bir téma bolghan. U Uyghur medeniyiti, Uyghur örp - adetliri we Uyghur til - yéziqining bu kelgündiler üchün orun boshitip bériwatqanliqini, yeni Uyghurlarning ashkare rewishte her tereptin jiddiy assimilyatsiye qiliniwatqanliqini, buninggha qoshulup dawam qiliwatqan pilanliq tughut siyasitining Uyghurlarning neslini qurutushni meqset qiliwatqanliqini tilgha aldi.

Katrin xanim Uyghur qizlirining ichkirige élip kétilish mesilisige diqqet qilghan

Katrin xanim؛ Uyghur qizlirini ichkiri xitaygha yötkesh mesilisi, Uyghurlarning hashar emgikige sélinish mesilisi, Uyghur siyasiy mehbusliri üstidin élip bériliwatqan ölüm jazasi mesilisi, diniy réjim, pilanliq tughut niqabidiki qirghinchiliq, milliy til - yéziqning cheklinish mesilisi qatarliq bir qatar mesililerning dunya jama'itining diqqitini tartidighan mesile ikenlikini, Uyghur siyasiy pa'aliyetchilirining bu sahede téximu zor tirishchanliq körsitishi kéreklikini tekitlidi.

Katrin xanim Uyghurlarning intérnét sehipilirige nezer salidighanliqini, Uyghurlarning 2008 - yilliq olimpikke qarshi pa'aliyetlirining yéterlik emeslikini tilgha aldi. U, Uyghur teshkilatlirining bu sahede her qaysi ellerdiki hökümetsiz teshkilatlar bilen hemkarliship, xitayni heqiqi rewishte yerge qaritidighan ishlarni qilishini ümid qilidighanliqini eskertip, "2008 - yili pütün dunyaning neziri xitayda we xitaygha qarshi pa'aliyetlerde bolidu. Bu Uyghurlarning özini tonutushining eng yaxshi pursiti," dédi. (Ekrem)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet