Abdullah molla'oghlu : 'sherqiy türkistan'gha yardem etriti yoqmu?'

Türkiyidiki intérnét gézitliridin biri bolghan www.gazeteturka.com Da "doghu türkistana konwoy yoqmu?" yeni, "sherqiy türkistan'gha yardem etriti yoqmu?" mawzuluq obzor élan qilindi.
Muxbirimiz erkin tarim
2010-01-21
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, türkiyidiki intérnét gézitliridin biri bolghan www.gazeteturka.com  Da élan qilinghan "doghu türkistana konwoy yoqmu?" yeni, "sherqiy türkistangha yardem etriti yoqmu?" mawzuluq obzordin bir körünüsh.
Süret, türkiyidiki intérnét gézitliridin biri bolghan www.gazeteturka.com Da élan qilinghan "doghu türkistana konwoy yoqmu?" yeni, "sherqiy türkistangha yardem etriti yoqmu?" mawzuluq obzordin bir körünüsh.
www.gazeteturka.com Din élindi.

Abdullah molla'oghlu yazghan bu obzor mundaq bashlaydu: "Téléwizorlarda körgen, gézitlerde oqughan bolushinglar mumkin. Ötken hepte en'giliyidin yolgha chiqqan insaniy yardem etriti ghezzege yétip bardi. Bir in'giliz parlamént ezasining yol bashchiliqidiki bu yardem etriti balqandin ötüp, türkiye, süriye we iyordaniye arqiliq, memliketlerdin ötüp, misir chégrisigha yétip kelgende zor tosalghulargha uchrighan bolsimu, yardem boyumlirini saq - salamet apirip pelestinliklerge tarqitip berdi."

Abdullah molla'oghlu obzorida pelestin mesilisining tarixi heqqide toxtilip mundaq dep yazidu: "pelestin mesilisi bir esirliq tarixqa ige bir mesile. Bu qétimqi yardem etritining bérishi simwolluq bir ish. Ulargha yardem boyumliri apirish bilen pelestin mesilisining hel bolghini yoq. Undaqta néme boldi? pelestin mesilisi yene bir qétim dunyaning kün tertipige kelgen boldi. Bolupmu misir alghan qattiq insapsiz tedbirler pelestin mesilisige ijabiy tesir körsetti. Pütün dunya bu heqsiz mu'amilidin mezlum pelestin xelqighe hésdashliq bildürdi. Pelestin uzun yillardin béri dunyaning kün tertipide bolghan bir mesile. Oylap béqinglar bügün 70 yashqa kirgen bolsingizmu pelestin mesilisi kallingizda yép - yéngi bir mesile. Bundaq bolushidiki sewep yéqinda arqa arqigha tizilghan mashinilar bilen pelestin'ge yardem apirip bérishke oxshash pa'aliyetlerning bolup turushi."

U obzorida sherqiy türkistan mesilisiningmu pelestin mesilisige oxshap kétidighanliqini anglitip mundaq dep yazidu: "pelestin mesilisige bek oxshaydighan yene bir mesile bar, u mesilini pelestin mesilisidek bilip ketmeymiz. U mesilining ismi 'sherqiy türkistan mesilisi.' Bundaq bir qanighan yara heqqide xelqimiz yéterlik derijide melumat igisi emes. Dunya jama'etchilikimu sherqiy türkistan mesilisini taza bilip ketmeydu. Bolmisa sherqiy türkistan 1949 - yilidin béri xitaylarning ishghali astida. Xitay hökümiti u yerdiki Uyghurlargha insanning eqlige kelmeydighan derijide bésim ishlitiwatidu. U yerde pilanliq tughut nami astida balilarni öltüriwétish adettiki ishqa aylinip qalghan. Uyghurlarning siyasiy we iqtisadiy heqliri qolliridin tartiwélin'ghan. Bezi ijabiy siyasetler köz boyashtin ibaret. Eng esheddi bolghini Uyghurlargha bériliwatqan ölüm jazasi. Adalet xitay chégrisidin kirelmeywatidu."

Abdullah molla'oghlu xitaydiki insan heqliri depsendiliri heqqide toxtilip mundaq dep yazidu: "xitayning eskiri küchi hemmimizge melum. Shunga dunya döletliri sherqiy türkistandiki insan heqliri depsendilirini körmeske séliwatidu. Dunyada démokratiye, qanun döliti uqumi qanchilik kücheytse - kücheysun yenila döletlerning küchi achquchluq rol oynimaqta. Eslide xitayning iqtisadining küchiyishi sherqiy türkistan mesilisining aldidiki eng chong tosalghu. Xitay dunyagha eng köp mal sétiwatqan dölet. Bu unwan uzun yillardin béri gérmaniyining qolida idi, 2009 - yili xitayning qoligha ötti. Sotsiyalizim bilen kapitalizimni arilashturup qurghan xitay tüzümining netijisi bu."

U obzorida ürümchi weqesidin kéyin sherqiy türkistan mesiliside yéngi bir bet échilghanliqini anglitip mundaq dep yazidu: "yazda ürümchide köp sanda Uyghur xitaylar teripidin öltürüldi. Bu échinishliq weqe xitaylarning neziride normal bir insan heqliri depsendisi. Burun bundaq weqeler bolghanda türkiyide namayish ötküzületti, shuning bilen tügeytti. Xitay bulargha pisent qilipmu qoymaytti. Emma bu yil bir oxshimasliq boldi. Ürümchide bolghan weqeler chet'el muxbirliri teripidin dunyagha anglitildi. Yanfon bilen tartilghan körünüshler intérnet arqiliq dunyagha tarqitildi. Shuning bilen xitay hökümiti özini aqlash ihtiyaji hés qildi. Xitayning özini aqlash éhtiyaji hés qilishidiki seweb, özining eyibkar ikenlikidin nomus qilghanliqidin emes. Eger nomus qilghan bolsa 1949 - yilidin béri Uyghurlargha qiliwatqan insan qélipidin chiqqan siyasitidin nomus qilsa bolatti. Menche buning birla sewebi bar, u bolsimu iqtisadtin ibaret. Dunyagha mal sétiwatqan dölet bolghachqa xéridarlirining aldida xijil bolghan bolushi kérek. Buning bilen sherqiy türkistan dewasida toghra yol tépildi. Toghra yol sherqiy türkistandiki insan heqliri depsendilirini dunyaning kün tertipige élip kélishtin ibaret."

Abdullah molla'oghlu obzorida sherqiy türkistan dewasida diqqet qilishqa tégishlik ishlar üstide toxtilip mundaq yazghan: "pütün dunyadiki insanlarning qollishigha érishish üchün, sherqiy türkistan mesilisige milliyetchilik mesilisi dep qarimasliq kérek. Siz bu mesilide 'adriyatik déngizidin seddichin'giche türk dunyasi' shu'ari bilen chiqsingiz, milletchilik héssiyatini aldinqi pilan'gha chiqarsingiz bashqilarning hésdashliqini yoqitip qoyusiz. Eger bu mesilige diniy jehettin qarap 'qizil xitay musulman Uyghurlarni öltüriwatidu' dégen shu'ar bilen chiqsingizmu payda alalmaysiz. Musteqilliq sherqiy türkistanning eng tebi'iy heqqidur. Chünki bu zéminni xitaylar 1949 - yilida bésiwalghan. Lékin hazirche 'sherqiy türkistan'gha musteqilliq' dep chiqsaqmu payda alalmaymiz. Bizning birla meqsitimiz bar, u bolsimu sherqiy türkistandiki insan heqlirini dunyagha anglitish arqiliq aldi bilen xitayning bésim siyasitini toxtitish. Yadinglarda bolsun, ghezzege ketken yardem etriti londondin yolgha chiqqan idi. Dunya xeritisini échip qarap béqing, enqeredin sherqiy türkistanning paytexti ürümchi qanchilik uzaqliqta. Istanbul bilen ürümchining ariliqi, londondin ghezzegiche bolghan ariliqtin uzaqmu?"

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.
Toluq bet