Uyghur tor bet bashqurghuchiliri heqqidiki yéngi inkaslar

Radi'omiz Uyghur bölümi " diyarim ", "selkin " qatarliq tor bet bashqurghuchiliridin dilshat perhat, nur'eli qatarliq Uyghur tor bashqurghuchilirining Uyghur aptonom rayonluq yerlik hökümet da'iriliri teripidin tutup turuliwatqanliqi heqqidiki xewerni bergen idi.
Muxbirimiz mihriban
2009-12-17
Élxet
Pikir
Share
Print
Süret, diyarim torining qurghuchisi dilshat perhat ependining 2005 - yili www.youku.com Ni ziyaret qilghandiki süriti.
Süret, diyarim torining qurghuchisi dilshat perhat ependining 2005 - yili www.youku.com Ni ziyaret qilghandiki süriti.
Resimni dilmurat perhat ependi peminligen.

Bu xewer bérilgendin kéyin, Uyghur tor bet bashqurghuchilirining hazirqi ehwalni bilidighan bir qisim radi'o anglighuchilirimiz, radi'omiz Uyghur bölümige téléfon hem élxet arqiliq, özliri bilidighan tor bashqurghuchilirining ehwalini inkas qilish bilen bille, xitay hökümitining Uyghur tor betlirini taqiwétish qilmishigha bolghan naraziliqini bildürdi.

Yawropadiki melum bir dölettin téléfon qilghan bir yash özi da'im kirip turidighan "shinjang liniyisi", "bas - bas", "diyarim chayxanisi", "ulinish" qatarliq tor betliri hem bu tor bet bashqurghuchilirining ehwali heqqide sözlep berdi. Uning bayan qilishiche, özi ilgiri tor yüzide da'im körüshüp turidighan tordash dostliridin " ürümchi kechlik géziti"ning xadimi niyazmu hazir tutup turuluwatqan bolup, u özi bilidighan ehwallarni bayan qilip berdi.

Éléktronluq xet sanduqigha inkas yollighan melum bir radi'o anglighuchimiz," selkin" tor bétining tor bet bashqurghuchisi muhemmetning gunahsizliqi heqqide öz qarishini bayan qilip, mundaq xet yazghan:

-- Shu tapta, peqet Uyghur bolup qalghanliqimiz üchünla zulmet we azab ichide yashashqa mehkum bir dewrge shahit bolup yashawatqanliqimni oylisam qelbim mujulmaqta. Men muhemmet abdullani yaxshi bilimen. Muhemmetjan abdulla 1977 - yili 9 - ayning 21 - küni qaramay shehiride tughulghan. 1996 - Yili béyjing axbarat uniwérsitétigha qobul qilin'ghan. 2001 - Yilidin bashlap merkizi xelq radi'o istansisining muxbiri we tehriri bolup ishligen. 2008 - Yili 2 - aydin bashlap, 'selkin' torigha eza bolup, bashqurghuchiliq wezipisini ötigen.

-- Muhemmetjan abdullaning 'selkin' torida qilidighan ishi asasliqi shinxu'a agéntliqi we dölet ichidiki xewerlerni Uyghurchigha terjime qilip yollashtin ibaret bolup, merkizi téléwiziye istansisida déyilginidek u peqet, 7 - ayning 1 - küni etigende, a t ch n dégen bir xenzuche tor bette élan qilin'ghan, "dunya Uyghur qurultiyi "ning bayanatchisi dilshatning bayanati heqqidiki xewerni "selkin" torigha yollap qoyghanla yéri bar. Elwette, Uyghurlarningmu bu xewerlerdin xewerdar bolush hoquqi bolghinidek, héchqandaq qanun'gha xilap ish qilghan emes idi. Men bir addiy puqra bolush süpitim bilen dunyadin, dunyadiki heqqaniyetni qollaydighan teshkilatlarning bundaq naheq tutulup turushlargha qarap turmasliqini, muhemmedjan'gha oxshash naheq tutulup turuwatqanlarni qutuldurush yolida emeliy bir heriketke ötüshini soraymen.

5 - Iyul weqesidin kéyin, xitay hökümiti Uyghur élining barliq intérnét uchur wasitilirini üzüp tashlighan bolup, igilishimizche, hazir Uyghur élidiki Uyghurche tor betliridin, "Uyghur biz", "diyarim", "selkin", "shebnem", "ulinish", "shinjang liniyisi", "okyan", "saxawet", "sumrugh", "yultuzlar arili", "berqi", "yéngi qashtéshi", "yurtum", qatarliq tor betliri we bir qisim shexslerning blogliri taqiwétilgen. Chégrisiz muxbirlar teshkilati Uyghur diyaridiki 100 dek tor bet üstidin tekshürüsh élip barghan bolup, tekshürüsh netijisidin melum bolushiche, intayin az bir qisim muzika we kino tor betliri échilghanning sirtida 85 pirsenttin köp tor béti tamamen taqiwétilgen iken.

Xitay hökümitining Uyghur élining intérnét uchur wasitilirigha qaratqan qamilini téxi bikar qilmighan bir peytte, shinxu'a torining 2 - dékabirdiki xewiride Uyghur aptonom rayonida " intérnét uchur bixeterliki bashqurush nizamnamisi" namida yerlik qanun békitilip 1 - dékabirdin bashlap yolgha qoyulghanliqini xewer qilghan idi.

Dunya qelemkeshler jem'iyiti Uyghur merkizining re'isi qeyser ependi radi'omiz ziyaritini qobul qilip, xitay da'irilirining Uyghur tor betlirini taqiwétip, Uyghur aptonom rayonida Uyghurlarning pikir erkinlikini üzlüksiz boghup kéliwatqan shara'it astida, yene bu xil herikitini qanunlashturushqa urunushi, "özining asasiy qanuni shundaqla xelq'araliq qanunlarghimu xilap heddidin ashqan bir heriket" dep tenqid qildi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Toluq bet