Истанбулда "турандики бичарә вәтән-шәрқий түркистан" дегән темида йиғин өткүзүлди

2013-Йили 1-айниң 2-күни мармара университети түрк мәдәнийәт вә тәтқиқат кулуби тәрипидин "турандики бичарә вәтән-шәрқий түркистан" дегән темида йиғин өткүзүлди. Йиғинға мармара университетиниң оқутқучи вә оқуғучилиридин болуп көп санда киши қатнашти.
Ихтиярий мухбиримиз арслан
2013-01-03
Share
Turanda-bir-bichare-weten-305.jpg Истанбулда "турандики бичарә вәтән-шәрқий түркистан" дегән темида өткүзүлгән йиғиндин көрүнүш. 2013-Йили 2-январ, түркийә.
RFA/Arslan

Йиғинға истанбул университети тил -әдәбият факултети тарих бөлүминиң оқутқучиси профессор муәлла йүҗәл ханим риясәтчилик қилди. Йиғинда истанбул университети түркологийә тәтқиқат институти түрк тарихи бөлүминиң оқутқучиси доктор өмәр қул әпәнди, "өтмүштин бүгүнгичә шәрқий түркистанниң сиясий тарихи" дегән темида, мармара университети учур -ахбарат бөлүминиң оқутқучиси уйғур доктор абдулһәмит авшар, "шәрқий түркистанниң һазирқи вәзийити" дегән темида сөз қилди.

Истанбулда
Истанбулда "турандики бичарә вәтән-шәрқий түркистан" дегән темида өткүзүлгән йиғиндин көрүнүш. 2013-Йили 2-январ, түркийә.
RFA/Arslan

Йиғинниң ечилиш мурасимида мармара университети түрк мәдәнийәт вә тәтқиқат кулубиниң башлиқи алпәрән гөргүлү әр вә кулуб әзаси сәлман ариҗан әпәндиләр сөз қилди.

Йиғинда йәнә мармара университети түрк мәдәнийәт вә тәтқиқат кулубниң башлиқи алпәрән гөргүлүәр сөз қилип мундақ деди: биз түрк мәдәнийәт вә тәтқиқат кулуби болуш сүпитимиз билән диний вә миллий мәниви қиммәтлиримизгә әһмийәт бериш үчүн паалийәт қилип келиватимиз, бу мунасивәт билән бүгүн бу йәрдә шәрқий түркистан тоғрисида йиғин ечиватимиз. Чүнки биз бизни биз қилип яшашқа йол көрсәткәнләргә әгишип яшаш йолини таллидуқ. Бизни биз қилған өтмүшимиз, диний етиқадимиз вә тарихимиздин ибарәт болуп, буни биз күлтүр, тарих дәп чүшинимиз. Биз улуғ динимизни дияр-диярға тарқатқан, виянадин сәддичин сепилигичә, әрәб дияриниң ахириғичә ислам динини мудапиә қилған бир әҗдадниң әвладлири. Пәхирлик әҗдадлиримиз тарих сәһнигә чиққан җуғрапийә бүгүнки шәрқий түркистан чеграси ичидә болуп, мундақчә ейтқанда ата маканимиз шәрқий түркистандур.

Алпәрән әпәнди сөзиниң давамида уйғурларниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиригә сүкүт қиливатқан кишилик һоқуқ паалийәтчиләрни тәнқид қилип мундақ деди:
64 Йилдин буян давам қиливатқан зулум, кишилик һоқуқ, әркинлик дәп җар селиватқанларниң вә бу аталғуларниң мәнисиниң тегигә йетәлмигәнләрниң һечқачан тилиға кәлмиди. Өзлирини аталмиш әркинлик пәрваниси дәп дава қиливатқанлар, қуяш чиққан тәрәптики қериндашлиримизниң пәрядлириға қулақ салмиди вә уларға көз юмди. Бүгүнки программимиз 64 йилдин буян ата вәтинимиздә бичарә һаләттә қалған қериндашлиримизни әсләш, уларниң дәрдлиригә азрақ болсиму ортақ болуш үчүн шәрқий түркистан дегән нам билән өткүзүлди.

Алпәрән әпәнди сөзидә, уйғурларниң һазир дуч келиватқан қийинчилиқ әһваллирини тилға елип мундақ деди: дуняни фәтһи қилған, фәтһи қилипла чәклинип қалмастин адаләт билән тинчлиқ бәрпа қилған бир милләт мәйданға кәлгән шәрқий түркистанни ойлап бақайли. Мусулман болуш җинайәт, түрк болуш техиму җинайәт болидиған бир йәр шәрқий түркистан.

Алпәрән әпәнди сөзиниң ахирида вәтән ичидики уйғурларға хитаб қилип мундақ деди: сөзлиримни улар аңлиялмисиму, бизниң барлиқимиздин уларниң хәвири болмисиму сөзүмни уларға салам йоллаш билән ахирлаштурушни халаймән. Әй! динимиз үчүн иңриған қериндашлирим силәргә салам!. Әй! шунчә зулум астида миллитимиз үчүн яшиған қериндашлиримиз силәргә салам болсун!

Йиғинда мармара университети мәдәнийәт вә тәтқиқат кулубниң әзаси сәлман ариҗан әпәнди сөз қилип мундақ деди: шәрқий түркистан һонларниң, көктүркләрниң, уйғурларниң, қараханийларниң, ғәзнәвийләрниң вә салҗуқларниң излири қалған мубарәк түрк -ислам дияри. Шәрқий түркистан әхмәт йәсәвий, шаһ нәқшибәнди, мәһмут қәшқири, йүсүп хас һаҗип, абдулкәрим сутуқ буғрахан, әйса йүсүп алип текин, осман батур қатарлиқ көплигән мәшһур шәхсләрни йетиштүргән қәдими җуғрапийә. Шәрқий түркистан тарихтин буян көплигән қәһриманлиқ дастанлириға сәһнә болған, тарихқа йеңи сәһипиләр ачқан қәһриман вәтән. Бүгүнки күндә көплигән инсанлар пәрвасизчә шинҗаң дәп атаватқан шәрқий түркистан хитайниң көп қетим атом бомба синақ қилишиға учриди. Шәрқий түркистанда бовақлар аниларниң қорсиқидин елип ташлинип қирғинчилиқ мазарлиққа айланди. Бүгүнки күндә шәрқий түркистан дини әркинлик чәкләнгән.

Биз бу йиғин тоғрисида йиғинни уюштурған мармара университети түрк мәдәнийәт вә тәтқиқат кулубниң әзаси сәлман ариҗан билән сөһбәт елип бардуқ. Сәлман ариҗан бу йиғинни ечиштики асаси мәқситини ипадиләп мундақ деди: шәрқий түркистан мәсилисигә пәрвасиз қарашқа адәтлинип қалған инсанларға бу мәсилисиниң түркләрниң вә мусулманларниң ортақ бир муқәддәс даваси икәнликини аңлитиш, шәрқий түркистанни әсләп қоюш әмәс бәлки бу давани һәммимизниң ортақ бир даваси һалға кәлтүрүш үчүн бу йиғин уюштурулди. Шәрқий түркистандики қериндашлиримиз шуни билсунки, яшаватқан орунларниң охшаш болмаслиқи, арилиқимизниң узақ болуши биз улардин узақ дегән мәнә ипадиләнмәйду. У йәр бизниң ата юртимиз, келип чиқиш йилтизимиз у йәрдә, йүрикимиз һәр заман улар билән биргә соқиду, уларниң азаб чекиши билән бизму азаблинимиз. Улар қайғуланса бизму қайғулинимиз.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт