Биңтүән - уйғур ели ичидики мустәқил империйә (2)


2007.11.30

"Җуңго иқтисад һәптилики " журнилида берилгән мақалидә ашкарилинишичә , хитай уйғур елидә биңтүән полклирини үзлүксиз кеңәйтиватқан болуп, техи 2004 - йилила хотән дияриға 244 полкини қурған болуп, мәзкур полк 3 йил ичидә 217 миң 300 мо терилғу йәр игилигән. Мақалидә йәнә, 2006- йилиға кәлгәндә мәзкур мәйдандики ишчи ‏- хизмәтчиләрниң оттуричә кирими 8861 йүәнгә йәткән болуп, бу йил йәнә кирим нисбити 35 пирсәнт ашидиғанлиқи көрситилгән.

Хитай деһқан :" юртимизда терилғу йәр кәмчил болғанлиқтин уйғур елигә йәр издәп кәлгән"

Һалбуки, мақалиниң бу қисмида берилгән, "җуңго иқтисад һәптилики" журнили мухбириниң 244 - мәйданға йеқинда хенәндин келип йәрләшкән лю фучүн исимлик бир хитай билән елип барған сөһбити кишини чоңқур ойға салиду.

Лю фамилилик бу йил 31 яшлиқ хитай болуп, оз юртида терилғу йәр кәмчил болғанлиқтин уйғур елигә йәр издәп кәлгән икән. У мундақ дегән: " шинҗаңға келишимдики асасий мәқситим болса юртимизда терилғу йәр аз болуп, адәм бешиға аран 3 модин тоғра келиду, әмма бу йәрдә 65 мо тоғра келиду."

Лю фамилилик йәнә, мәйдандики мевилик дәрәхләрниң алдин тикип қоюлғанлиқини, суғуруш әслиһәлири алдин орнитилғанлиқини интайин мәмнунлуқ билән тилға елип: " мениң қилидиғиним , пәқәт шу нәрсиләргә көз- қулақ болуп қоюштинла ибарәт болуп, мевә пишқанда мәйдан сизгә сетишип бериду техи" дегән вә бу йәргә келип иккинчи йилила 58 миң йүән кирим қилғанлиқини қошумчә қилишни есидин чиқармиған.

Биңтүән аһалисиниң киши бешиға тоғра келидиған йиллиқ кирими 11 миң 835 йүән

"Җуңго иқтисад һәптилики" журнилида биңтүән һәққидә берилгән мақалидә көрситилишичә, һазир биңтүән аһалисиниң киши бешиға тоғра келидиған йиллиқ омумий кирими 11 миң 835 йүән хитай пули болуп, биңтүәндин игилигән мәлуматларда, тарим дәря вадисиға җайлашқан бир полкиниң су ишлириға мәсул хадими өзлириниң йиллиқ кириминиң 15 миң йүән әтрапида болуп, йәрликниңкидин көп үстүн икәнликини билдүргән.

Ундақта йәрлик деһқанларниң йиллиқ кирими биңтуәнниңкидин қанчилик пәрқлиниду? бу һәқтики соалимизға ақсу дияридики бир деһқанниң радиомизға ейтқанлири дәлил болалиса керәк.

Йәрлик деһқанларниң йиллиқ иқтисади кирими биңтуәнниңкидин җиқ төвән

Зияритимизни қобул қилған бу деһқан қериндишимизниң билдүрүшичә, ақсудики бир полк ақсу дәря делтисиниң юқири еқиниға җайлашқан болуп, дәря сүйини асасән контрол қилидикән.

Бу деһқанниң билдүрүшичә йәнә, йәрлик деһқанларниң йиллиқ иқтисади кирими биңтуәнниңкидин җиқ төвән болуп, йилиға 2000 йүән. Униң билдүрүшигә қариғанда , биңтүәнниң йәрлири асасән салалаштурулған етизлар болуп , деһқанчилиқ ишлири асасән машинилашқандин башқа , һөкүмәтниң алаһидә ғәмхорлуқиға еришидиған болғачқа биңтүәнниң иқтисади кирими яхши икән.

Хитайниң биңтүәнгә бунчә көп ғәмхорлуқ қилиштики сәвәбни, шихәнзә университетиниң сабиқ оқутқучиси һазир америкида яшаватқан уйғур зиялий илшат әпәнди, вәтән ичи вә сиртидики уйғур мустәқиллиқ давасиниң күчийишигә әгишип, хитайниң биңтүәнниң орнини вә биңтүән хитайларниң иқтисади күчини юқири көтүрүшниң интайин муһимлиқини тонуп йәткәнликидә дәп көрсәтти.

Уйғур елидә мәвҗут бостанлиқниң 50 пирсәнт қисми биңтүән илкидә

Биңтүән уйғур елигә йәрләшкән 50 нәччә йил мабәйнидә уйғур или бостанлиқидин 74 миң 500 квадрат километир земин игилигән.

Мақалидин ашкарилинишичә, биңтүән һазир уйғур елидә мәвҗут бостанлиқниң 50 пирсәнтидин артуқ қисмини даирисигә алған болуп, һазир биңтүән даирисидә 15милйон 550 миң му терилғу йәр вә кәлгүсидә ичиш пилан қилған 9 милйон 620 миң модин артуқ йәр бар икән. Әмма мәзкур мақалидә бу биңтүән мушу өткән 53 йил җәрянида өзләштүргән бостанлиқ дәп сүрәтлинип биңтүәнниң уйғур елигә қошқан төһписи сүпитидә көрситилгән.

Тйән чиляв ханим:" уларниң шу бостанлиқни вә байлиқни егиливалғанлиқида шәк йоқ"

Хитайниң дөләт әһвали вә сияситини тәтқиқ қилидиған тәшкилат җуңго информатсийә тәтқиқат җәмийитидики тәтқиқатчи тйән чиляв ханим , гәрчә һазирчә бу һәқтә һәқиқий санлиқ мәлуматлар толуқ болмисиму, әмма юқирида тилға елинған биңтүән башқурушидики 50 пирсәнт бостанлиқни биңтүән өзләштүргән болмастин бәлки игиливалған дәп көрсәтти. У мундақ деди: " шуниңға ишинимәнки , улар шу земинни өз контроллуқиға алған болуп, уларниң шу бостанлиқни вә байлиқни егиливалғанлиқида шәк йоқ."

Уйғур елигә аит санлиқ мәлуматларға қариғанда, уйғур елиниң омумий йәр көлими 1 милйон 600 миң квадрат кило метир болуп, буниңда адәм яшашқа баб келидиған бостанлиқ көлими 136 миң квадрат километир.

Хитай һөкүмәт даирилири бәргән санлиқ мәлуматларға қариғанда , уйғур или омумий нопуси20 милйон 815 миң болуп буларниң ичидә хитайларниң нопуси 7 милйон 980 миң дин артуқ ( биңтүәнни өз ичигә алмайду).

Мана шу 20 милйондин артуқ хәлқ 136 миң квадрат километир бостанлиқниң йеримида тирикчилик қилса, қалған йеримида 3 милйонға йеқин биңтүәнлик азадә яшайдиғанлиқиға аит пакитлар, вә биңтуәнниң уйғур дияриниң кәлгүси вә уйғур хәлқниң мәвҗутлуқи мәсилигә қара көләңгә ташлап туруватқанлиқи нурғун уйғурларға намәлум бир риаллиқтур. (Җүмә)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.