Уйғурлар атом радиатсийисиниң тәсиригә изчил учримақта

Нөвәттә уйғур елидә ақ қан кесили, өпкә раки, лимфа раки, қизилөңгәч раки, ашқазан раки, җигәр раки, көкрәк раки вә балиятқу өсмиси қатарлиқ яман характерлик кесәлләр барғанчә көпәймәктә икән. Мутәхәссисләрниң қаришичә, уйғур елидә бу хил яман характерлик кесәллириниң бу қәдәр көпийип кетиши, райондики атом радиатсийиси тәсириниң башқа җайларға қариғанда зиядә көп болғанлиқидин икән.
Мухбиримиз миһрибан
2010-06-10
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Сүрәт, хитай атом синиқи тәсиридә һейипнақ туғулған бир уйғур балиниң сүрити.
Сүрәт, хитай атом синиқи тәсиридә һейипнақ туғулған бир уйғур балиниң сүрити.
www.youtube.com Дин елинди.

Материяллардин мәлум болишичә, хитай һөкүмити 1964 - йили 10 - айдин 1996 - йили 7 - айғичә болған арилиқта җәмий 46 қетим атом синиқи елип барған. Буларниң һәммиси уйғур елиниң лопнур районида елип берилған. Нөвәттә хәлқарадики атом бомба синиқиниң инсанларға елип келидиған зиянлирини тәтқиқ қилғучиларниң қаришичә, уйғур елидә яшаватқан уйғурлар хитай һөкүмити районда елип барған атом бомба синиқиниң зийиниға әң еғир учриған икән.

 Радиомиз уйғур бөлүми өткәндә, ақ қан ракиға гириптар болған 8 яшлиқ абдувәли вә униң билән бир ятақта йетип давалиниватқан 12 яшлиқ абдусалам, 8 яшлиқ музәппәр қатарлиқ рак кесилигә гириптар болған уйғур балилирини зиярәт қилған идуқ. Мәлум болишичә, нөвәттә уйғур елидә бу хил кесәлләргә дучар болғанлар сани йилдин  -йилға ашмақта вә бу хил кесәлләргә дучар болуватқанларниң яш чәклимисиму барғанчә кичиклимәктә икән.

Чәтәлләрдики мутәхәссисләрдин илгири үрүмчи төмүрйол идариси дохтурханисида дохтур болуп ишлигән, һазир әнгилийидә уйғурлардики түрлүк рак кесәллири вә уйғурларниң атом синиқиниң зийиниға учраш әһвали һәққидә мәхсус тәтқиқат елип бериватқан, мутәхәссис дохтур әнвәр тохти әпәнди вә ню -йорктики дохтур мәмәт имин әпәндиләр зияритимизни қобул қилип, нөвәттә уйғурларниң бу хил яман сүпәтлик қан бузулуш һәм өсмә кесәллиригә бу қәдәр көп гириптар болушиниң сәвәби, хитай һөкүмитиниң районда көп қетим елип барған атом синақлириниң тәсиридин дәп көрсәтти.

Мутәхәссис әнвәр тохти әпәнди 1998 - йилдин буян, әнгилийидики рак кесәллири мутәхәссислири билән һәмкарлишип, уйғур районидики атом радиатсийисиниң тәсиридин болған муһит булғиниши һәм районда күндин - күнгә көпийиватқан түрлүк рак кесәллири һәққидә тәтқиқат елип бармақта. У, йеқинқи бирқанчә йиллардин буян көп қетим атом радиатсийә зиянлири һәққидики хәлқаралиқ йиғин вә журналларда өз тәтқиқат нәтиҗилирини елан қилип кәлмәктә.

Әнвәр әпәнди зияритимизни қобул қилғинида, райондики рак кесәллириниң нөвәттики әһвали һәққидә тохталди. У, сөзидә уйғур аптоном районлуқ өсмә кесәллири дохтурханисини мисалға елип, дохтурханида үзлүксиз көпийиватқан кесәл кариватлири һәм райондики үзлүксиз көпийиватқан түрлүк рак кесәллири һәққидә тохталди.

Ню -йорктики дохтур мәмәт имин әпәнди, уйғурларда бу йилларда рак кесилиниң бу қәдәр көпийишидики амиллар көп тәрәплимә болсиму, әмма әң муһими йәнила атом радиатсийисиниң тәсири икәнликини илгири сүрди.

Әнвәр тохти әпәнди өзиниң бу йилларда райондики атом синиқиниң тәсиридин уйғурларда әң көп учрайдиған бирқанчә хил рак кесилиниң тарқилиш әһвали үстидә елип бериватқан тәтқиқати һәққидә тохталди. У, сөзидә атом синақлири тәсиридин пәйда болған рак кесәллириниң кейинки әвладларға ирсийәт кесәллири болуп давамлишиши мумкинликини илгири сүрди.

Мәмәт имин әпәнди қан ракиниң һәм башқа ракларниң пәйда болушида атом синиқи сәвәбидин пәйда болған атом тозанлириниң, атом радиатсийә нуриниң биваситә тәсир көрситидиғанлиқини илгири сүрди.

Әнвәр тохти әпәнди атом синиқи елип барған районларда көрүлидиған һәр хил екологийилик тәңпуңсизлиқ амиллири һәққидә тохталди.

Әнвәр тохти әпәнди сөзидә, хитай һөкүмити бу йилларда районда елип барған атом синақлириниң орни һәм бу хил синақларниң уйғур райониғила әмәс һәтта әтраптики дөләтләрниңму муһитиға еғир дәриҗидә тәсир көрсәткәнликини, хитай һөкүмитиниң районда елип барған 46 қетимлиқ атом синиқиниң уйғурларға елип келидиған зийининиң 100 йилғичә һәтта униңдинму узун мәзгилләргичә район муһитиға һәм бу йәрдә яшаватқан уйғурларниң саламәтликигә еғир тәсир йәткүзүши мумкинликини билдүрди.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт