Йеңи чеграға мәбләғ селиватқан әң чоң бай ваң җенниң пушти

Йеңи чеграда нефит вә көмүр гази үчүн мәбләғ селиватқан әң чоң бай, 'хитай тәбиий газ ширкити' дегән ширкәтниң хоҗайини кимликини биләмсиз? хоңкоңда чиқидиған 'ечиветиш' журнилида баян қилинишичә, бу әң чоң бай ваң җенниң оғли ваң җүн.
Мухбиримиз вәли
2010-06-28
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Сүрәттә, йеңи чеграға мәбләғ селиватқан әң чоң бай ваң җун, шәрқий түркистанни ишғал қилған ваң җенниң оғли.
Сүрәттә, йеңи чеграға мәбләғ селиватқан әң чоң бай ваң җун, шәрқий түркистанни ишғал қилған ваң җенниң оғли.
Photo: RFA

Хоңкоңда чиқидиған 'ечиветиш' журнилида баян қилинишичә, әнглийидә өзини баш буғалтер дәп тизимға алдурған руперт хугверф, 1999‏ - йили бейҗиңдики 'хитай хәлқ университети'да хитайчә өгиниватқандила 'байлар тахтиси' қуруп, хитайда пәйда болуватқан әң чоң байларниң әһвалини тәтқиқ қилишқа башлиған. Униң елан қилишичә, һазир хитайда он милйон йүәнлик байларниң сани 870 миң, буниң ичидә йүр милйонлуқ байлар 55 миң, бир милярдлиқ байлар 1900, йүз милярдлиқ байлар 140.

Хитай һөкүмити буларниң һәммисини хәлқ ичидики хусусий карханичилар дәп атайду. Руперт хугверфниң көрситишичә, бу чоң байларниң ичидики әң чоң байлар 80 ‏ - йиллардики әң чоң һоқуқдар дең шавпиң, әң чоң коммунист капиталист руң йирин, әң бурун шәрқий түркистанни ишғал қилған коммунист қисим командири ваң җенларниң пушти.

'Хитай тәбиий газ ширкити' ниң хоҗайини ваң җүн

'Ечиветиш' журнилида баян қилинишичә, 1980‏ - йилларда, һечким техи 'хиянәтчи әмәлдар' дәп атимиған әң һоқуқдар дең шавпиң, хитайда сиртқа қаритилған бир чоң иқтисадий система қуруп чиқиш үчүн, қизил капиталист руң йирен хоңкоңда қурған 'хәлқара инавәтлик қәрз вә мәбләғ ширкити'дин пайдиланған. Бу ширкәт 1995‏ - йили, әң бурун шәрқий түркистанни ишғал қилған ваң җенниң пушти ваң җүнниң қолиға өткән.

Ваң җүн 2006‏ - йили бу ширкәтни, хитай мәркизи тәкшүрүш идарисиниң башлиқи куң юәнниң пушти куңдәнгә өткүзүп берип, өзи 'хитай тәбиий газ ширкити' дегән ширкәтни қуруп, дадиси әң бурун ишғал қилған земинни мустәһкәмләшкә башлиған. У, бу райондики нефит гази үчүн салған мәбләғлирини тәдриҗи һалда көмүр гази вә көмүр електир қуввити саһәсигә кеңәйткән. Бу кеңәймичиликини заманиви йеңи уқум билән пәдәзләш үчүн, үрүмчидә 'шинҗаң хәлқара көргәзмә ' селишқа башлиған. Хитай һөкүмитиниң ейтишичә, ваң җүн һазир дадиси ваң җен әң бурун ишғал қилған земингә селиватқан мәбләғләрниң һәммиси униң шәхсий пули.

Ваң җүн билән тәйвәнлик пең ричеңниң үрүмчидики өй - земин ширкити

Америкида чиқидиған волт стерит журнили 2010‏ - йили 4 - айда, 'хитай тәбиий газ ширкити' ниң хоҗайини ваң җүн билән 'хитай инавәтлик қәрз вә мәбләғ ширкити'ниң хоҗайини тәйвәнлик пең ричең бирлишип қурған 'бавшең ширкити' дегән бир ширкәт, уйғур аптоном районида өй - земин тиҗарити билән шуғуллиништа бир - биридин үнүмлүк пайдилиниватиду, дәп баян қилған иди.

Тоқсундики үч чоң очуқ көмүр канниң 80% пай чекини ваң җүн сетивалған

Германийидә чиқидиған 'әйнәк' һәптилик гезити 2010‏ - йил 5‏ - айниң 9‏ - күнидики санида, 'шәрқий түркистанни 1949‏ - йили ишғал қилған ваң җенниң пушти ваң җүн, үрүмчидики тиҗарәт банкисиға қошқан пайдин 2005‏ - йилидила 165 милйон йүән пайда қазанди; 2007‏ - йили 6‏ - айниң 9‏ - күни, үрүмчи шәһириниң муавин секретари нәйим ясинға, буниңдин кейинки үч йил ичидә тәбиий газ үчүн наһайити көп мәбләғ салидиған пиланини тонуштурди; 2006‏ - йили 9‏ - айда, тоқсундики үч чоң очуқ көмүр канниң 80% пай чекини сетивелип, көмүр гази үчүн мәбләғ селишқа башлиди; 2008‏ - йилиға кәлгәндә йәнә, көмүр гази вә көмүр електир қуввити үчүн 3 милярд йүән көпәйтип мәбләғ салди; у әмди салидиған мәбләғ санини5 милярд йүәнгә йәткүзмәкчи " дәп баян қилған иди.

Үрүмчидики 'шинҗаң хәлқара көргәзмә' дегән чоң қурулушни ваң җүн салғузуватиду

Хитайниң 'шинҗаң хәвәр тори', ваң лечүән 2010 ‏- йили 3 ‏- айниң 29 ‏- күни үрүмчидә 'шинҗаң хәлқара көргәзмә' дегән қурулушқа линта кәсти, һәр хил чоң йиғин яки чоң тәбрик - мурасим өткүзүш, мәһсулатларни көргәзмә қилиш, чәтәлләр билән сода -тиҗарәт келишими имзалаш қатарлиқ мәқсәтләр үчүн қоллинилидиған 110 миң квадрат метирлиқ бу чоң қурулуш бу йил ахирида пүтиду, дәп хәвәр қилған иди. Үрүмчидики 'шинҗаң хәлқара көргәзмә' дегән бу чоң қурулушни ваң җүн салғузуватиду.

Җаң чүншән аталғу өзгәртиватиду

Хитайниң 'шинҗаң гезити'ниң баян қилишичә, хитай мәркизи комитети бу йил 4 ‏- айда уйғур аптоном райониға бәлгилигән йеңи әмәлдар җаң чүншән 2010‏ - йили 6 ‏- айниң 23 - күни, 'иқтидарлиқ адәмләрни топлаш үчүн бир нәччә қетим мунтизим уруш қилиш' дегән йеңи шоарни оттуриға қойған.

Җаң чүншән буниңдин бурун, йиллардин буян ақмиған сиясәтләрниң намини өзгәртип 'хәлқни бай қилиш', 'чоң сәкрәп илгириләп тәрәққи қилдуруш', 'мәңгү әмин қилиш' дегән аталғуларни көтүрүп чиққан иди. Бу, униң әң йеңи аталғуси болуп һесаблиниду.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт