Проф. Др. Мәмәт җиһат озондәр вапатидин уйғурлар қаттиқ қайғурди


2007.07.26

Милләтчи һәрикәт партийисидин техи бу сайламда парламент әзаси болуп сайланған проф. Др. Мәһмәт җиһат өзөндәр машина вәқәсидә һаятидин айрилди. Түрк дунясини интайин яхши билидиған, уйғурларниң йеқин дости болған мәһмәт җиһат өзөндәрниң вапат болғанлиқ хәвири әтигән кәлгәндин кейин кишиләр арисида қайғу яратти.

яриланған мәһмәт җиһат өзөндәр нәқ мәйданда һаятидин айрилған

Қатнаш даирилиридин елинған мәлуматларға қариғанда, әтигән саәт 7:30 да әнқәрәниң әсәнбоға йолида өзи машина һәйдәп кетиватқанда йүз бәргән қатнаш вәқәсидә еғир яриланған мәһмәт җиһат өзөндәр нәқ мәйданда һаятидин айрилған.

Милләтчи һәрикәт партийиси баш секритари җиһан пачаҗи хәвәрни алғандин кейин баянат берип: "мәһмәт җиһат өзөндәрниң истанбулдин парламент әзаси болуп сайланғанлиқини вә бүгүн әтигән истанбулға мазбатасини елишқа кетиватқанлиқини ейтип: мәһмәт җиһан өзөндәр интайин қиммәтлик акадимист вә қиммәтлик инсан иди. Һәммимизгә сәбир тиләймән," деди.

У яшлиқ йиллиридин тартипла түрк дунясиға интайин қизиқатти

1947-Йилида дуняға кәлгән проф. Др. Мәһмәт җиһат өзөндәр 1971-йилида һаҗәттәпә университетиниң җәмийәтшунаслиқ бөлүмини пүттүрүп мәзкур унверситита хизмәткә башлиған иди. У яшлиқ йиллиридин тартипла түрк дунясиға интайин қизиқатти. У маниса саһилидики 1954-йили шәрқий түркистандин көчүп кәлгән қазақ көчмәнлири вә булғаристан көчмәнлириниң иҗтимаий-мәдинийәт қурулмиси темилиқ илмий мақалиси билән докторлуқ унваниға еришкән иди.

Проф.Др. Мәһмәт җиһат өзөндәр бу илмий мақалисидә кәң җуғрапийигә тарқалған түркий хәлқләрниң иҗтимаий-мәдинийәт алаһидиликлири, уларниң мәсилилири, яшаватқан районлиридики мәсилилири вә нопус алаһидиликлири үстидә тәтқиқат елп барған. У 1981-йилида корийидики бир университетниң тәклипигә бинаән корийәдә икки йил дәрс бәргән вә түрк мәдинийитиниң корийәдә тонулушиға зор төһпә қошқан иди.

1992-Йили профессорлуқ унваниға еришкән мәһмәт җиһат өзөндәр узун йил җәмийәтшунаслиқ бөлүмидә мудир болғандин кейин һаҗәттәпә университитида түркологийә тәтқиқатлири иниститути вә ситратигийилик тәтқиқатлар мәркизини қурған. У йәнә түркийә дөлитиниң мәсилилириниң һәл болушиға бир кишилик һәсссини қошуш үчүн 1991-йили көк иҗтимаий вә стратегийилик тәтқиқатлар фонди җәмийитини қуруп мудирлиқ вәзиписини өтәп келиватқан иди. У йәнә түрк дуняси һәққидә йүзләрчә хизмәт пиланини йолға қоюп бу пиланларни пүттүргән болуп, бу хизмәт пиланлири ичидә хитайда яшайдиған түркий милләтләр хизмәт пиланиму бар иди.

Мәрһум уйғурларға вә уйғур мәсилисигә көңүл бөләтти

Мәрһум мәһмәт җиһат өзөндәр йәнә җәмийәтшунаслиқ саһәси бойичә уйғур оқуғучиларниму йетиштүргән иди. Униң йәнә көк вә түркологийә җорнилини чиқириватқан болуп, һәр санида дегүдәк уйғурлар һәққидә мақалиләргә йәр берәтти.

Булардин башқа проф. Др. Мәһмәт җиһат өзөндәр 2002-йили 1-айда уйғурларниң өтмүши вә бүгүни темисида кәң көләмлик хәлқаралиқ илми муһакимә йиғини чақирмақчи болуп, пүтүн тәйярлиқлар ахирлишип йиғин ечилишқа 5 күн қалғанда түркийәдики хитай әлчилики бу илми муһакимә йиғинини ачтурмаслиқ үчүн унверситет мудирлики вә түркийә ташқи ишлар министирликигә қаттиқ бесим ишләткән иди.

Буниң билән амалсиз қалған мәһмәт җиһат өзөндәр бу йиғинни ачалмиған иди. Мунасивәтлик йәрләрдин алған мәлуматлиримиздин қариғанда, бу йиғин түпәйли икки дөләт арисида киризис чиқишқа аз қалған икән.

Мәһмәт җиһат өзөндәрниң вапат болғанлиқ хәвирини алғандин кейин түркийидә яшайдиған уйғурлар қаттиқ қайғуға чөмди.

Биз проф. Др. Мәһмәт җиһат өзөндәр һәққидики көз қарашлирини елиш үчүн мунасивәтлик кишиләргә телефон қилдуқ. юқиридики улиништин, телефон зияритиниң тәпсилатини аңлайсиз. (Әркин тарим)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.