Washin'gtonda xitay olimpik yighinigha qarshi namayish élip bérildi

7 - Awghust amérika paytexti washin'gton rayonida xitay olimpik yighinigha qarshi uyushturulghan namayish shu jay waqti sa'et 12 de amérika prézidént sariyining arqa qorusigha toghra kélidighan lafayt baghchisida bashlandi.
Muxbirimiz jüme xewiri
2008.08.07
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
WashingtonDC-namayish-080708-305 7 - Awghust amérika paytexti washington rayonida xitay olimpik yighinigha qarshi uyushturulghan namayishtin bir körünüsh. Namayishqa, amérikining sherqiy qirghiqida yashaydighan uyghurlar, tibet chüshi gangdruk teshkilati ezaliri qatarliqlar bolup 200 etrapida adem qatnashti.
RFA Photo / Jume
 Namayishqa, amérikining sherqiy qirghiqida yashaydighan Uyghurlar, bash shtabi amérikining nyu - york shehirige jaylashqan tibet teshkilati chüshi gangdruk teshkilati ezaliri, amérikida turushluq teywen formosan ijtima'iy munasiwetler jem'iyiti ezaliri, wyétnam kishilik hoquq teshkilati, junggo démokratik öktichiler birleshmisining wekilliri bolup 200 etrapida adem qatnashti.

Rabiye qadir xanim:" olimpik Uyghurlargha yigha - zare élip keldi"

Bu nöwetlik namayishni asasliq teshkilligüchi teshkilatlardin biri dunya Uyghur qurultiyi bolup, bu heqte toxtalghan qurultay re'isi rabiye qadir xanim, olimpik esli xitay dunya jama'etchilikige bergen wedisi buyiche, xitay xelqige jümlidin Uyghur xelqige tinchliq we erkinlik élip kélidu dep ishinip olimpikning xitaygha bérilgenlikini qollighanliqini, emma xitayning dunya jama'etchilikige bergen birmu wediside turmighanliqini, olimpik sahibxaniliq sheripige érishkendin kéyinla, Uyghurlar ustidin her türlük basturush siyasetlirini kücheytkenlikini, shunga xitayning Uyghur ili we xitayning bashqa jaylirida olimpik munasiwiti bilen kishilik hoquq we bashqa hoquqlirining depsende qiliniwatqanliqigha étiraz bildürüsh uchun bu namayishning teshkillen'genlikini otturigha qoydi.

Namayishchilar qoshuni lafayt baghchisidin piyade xitay elchixanisigha yétip kelgüche yol boyi xitaygha qarshi sho'arlarni towlap mangdi.

Namayishqa yene xelq'araliq hökümetsiz teshkilatlardin, xelq'ara kechürüm teshkilati, chégrisiz muxbirlar teshkilati ezaliridin, xelq'ara kechürüm teshkilati asiya tinch okyan bölümlirining re'isi t kumar, chégrisiz muxbirlar teshkilati xadimi élisa bermudezlar qatnashti we söz qildi.

Bermudez xanim: "biz organlarni xitaygha olimpik sahibxaniliq bérishning xetiri toghrisida agahlandurghan iduq"

Chégrisiz muxbirlar teshkilati xadimi olimpik harpisidimu xitayning xelq'ara jem'iyetke bergen wedilirini saqlashning ornigha axbarat we söz ‏ - pikir erkinlikige qaritilghan chekleshni téximu kücheytkenlikini, xitay hökümiti tarqatqan, olimpik jeryanida xitayda muxbirliq qilish ruxsitige érishken muxbirlarningmu xitaygha kirgüzülmey tosup qilin'ghanliqini, buning erkin asiya radi'osi muxbirlirini öz ichige alidighanliqini bildürüp mundaq dédi:" nurghun kishilerning xitayning bu xil pozitsiyisidin heyran qalghanliqi bekmu qiziq ish boldi. Biz bu jehette munasiwetlik organlarni xitaygha olimpik sahibxaniliq bérishning xetiri toghrisida agahlandurghan iduq. Biz bundaq ishning choqum yüz béridighanliqini bilettuq."

Bermudez xanim yene, xelq'ara jama'itining yenila kishilik hoquqni yaxshilash jehette xitaygha bésim ishlitishni toxtatmighanliqini, emma xitayda yenila olimpik ötküzülgenlikini, shu sewebtin özlirining xitayda kelgüside yene qandaq rezilliklerning yüz bérishidin endishe qilidighanliqini bildürdi.

Bügünki namayishqa kanadadin kelgen bir xanimmu bar bolup, u bügünki namayishqa chiqish sewebliri heqqide toxtilip, Uyghurlarning meyli dunyaning qaysi jayida bolushidin qet'iy nezer öz awazini anglitish pursitini qoldin bérip qoymasliqi kéreklikini ilgiri sürdi.

Doma norbu:"olimpik ulargha pütün yalghanchiliqqa we ular bergen saxta wedilerge asaslinip bériwétildi"

Bügünki namayishqa qatnishish uchun nyu - york shehridin 100 neper tibetlik aptobus bilen yétip keldi. Bu namayishchilar 1958 - yili tibette teshkillen'gen xitay hakimiyitige qoralliq qarshi turush teshkilati chushi gangdruk teshkilatining ezaliri bolup, teshkilat prézidénti doma norbuning bildürüshiche, hazir bu teshkilat chet'ellerge yötkelgendin kéyin tinchliq yolini tallighan.

Doma norbu:"olimpik ulargha pütün yalghanchiliqqa we ular bergen saxta wedilerge asaslinip bériwétildi. Dunya ulargha köz tikti. Bizmu dunyaning olimpiktin kéyinmu ulargha da'im közitip turushigha kapaletlik qilishimiz kérek" dédi.

U yene xitaydiki mesililerning négizi heqqide toxtilip mundaq dédi: " xitaylar xata halda bésiwalghan tibet, sherqiy türkistan we ichki mongghuliye qatarliq döletlerni shu döletlerning heqiqiy igilirige qayturush kérek. Shundila xitaydiki mesililer hel bolghan bolidu."

Iris xu xanim: " xitayda olimpik ötküzüsh dunyadiki eng chong qiziqchiliq"

Namayishqa teywen formosan ijtima'iy munasiwetler birleshmisimu qatnashqan bolup, mezkur uchur - alaqe bölümi bashliqi iris xu xanim: "xitayda olimpik ötküzüsh dunyadiki eng chong qiziqchiliqtin ibaret," dédi we xitayning teywen'ge nurghun bashqurulidighan bombilirini qaritip qoyghanliqini buning olimpik rohigha xilap ikenlikini otturigha qoydi.

U yene gerche olimpik rohi inaqliqtin ibaret bolsimu, emma xitayning olimpik rohigha muxalip ikenlikini bildürüp mundaq dédi: " xitay hökümiti Uyghurlarni, tibetlerni, hetta öz xitay xelqinimu basturuwatidu hemde teywennimu bésiwalmaqchi bu tolimu bimenilik."

Namayishta yene, xitaydiki shimaliy koriyilik musapirlarning awazini anglitish üchün besh kündin buyan xitay elchixanisi aldida achliq élan qiliwatqan shimaliy koriyidin amérikigha qéchip kelgen chexi cho qizchaqmu bar.

Melum bolushiche, u ilgiri xitaydin bir nechche qétim shimaliy koriyige qayturuwétilgen, axirida amérikigha qéchip kéliwalghan bolup, chixé cho qizchaq xitayda depsende qiliniwatqan shimaliy koriye musapirlirining awazini özi achliqtin ölüp qalghuche kéche - kündüz xitay elchixanisi aldida yétip anglitish, u dunya jama'itining diqqitini jelp qilishqa bel baghlighan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet