Dunya sehiye teshkilati dunya xelqini asta xaraktérlik késelliklerning aldini élishqa chaqirdi

• Muxbirimiz méhribanning bu heqtiki melumati
• Download story audio

Dunya sehiye teshkilati yéqinda, herqaysi döletlerde, bolupmu kirimi töwen yaki orta hal bolghan döletlerde asta xaraktérlik késelliklerge giriptar bolghan we mezkur késellikler tüpeylidin ölüp kétiwatqan kishiler sanining künséri köpiyiwatqanliqini otturigha qoyup, dunya xelqini asta xaraktérlik késelliklerning aldini élishqa chaqirdi.

Dunya sehiye teshkilati yene, mezkur teshkilatning asta xaraktérlik késelliklerning aldini élishta mexsus heriket pilanini tüzüp chiqqanliqini shundaqla mezkur heriket pilanini ijra qilish arqiliq, kelgüsi 10 yil ichide nurghunlighan kishilerni ölümdin qutquzup qélishqa bolidighanliqini otturigha qoyghan.

Dunya sehiye teshkilati teripidin élan qilin'ghan bu doklatta "hazir dunyada milyonlighan kishiler yürek késili, sekte késili, di'abit késili we türlük rak késellikliri tüpeylidin azablanmaqta hetta hayatidin ayrilmaqta" dep eskertilgen bolup, köpligen asta xaraktérlik késelliklerning yenila aldini alghini bolidighanliqi shundaqla dunyada tarqiliwatqan asta xaraktérlik yuqumluq késelliklerni tosup qélish imkaniyitimu yoq emesliki körsitilgen.

Ölgenler sani eng köp bolghini ottura yaki töwen kirimdiki döletler

Dunya sehiye teshkilati asta xaraktérlik késellikler we saqliqni saqlash bölüm bashliqi robért beglixol (Robert Beaglehole) ependi "köp sandiki kishiler asta xaraktérlik késelliklerni peqet bay döletlerdiki baylardila bolidu dep qaraydu. Lékin emeliy pakitlargha asaslan'ghanda asta xaraktérlik késellikler eng köp yüz bériwatqan döletler kirimi töwen yaki ortahal bolghan döletler bolup hésablinidu, yeni mezkur késellikler tüpeylidin ölüp kétiwatqan kishiler sanining 80٪ i kirimi töwen yaki ortahal bolghan döletlerde bolup, ayallar köp sanni igiligen" dep körsetti.

Xitayda, ottura yashliqlarning ölümining asasiy sewebi asta xaraktérlik késellikler

Yéngi in'glanlar méditsina zhornilida élan qilin'ghan eng yéngi doklatta, xitayda hazir yürek késili, sekte késili, di'abit késili we türlük rak késellikliri ottura yashliqlarning ölümining asasi sewebi boluwatqanliqi melum qilin'ghan hemde bundaq bolushi yuqiri qan bésim, tamaka chékish we yémek - ichmek qatarliqlar bilen zich munasiwetlik iken.

Dunya sehiye teshkilati élan qilghan doklatta körsitilishiche : 1991 - yilidin 2002 - yiligha qeder, xitaydiki yuqiri qan bésimgha giriptar bolghanlarning nisbiti 31٪ örligen. Di'abit késili bolsa 40٪ köpeygen. Doklatta yene, kelgüsi 25 yil ichide xitaydiki yürek qan tomur késili tüpeylidin ölidighanlar sani 9 milyon'gha yétidiken hemde köp sandikisi 35 yashtin 64 yashqiche bolghan ottura yashliqlar bolup hésablinidiken.

Kökrek raki tüpeylidin ölüp kétiwatqanlar shiddet bilen köpeymekte

Asta xaraktérlik késelliklerning ewj élishi bilen bir waqitta, kökrek rakimu ayallarning hayatigha zor tehdit élip kelmekte.

En'giliye b b s radi'o téléwiziye shirkitining xewerler tor bétide élan qilin'ghan melumatta körsitilishiche, 1991 - yilidin 2000 - yiligha qeder xitaydiki kökrek raki tüpeylidin ölüwatqan ayallar sani ilgirikidin 40٪ köpeygen hemde mezkur késellik tüpeylidin ölüwatqan ayallarning köp sandikisi yéza ayalliri bolup hésablinidiken.

Xitay rak késili jem'iyitining bashliqi shü gu'angwiy xitayda hazir her on ming ayal arisida texminen 45 ademning kökrek raki késellikige giriptar boluwatqanliqini hemde kökrek rakigha giriptar bolghuchilarning 85٪ i 35 yashtin yuqiri ayallar ikenlikini melum qilghan.

Uyghur ayallirida bixestilik éghir

Uyghur élidiki köpligen doxturxanilarning melum qilishiche, yéqinqi yillardin buyan, mezkur rayonda, asta xaraktérlik késellikler barghanséri köpiyishke bashlighan. Bolupmu ayallar arisida kökrek rak késellikige giriptar boluwatqanlar nisbet jehette ilgirikidin xélila yuqirilighan.

Mesilen, ürümchidiki méditsina uniwérsitéti 1 - tarmaq doxturxana yataqxanisidiki kechlik nöwetchi doxtur mezkur doxturxanigha her 3 - 4 künde bir kökrek rak késilige giriptar bolghuchining kélip turidighanliqini hemde mezkur doxturxanidiki doxturlarning bimarlar üchün bekla échinidighanliqini bildürdi.

Kökrek rak késelliki eng köp bolghan aptonom rayonluq ösme késellikler doxturxanisidiki bir doxturning melum qilishiche, hazir Uyghur élidiki ayallarning hemmiside dégidek kökrek bézi ösüsh alamiti bar iken, lékin Uyghur ayalliri dawamliq halda axirqi basquchgha yetkende andin tekshürtkili kélidiken. (Méhriban)