Xitay bash ministiri wén jyabaw nyuyorkta (1)

Xitay bash ministiri wén jyabaw, birleshken döletler teshkilatining 63 ‏ - qétimliq omumyighinigha qatnishish tünügün nyuyorkqa yétip keldi.
Muxbirimiz shöhret hoshur
2008-09-24
Share
wen-jiabao-305.jpg Xitay bash ministiri wén jyabaw.
AFP Photo

U tünügün xitay - amérika dostluq jem'iyiti uyushturghan kütüwélish yighinida söz qilip, süt parashuki weqesining jem'iyette éghir wehime peyda qilghanliqini étirap qildi we xitayning yémeklik bixeterliki mesiliside amérika terep bilen köp tereplime hemkarlishishni xalaydighanliqini bildürdi.

Wén jyabawning bu qétimqi ziyariti 48 sa'et dawam qilidu, u b d t omumyighini we b d t ning 1000 yilliq tereqqiyat pilan yighini bolup ikki chong yighin'gha ishtirak qilidu. Bu wén jyabawning tunji qétim b d t yighinigha qatnishishi we ikkinchi qétimliq amérika ziyariti hésablinidu.

Wén jyabaw tünügünki sözide süt parashuki weqesi heqqide toxtilip mundaq dédi: biz her qaysinglargha wede bérimizki, junggu hökümiti mehsulat süpiti we yimek bixeterliki weziyitini tüp yiltizidin ongshaydu, biz ishlepchiqiriwatqan mehsulatlar, bolupmu yimek mehsulatliri xelq'ara we dölitimizning ölchimige toshushtin bashqa, mehsulatimizni import qiliwatqan döletlerning ölchimigimu toshushi kérek. Wén jyabawning bu sözler arqiliq özlirige kélidighan tenqidning aldini élishqa tirishqanliqi perez qilinmaqta. Wén jyabaw sözide yene, süt parashuki weqeside xitay hökümitining mes'uliyiti barliqini tonudi hem minglighan balilargha kelgen ziyankeshlik seweblik özining azap ichide ikenlikini bildürdi.

Bash ministir wén jyabaw sichüende yer tewresh yüz bergendimu mushu xil teleppuzda söz qilghan, xelqtin epu sorighan idi. Emma közetküchiler xitaydiki mesililerning yalghuz xataliqini tonush we ziyankeshlikke uchrighuchilardin epu sorash bilen tüzelmeydighanliqini, mesilining yiltizining tüzülmide ikenlikini otturigha qoymaqta. Wén jya baw sözide bolsa mesilining yiltizini exlaqiy terepke burap chüshendürdi we tijaretchilerde exlaq qéni bolushi kérek, pulni dep kishilerning salametlikini qurban qilmasliqi kérek dep eskertti.

Xitay tashqi ishlar ministirliqining tor bétide bildürülüshiche, wén jyabaw b d t omumyighinida xitayning xelq'ara mesililerdiki meydani heqqide söz qilidu. B d t ning bu qétimqi yighinida, dunyawiy xaraktérlik iqtisadiy mesililer we rayon xaraktérlik mesililer bolup, 150 din artuq mesile üstide muzakire élip bérilidu. B d t ning 1000 yilliq tereqqiyat pilani 2000 ‏ - yili otturigha qoyulghan, dunyada yoqsuzluq derdini tartiwatqan xelqlerning nisbitini 2015 ‏ - yiligha qeder %50 töwenlitish pilanlan'ghan. Melumatlardin qarighanda, wén jyabaw xitayning öz döliti we afriqidiki namratliqni azaytishta ijabiy qedem basqanliqini bildürmekchi.

Tünügün nechche yüzligen xitay muhajirliri nyuyorkta wén jyabawni kütüwélish murasimigha qatnashti, yene nechche yüzligen tibetlik we falun'gungchilar wén jyabawning ziyaritige qarshi naraziliq namayishi ötküzdi. Wén jyabawning ziyaret kün tertipide, b d t ning ikki chong yighinidin bashqa, amérikidiki xitay muhajirliri bilen uchrishish,xitay oqughuchilar wekilliri bilen sözlishish qatarliq 20 din artuq yighin we uchrishish pilanlan'ghan.

B d t omumy yighinidiki nazuk muzakire témiliridin biri kosowaning musteqilliqi mesilisidur. Tibet we sherqi türkistan mesilisidiki sezgürlüki seweblik musteqilliq témisida her waqit éhtiyat bilen ipade bildürüp kéliwatqan xitay terepning bu qétimqi yighinda qandaq pozitsiye bildüridighanliqi diqqet bilen közitilmekte.


Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet