Wang léchüen: shinjangda mesile tügimeydu


2008-02-20
Share

Wang léchu'en, 5 - féwral harpisida, sherqi türkistan bölgünchiliri toghrisida doklat bergen. Source: www.xj.chinanews.com.cn

Uyghur aptonom rayonluq partkom sékritari wang léchüen, bu yil 18 ‏ - féwral küni xongkongdiki sumrugh téléwiziye istansining ziyaritini qobul qilghan, u ziyaritide 1990 ‏ - yillardin buyanqi sherqi türkistan musteqilliq heriketliri heqqide melumat bergen. U melumatida, shunche qattiq basturush élip béripmu "shinjang" mesilisini tügitelmigenlikini étirap qilghan.

Wang léchüen: 5 - féwral weqesi "chet'eldiki bölgünchi küchlerning qutritishi bilen kélip chiqqan heriket"

Wang léchüen, sherqi türkistan musteqilliq herikitining 1990 ‏ - yildin bashlap ewj alghanliqini bolupmu, 1995 ‏ - we 1997 ‏ - yilliri arisida pellige chiqqanliqini bildürgen. U afghanistanning sowit ittipaqi üstidin ghelibe qilishi we sowét ittipaqining parchilinishini Uyghur élidiki milliy musteqilliq heriketlirining küchlinishige qutratquluq rol oynap qaldi dep körsetken. Wang léchüen 5 ‏ - féwral weqesini "chet'eldiki bölgünchi küchlerning qutritishi bilen kélip chiqqan heriket" dep eyiblep mundaq dégen: " u küni ular ashkara namayish qildi, hökümetke ashkara qarshi turdi." Wang léchu'en bu sözi arqiliq xitayda namayish ötküzüshning qanunsiz heriket dep qarilidighanliqini ashkarilighan.

5 ‏ - Féwral namayishning aldidiki ijtima'iy weziyet heqqide héch toxtalmighan wang léchüen namayishchilarning hökümet idare - jem'iyet ishxanilirini urup - chaqqanliqi we xitay puqralirini öltürgenliki, bu sewebtin bularning bezilirige ölüm jazasi bergenlikini bildürgen, muxbir chet'el radi'olirida xewer qilin'ghan ‏5 ‏ - féwral weqesi heqqidiki échinishliq weqelerni tilgha alghanda, wang léchu'en ret qilip mundaq dégen: "u küni saqchilirimiz jinayetchilerni sot meydanidin türmige qayturup ekiliwatqan. Bölgünchiler, jinayetchilerni türme mashinisidin élip qéchish üchün wilsipitler bilen teyyarlinip turghan iken, ular türme mashinisigha yopurulup kélishti, mashinigha 3 métirche yéqinlap qalghanda, saqchimiz ulardin birini étip öltürdi."

Eslide bu weqeni shahidlar, mehbuslar bilen widalishish üchün türme mashinisi terepke qarap mangghan kishiler saqchilar teripidin oqqa tutuldi dep bayan qilghan idi.

Wang léchüen: " sherqi türkistanchilarning birinchi nomurluq düshmini men "

Muxbir, sherqi türkistanchilarning qolida qara tizimlik bar dep angliduq dep sorighinida, wang léchüen " shundaq birinchi nomurluq düshmini men " dep jawab bergen we dölet bixeterlik idarisining teminlishi bilen bu tizimlikni körgenlikini bildürgen we bu heqte mundaq dégen: " eslide tizimlikke yazmisimu, men ularning közige qadalghan miq ikenlikimni bilettim, shunga tizimlikke chüshkinimge heyran qalmidim. Eger tizimlikte bolmighan bolsam heyran qalattim, chünki sepning aldida heriket qiliwatqan men."

"Bu süret, Uyghur élidiki xitay saldatlirining Uyghurlarni basturuwatqan körünüshi, xitay yazghuchisi wang lishongning "méning gherbi diyarim, séning sherqi türkistaning" dégen kitabida bérilgen bolup, yazghuchi süretni bir Uyghurdin alghan iken. Bu süretning qandaq ehwal astida tartilghanliqi, kimning, qaysi waqitta, nime arqa körünüshte tartqanliqini jezimlesh qiyin bolup, buni peqet, burun shinjangda yüz bergen bir heqiqi ehwal dep chüshendürüsh mumkin." 王力雄:"我的西域,你的东土" http://woeser.middle-way.net/?action=show &id =264

Wang léchüen bu sözliri arqiliq, merkizi hökümetke özining töhpisini doklat qiliwatqan bolsa kérek, emma öz basturush herikitining jawabkarliqidin endishe qilidighanliqinimu töwendiki sözliri arqiliq iqrar qilghan: " tizimlikke kirginimdin qorqmidim, emma shundaqtimu hushyarliqimni östürdüm, mudapi'elinishni kücheyttim, chünki janni erzimes yerlerde qurban qiliwétishke bolmaydu‏ - de."

Wang léchüen: " barghanséri qattiq qol boluwatimiz "

"Rast gepni qilsam, - deydu ‏ wang léchüen, ‏ - 1995 ‏ - yilighiche, mesilini qandaq bir terep qilish heqqide méningmu kallamda san yoq idi, merkez 1996 ‏ - yili 7 ‏ - nomurluq höjjetni chüshürgendin kéyin, ishning yolini ügenduq. Burun mesile körülgendin kéyin hel qilip kelgen bolsaq, kéyin mesile körülüshtin awwal bir terep qilidighan bolduq: burun düshmen bash kötürgende yoqatqan bolsaq, emdilikte, düshmen bash kötürüshtin awwal qézip achiqip zerbe bérip ujuqturiwatimiz ."

Wang léchüen yuqiriqi sözliri arqiliq Uyghur élidiki qattiq basturush herikitining jawabkarliqini merkezge yüklewatamdu we yaki töhpini merkezning qilish arqiliq yuqirigha xoshamet qiliwatamdu? wang léchüenning sumrugh téléwiziyiside qilghan téximu muhim bir sözi mundaq: barghanséri qattiq qol boluwatimiz, barghanséri zamaniwiy wastilar bilen basturuwatimiz, emma shinjangda mesile tügidimu dep sorisingiz , buninggha tügidi dep jawab bérelmeymen؛ eger qachan tügeydu dep sorisingiz buninggha téximu jawab bérelmeymen."

Wang léchüen: " shinjangda mesile tügimeydu "

Tarixchi érpan toxtiyopning yéngi hayat gézitide élan qilin'ghan bir maqaliside déyilishiche, zozungtang, 1870 ‏ - yillardiki basturush heriketliridin kéyin, merkezge yollighan xétide" yerlik xelqning ichide qoligha qoral alghudek jasariti bar kishini tirik qoymudum, bu millet qayta isyan kötürmeydu " dep doklat yollighan.

Abduréhim otkürning iz romanida déyilishiche, yang zéngshin "shinjang her 3 yilda bir topilang, 10 yilda bir qozghilang bolup turidighan jay dep " xulase chiqarghan, 1950 ‏ - yillargha kelgende wang jén: shinjangda eksiyetchiler kala tükidinmu kop ikenlikidin shikayet qilghan, 1990 ‏ - yiligha kelgende wang énmaw: shinjanggha asasiy xewp memliket ichi - sirtidiki bölgünchilerdin kélidu dep agahlandurghan, xitay emeldarlirining yuqiriqi her bir jümlisi her bir dewrning we tarixning xulasisi bolup, bu xulasiler zenjirige wang léchüen yéngi bir halqa qatti: u bolsimu ": shinjangda mesile tügimeydu." (Shöhret hoshur)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet