Xitaylar afriqining bayliqlirini sümürmekte


2008-02-28
Share

Londonda chiqidighan" ottura sherq" gézitining 2008- yili 28 - féwral künidiki sanida "xitaylar afriqining bayliqlirini sümürmekte"dégen témida bir parche maqale élan qilin'ghan bolup, mundaq dep yézilghan: "afriqa döletliri mustemlikidin qutulup, özlirining heq - hoquqlirini qoligha alghan we köpligen éghir sinaqlarni bashtin kechürgendin kéyin, özlirining ichki urushlirigha xatime bérip, siyasiy we ijtima'iy jehetlerdin muqimliqqa ige bolghan mushu waqitlarda, köpligen döletler afriqining bayliqlirini taliship, afriqa döletlirige shirketlirini élip kirishte besleshmekte. Bularning aldida xitaylar turidu."

Afriqining bayliqi nahayiti mol

Afriqa döletliri ezeldin köp miqdarda néfit, uran, we zapas kömür bayliqlirigha ige bolup, bu bayliqlar hemme dölet érishishke tirishidighan aldinqi qatardiki éhtiyajliq maddilardur. Xususen, chong döletlerde néfit zapisi kündin kün'ge azlap kétiwatqan, néfit bahasi ösüwatqan we urandek bayliqlarni qolgha chüshürüsh asan'gha toxtimaydighan bu weziyette, dunyaning közi afriqigha tikilgen désekmu ashuruwatqan bolmaymiz. Afriqa döletliri ichide chong döletlerni özige eng zor jelp qiliwatqan rayon sudanning darfur wilayitidur.

Darfur eng köp néfit zapisigha ige bir rayon bolup, yawropa döletliri bu rayonning krizisini hel qilishqa tirishiwatqan bu peytte xitaylar bu rayonning néfit zapisigha köz tikken. Yawropa döletliri afriqa döletlirini ilgiri mustemlike qilghanliqi munasiwiti bilen bu döletlerning mesilisige köngül bölidu. Emma xitaylarning bu rayonlardiki bayliqlarni keship qilishi tünügünki ish. Ehwal shundaq turupmu afriqidiki xitay shirketlirining sani kündin - kün'ge éship barmaqta."

Xitaylar pakistanliqlar bilen hindistanliqlarning nénini talashmaqta

Maqalide yene mundaq deng yézilghan: "afriqining nigériye, bénin, togo we gana qatarliq döletlirining toqumichiliq ishlirini hindistanliqlar bilen pakistanliqlar burunla qoligha éliwalghan bolup, bashqa döletler arilashmighan idi.

Emdi yéqinda xitaylar oyghunup bu döletlerge qol uzartishqa kirishmekte. Hazir xitay shirketliri bu rayonlarda ish élip bérishqa bashlidi. Yéqin purset ichide xitaylarning bu döletlerdiki pakistanliqlar bilen hindistanliqlarning ornigha dessishi muqerrer."

Xitaylarning hiylisi

Maqalide yene mundaq déyilgen:" xitay döliti afriqa bayliqlirigha ige bolush we bu döletlerning her xil tiptiki sana'et we pen - téxnikilirini qoligha élish üchün aldi bilen afriqa döletliri bilen köpligen kélishimlerni we ittipaqlarni tüzüwaldi.

Shuning bilen afriqa döletlirige xitay shirketliri bir- birlep kirishke bashlidi. Xitaylar afriqigha kirgendin kéyin, amérika qoshma shtatliri we fransiye bilen riqabetlishishke bashlidi. Hazir nigériyining uran bayliqini bu üch dölet bar küchi bilen talashmaqta."

Xitaylar an'golani mustemlike qilghanmu?

Dubeyning "el erebiye" téléwiziye qanilida 2008- yili 27- féwral küni élip bérilghan iqtisadshunaslar söhbitide, kuwéytliq bir iqtisadshunas mundaq dédi: " hazirqi künlerde an'gula dölitini ziyaret qilghan her qandaq adem bu dölet xitayning mustemlikisi astida oxshaydu, dep qalidu. An'golaning paytexti we bashqa chong sheherlirining hemmisi dégüdek xitaylar bilen tolup ketken. Binakarlar hemmisi asasen xitaylardin bolup, pütün sheher qurulushlirining hemmini xitay shirketliri éliwalghan. Mundin bashqa an'goladek künige bir milyon 700 ming tong néfit chiqiridighan bir dölette xitaydek néfit teshnaliqida dunyani arilap yürüdighan bir döletning aldinqi orunda turushi ejeblinerlik emes.

Xitay döliti an'golagha 2004- yilidin bashlap qerz bérishke bashlighan bolup, shu yili 11 milyard dollar qerz bergen. Yene shu yili an'goladin élip kélidighan néfit kölimi 6 milyard dollargha yetken bolsa, 2005- yili 9 milyardqa yetken. 2006- Yilidin bashlap xitay an'gola néfitini élip kétishte dunyada birinchi dölet bolup qaldi". (Ömerjan)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet