Amérika bilen xitaydiki perqlerni bilishke qiziqquchilar üchün uchurlar (2)

2007-11-27
Élxet
Pikir
Share
Print

Xitayda hazir az dégende 56 milyon adem intérnétke kiriwatidu. Bularning beziliri xelqning kündilik turmush serpiyati téxi ikki amérika dollirigha yetmeydighan turmush sewiyisidiki jaylarda yashaydighan kishiler bolsimu, emma ularda qizghinliq bar. (B b s ning 2007 ‏- yil 4 ‏- ayning 22 ‏- künidiki xewirige qarang) . Xitaydiki tor ehli qiziqiwatqan témilargha nezer salidighan bolsaq, ular köpinche halda amérika bilen xitaydiki perqlerni sélishturushqa nahayiti qiziqidu.

Yéqinda xelq'arada uchur wastiliri, amérikida 'saylam' dégenning qandaq bolidighanliqi, 'partiye qurultéyi' dégenning qandaq échilidighanliqi, amérika prézidéntining we yerlik emeldarlarning qandaq saylinidighanliqi, buning xitaydiki 'saylam', 'qurultay' we 'dölet re'isi' ni saylash bilen qandaq perqi barliqi heqqide obzorlar we mulahizilerni élan qildi. Buningdiki sélishturmilardin amérika bilen xitay otturisida qandaq perq barliqini körüwalghili bolidu.

Xelq otturigha qoyghan mesilining hel qilinish - qilinmasliqi jehette

Amérikida 2008 ‏- yilidiki prézidént saylimi üchün namzat körsitish pa'aliyiti bu yilning bash yérimidila bashlan'ghan idi. Bolupmu amérikidiki öktichi partiye ‏-‏ démokratlar partiyisining prézidéntliqqa namzat körsitish pa'aliyiti hazir nahayiti daghdughiliq bolmaqta. Bu yil amérikida démokratlar partiyisi körsetken prézidént namzatlirining biri qara tenliklerdin, uning ismi barak obama ependi. Hazirqi saylam pa'aliyetlirige qarighanda, uning rayonlar buyiche awazgha érishishi aldinqi yaki ikkinchi qatarda turup kéliwatidu. (Közitish zhurnilining2007 ‏- yil 11 ‏- ayning 20 ‏- künidiki sanigha qarang)

Mushundaq ehwal astida, xitay hökümiti 17 ‏- qurultay échilish harpisida, bu yil 9 ‏- ayda amérikining lu'isiyana shtatida yüz bergen érqiy kemsitishke qarshi turush namayishi toghrisidiki xewerni alahide gewdilendürüp keng da'iride daghdugha qildi. (Shinxu'a torining 2007 ‏- yil 9 ‏- ayning 21 ‏- künidiki sanigha qarang)

Halbuki, amérikida érqiy kemsitish mesilisi nahayiti sezgür mesile. Emma amérikida kim bu mesilini azraq hés qilsila uni derhal ipadileydu, hetta chong namayish teshkilleydu. Uchur wastiliri bundaq xewerlerni téximu téz anglitidu. Lékin xitayda undaq emes, xelq bundaq sezgür mesilide özining héssiyatini asan ipadiliyelmeydu. Nopus sani az milletlerdin döletning prézidéntliqigha namzat körsitilishi mumkin emes. Xelqte narazi bolghan mesilini otturigha qoyidighan shara'itmu yoq . Namayish qilsa basturidu. Amérikida her qandaq mesile körülse kishiler uni pash qilalaydu, körülgen mesile hel qilinishi mumkin. Emma xitayda körülgen mesilini hökümet étirap qilmaydu hem hel qilmaydu. Mesilen, 62 ‏- yilidiki acharchiliq mesilisi, 57 ‏- yilidiki 'ongchi' dep qalpaq keygüzülüsh mesilisi, 89 ‏- yili tyen'enmén meydanida yüz bergen qanliq basturush weqesi qatarliqlar. (Közitish zhurnilining2007 ‏- yil 11 ‏- ayning 20 ‏- künidiki sanigha qarang)

Prézidént namzatlirining xelqqe qandaq mu'amile qilidighanliqi jehette

1976 ‏- Yili démokratlar partiyisi prézidéntliqqa körsetken bir namzat saylam ehlige rehmet éytip "méning isimim jimi kartér, saylam ehli méni prézidéntliqqa körsetken kündin tartip bügün'ge qeder, men dölitimizning hemme yérini aylinip chiqtim. Emdi bügün silerning méni namzatliqqa körsetkenlikinglarni qobul qildim , dewatimen. Men buningdin hayajanlandim, men silerge minnetdarliq bildürimen" dégen. Shundaqla u sözini dawamlashturup " mende hazir birla niyet bar, u bolsimu, pütün hujudum, méngem we nérwa ezalirimni dölitimizni téximu ulugh dölet qilishqa béghishlaymen" dégen ‏-‏ mana bu , amérikida bir partiye körsetken prézidént namzatining aghzidin chiqqan söz idi.

Amérikida prézidéntliqqa körsitilgen namzatlarning xelq aldida bundaq héssiyat ipadilishini xitayda tesewwur qilghili bolmaydu. Xitayda bundaq shekilde namzat körsitish dégenmu yoq, dölet re'isini we bashqa emeldarlarni mustebitler özi belgiliwalidu, shunglashqa ular xelqqe rehmet éytmaydu belki derhal xelqqe doklat bérip buyruq chüshüridu. Qilghan geplirini ziyaliylargha medhiyiligüzidu. (Közitish zhurnilining2007 ‏- yil 11 ‏- ayning 20 ‏- künidiki sanigha qarang)

Yighin ehlining rayigha béqish - baqmasliq jehette

Amérikida démokratlar partiyisining 2004 ‏- yilidiki qurultéyi masachuséts shtatining boston shehiride échilghan bolsa, jumhuriyetchiler partiyisining qurultiyi nyuyorkta échildi. 2008 ‏- Yilliq prézidént saylimi üchün jumhuriyetchiler qurultéyi minnisuda shtatining sentpol shehiride échilghan bolsa, démokratlar kalirado shitatining dénwér shehirini tallidi. Emma xitayda bolsa partiye qurultéyi 1949 ‏- yilidin tartip béyjingdin bashqa jayda échilmaydu. Amérikida bundaq chong yighinning waqti 4 kündin ashmaydu. Xitayda bolsa eng az dégende bir hepte dawam qilidu. Xitay kommunist partiyisining 7 ‏- qurultéyi 1945 ‏- yili 4 ‏- ayning 23 ‏- künidin 6 ‏- ayning 11 ‏- künigiche ikki ay dawam qilghan misalmu bar.

Amérikida her qandaq yighinda hel qilidighan mesile birla, shu birla mesilini köp adem mulahize qilip ispatlap körsitidu. Eger yighinda qilin'ghan söz yighin ehlining quliqigha yaqmisa, anglimay chiqip ketse yaki birnechche kishi 'kichik yighin' échip oltursa boliwéridu. Lékin xitayda undaq emes, 'yighinda hel qilidighan mesile' déyilgen mesilining türliri nahayiti köp, uni sözleydighan adem bir yaki ikki, u sözligende bashqilar chuqum jim olturup anglash, chawak chélip alqishlash, emma uninggha qarshi ipade bildürmeslik kérek, emma yighinda mesile hel qilinmaydu. (Dawami bar, weli)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet