Xitay iranni jazalash mesiliside amérikini ras qollamdu?

Washin'gtonda échiliwatqan yadro qoral bixeterliki aliy yighini 13‏ - april küni, yadro qorallargha ige bolush arqiliq özini körsitishni oylawatqan radikal teshkilatlar we shimaliy koriye, iranlargha oxshash döletler mesilisige taqalghanda, yighinda munazire jiddiyleshti. Uchur wastiliri xitay iranni jazalashni ras qollamdu dégen mesilini mulahize qilishqa bashlidi.
Muxbirimiz weli
2010-04-13
Share
Xu-jintaw-we-Obama-Washingtonda-yadro-mesilisi-yighinida-305.jpg Süret, 2010 - yili 12 - aprél küni, washingtonda échilghan yer shari buyiche yadro qoral bixeterliki aliy yighinida prézidént obama her qaysi döletler bashliqlirini qobul qilghanda xitay reisi xu jintaw bilenmu körüshken körünüsh.
AFP Photo

12‏ - April küni washin'gtonda yer shari buyiche yadro qoral bixeterliki aliy yighini échildi. Bu, amérikida 1945‏ - yili san franséskoda échilghan yighindin buyanqi mushu témidiki eng chong xelq'araliq heriket bolup hésablinidu. Bu aliy yighin'gha 47 dölet bashliqi qatnashti.

Okra'ina oran iskilatidin waz kechti

Roytrs agéntliqining bayan qilishiche, pütün dunyani yadro qoralliridin xali qilishni, hazirqi waqitta yadro qorallirining térrorchilarning qoligha ötüp kétishidin saqlinishni meqset qilghan bu yighinda, okra'ina prézidénti wiktor yanukowich uran iskilatidin waz kechkenlikini we uran matériyallirini 2012‏ - yilidin burun yighishturup bolidighanliqini jakarlidi. Kanadamu okra'ina arqiliq sabiq sowét ittipaqi menbesidin kelgen uran matériyallirini we amérika menbesidin kelgen uran ayrish yéqilghulirini öz yérige qayturup béridighanliqini jakarlidi.

Pakistan qatarliq atom oq uchi bar döletler pozitsiye bildürmidi

Yene bezi döletler, mesilen chili özidiki uran matériyallirini amérikida saqlash üchün yötkeydighanliqini jakarlidi. Emma 1970‏ - yilidiki yadro qorallirining tarqilip kétishidin saqlinish kélishimige imza qoymighan, lékin atom oq uchi bar döletlerdin hindi'istan, pakistan shundaqla atom qoralliri bar -yoqluqi éniq bolmighan isra'iliye we bashqa döletler bu heqte éniq pikrini otturigha qoymidi.

Qazaqistan amérikining meydanini qizghin qollidi

Rusiye agéntliqlirining bayan qilishiche, yadro qoral bixeterliki aliy yighinida qazaqistan prézidénti nur sultan nazarbayéf amérikining pütün dunyani yadro qoralliridin xali qilish meydanini we tedbirlirini qizghin qollidi.

Xu jintawning bügünki gépi tünügün qilghan gépige oxshimaydu

13‏ - April küni, washin'gtonda échiliwatqan yadro qoral bixeterliki aliy yighinining mezmuni yadro qorallargha ige bolup özini körsitishni oylawatqan radikal teshkilatlar we shimaliy koriye, iran'gha oxshash döletler mesilisige taqalghanda, amérika prézidénti obama her qaysi dölet bashliqliridin, yadro qoral iskilatining térrorchilar yaki etkeschiler teripidin oghrilanmasliqigha éniq wede bérishni telep qilghanda, bes - munazire jiddiyleshti.

Roytrs yazghuchisi kris bukléyning xewer qilishiche, 12 - april küni obama bilen körüshkende 'xitay bilen amérikining iran mesilisidiki nishani oxshash, xitay birleshken döletler teshkilatning iranni jazalash layihiside amérika bilen hemkarlishishni xalaydu' dep jakarlighan xu jintaw, 13‏ - april künige kelgende 'iranni jazalash diplomatiye yoli bilen bolidu' dep jakarlighan.

Iran xitayning amérika bilen hemkarlishdighanliqigha ishenmeydiken

Roytrs agéntliqining yazghuchisi ramin mostafawining bügün téhrandin xewer qilishiche, iran tashqi ishlar ministiri méhmanparas 'iranni jazalash jehette, biz xitayning amérika bilen hemkarlishishigha ishenmeymiz' dep jakarlighan.

Xu jintaw téxiche iran mesilide éniq gep qilmidi

Uchur wasitiliri xu jintawning bu qétim washin'gtonda échilghan yadro qoral bixeterliki aliy yighinida qilghan sözliridiki hélilerge asasen, xitay iranni jazalash mesiliside amérikini ras qollamdu dégen mesile heqqide mulahize élan qilishqa bashlidi.

S n n diki munazirilerde bezi tetqiqatchilarning éytishiche, xu jintawning geplirige héle arilashqan, uning gépide éniq uqum yoq, xu jintawning xitay iranni jazalash mesiliside amérika bilen hemkarlishishni 'xalaydu' yaki hemkarlishishi mumkin, 'diplomatik yol' bilen hel qilinishi lazim dégenliri quruq gep, u téxiche éniq pozitsiye bildürmidi.

Atom sini'aqlirida éghir ziyan'gha uchrighan Uyghur, tébet xelqining awazini dunya choqum anglishi kérek

Fransiye agéntliqining bayan qilishiche, xu jintawning sözliri kishilik hoquq teshkilatlirining qarshiliqigha uchridi. Tibetler 12‏ - april küni namayish qilghanda 'xitay bilen hindistandin ibaret ikki yadro dölitining otturisida qalghan tibet mesilisi xelq'araliq mesile', 'xitayning atom sini'aqlirida éghir ziyan'gha uchrighan Uyghur xelqining awazinimu dunya choqum anglishi kérek', 'xu jintawning iran mesiliside qoyghan shertlirini qobul qilishqa bolmaydu' dep marsh éytip mangdi. Bügünmu washin'gtonda yene xitaygha qarshi namayish yüz berdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.