Хитай аққунлириниң уйғур дияридики мәнпәәт күриши


2008-03-04
Share

Бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң "кишилик һоқуқ хитапнамиси"да, һәр қандақ пуқраниң дөләтниң сиясий бесимидин хали һалда көчүш вә олтурақлишиш әркинликигә дәхли - тәруз қилмаслиқ тәкитләнгән. Әмма башқа йәргә көчүп келип олтурақлашқан пуқраларниң әсли йәрлик хәлқниң мәнпәәтини талан - тараҗ қилиши мутләқ чәкләнгән. Чәтәлләрдики кишилик һоқуқ органлириниң вә уйғур сиясий паалийәтчилириниң пикригә асасланғанда, хитай аққунлириниң уйғур дияриға көпләп көчүп келиши, истихийилик көчүштин башқа, хитай һөкүмитиниң сәпәрвәрлики һәм риғбәтлиригә таянған болуп, бу көчүп кәлгән аққунларниң мутләқ көп қисми бу земинниң йәрлик хәлқи болған уйғурларниң мәнпәәтини қурбан қилиш бәдилигә һаятлиқ шараити вә баяшадлиққа еришиватқанлиқи үчүн, бу хил көчүш изчил һалда уйғурлар вә хәлқара җәмийәтләрниң наразилиқлирини қозғап кәлмәктә.

Давамлишиватқан талан - тараҗ

Хитай тор бәтлиридики статистикилиқ мәлуматларға асасланғанда, 1940 - йиллири уйғур дияридики омуми нопуси 400миңға йәтмәйдиған хитай пуқралириниң һазирқи нопуси, биңтүәнниң нопусини һесабқа алмиғанда 7 милйондин ашқан. Уйғур диярида яшаватқан һәм айиқи үзүлмәй келиватқан бу хитайларниң уйғурларниң һәқ - һоқуқлирини дәпсәндә қилип, өз еһтияҗлирини қандуруватқанлиқи мәтбуатларда көп тәкитлиниватқан тема болсиму, бу аққунларниң өз ‏- ара мәнпәәт талишиш күрәшлиригә аит хәвәрләр анчә көп ашкариланмайду. Бөшүн тор бетиниң 3 - айниң 4 - күнидики " қутуби йезилиридики йеза башлиқи, партийә әзалириниң йеза тупрақлирини қанунсиз талан - тараҗ қилиши" намлиқ хәвиригә асасланғанда, уйғур дияридики йезиларниң партком секритарлири, йеза - кәнт башлиқлири вә сода ширкәтлириниң мәсуллири болған хитайларниң бир биридин мәнпәәт талишип, өз ‏-ара җәңги - җидәл қилиш һадисилири омумлашқан.

Йеқиндин буян, бу риқабәттә мәғлуп болған, тоғриси, көзлигән мәқсидигә йетәлмигән бәзи хитайлар, рәқиблири үстидин һөкүмәткә әрз сунушқа һәм тор бәтлиридә бу хиянәтчилик, черикликләрни паш қилип, өч елишқа башлимақта. ' Бошүн тори ' да елан қилинған бу паш қилиш доклатини ма шинлоң исимлик бир хитай яки тунган язған. У мәзкур доклатниң астиға өзиниң телефун номурини қалдуруп қойғандин сирт, қутуби наһийисидики бир кәнт башлиқиниң йәр - мүлүкләрни қақти - соқти қилиш җәрянида ишләткән ялған һөҗҗәтниң әйни нусхисини чаплап қойған.. Хәвәрдә көрситилишичә, қутуби наһийисидики йеза - кәнтләрниң башлиқлири туралғу өй үчүн аҗритилған йәрләрни, терилғу йәрләрни вә отлақларни өз туғқанлириға, йеқинлириға халиғанчә бөлүп беридикән. Хитай содигәрлиригә әрзан баһаларда сетип, тапқан пулни хиянәт қилидикән. Әгәр у һоқуқидин елинип кәтсә, униң орниға чиққан йәнә бирси, охшашла талан - тараҗ қилиш, хиянәт қилишни давамлаштуридикән.

Хитайлашқан һоқуқ саһәси

Уйғур зиялиси әркинай ханимниң ейтишичә, бу хәвәрдә тилға елинған вәқәләр уйғур дияридики юқири дәриҗилик һөкүмәт органлиридики хитайларниң учиға чиққан чериклик вә талан - тараҗлириниң дәлили әмәс, бәлки уйғур дияриға келип узун өтмәйла хитай һөкүмитиниң орунлаштуруши билән йеза вә кәнтләргә башлиқ болувалған хитай аққунлириниң уйғур земинида елип бериватқан омумлашқан булаңчилиқ һәрикәтлириниң ашкариланған аддий бир мисали икән.

Мәлуматларға асасланғанда, бундин 10 йиллар илгири, уйғур диярида төвән дегәндә, пәқәт наһийилик парткомниң секритарлири хитай болған болса, һазир йеза вә кәнтләрниң секритарлириғичә хитайлишип кәткән. Бундақ болуши, бир тәрәптин хитай һөкүмитиниң һәр қандақ уйғурниң садақитигә болған ишәнчисиниң йоқлуқини көрсәтсә, йәнә бир тәрәптин, хитай һөкүмитиниң хитай аққунлирини һоқуқ вә мәнпәәт билән тәминләп, аққунларниң уйғур диярида көпләп олтурақлишишини әмәлгә ашуруш арқилиқ, өзиниң уйғур вәтинигә болған мустәмликисиниң өмрини узартишни мәқсәт қиливатқанлиқини ипадиләйдикән.

Зулум бар йәрдә қаршилиқ түгимәйду

Уйғурларниң һазирға қәдәр хитай һөкүмитигә қарши елип барған қаршилиқ һәрикәтлириниң сәвәбини анализ қилидиғанлар вә униң ақивитигә көңүл бөлидиғанлар аз әмәс.

Хитай аққунлириниң уйғур диярида һөкүмран бир милләт сүпитидә мәғрур яшаватқанлиқи, уларниң һәр қандақ җинайәтлик мәнпәәтлириниң қанун тәрипидин қоғдиливатқанлиқи, әксичә уйғурларниң мәйли иқтисади саһәдә болсун, мәдәний саһәдә болсун вә мәйли иҗтимаий, диний яки сиясий саһәдә болсун, һәқ - һоқуқлириниң һечқандақ капаләткә игә әмәслики, бу зулумниң һаман бир күни уйғурлар арисида күчлүк инкас қозғап, хитай һөкүмранлиқиға қарши зор көләмлик қозғулушни мәйданға кәлтүридиғанлиқи, сиясий анализчилар тәрипидин тәкитләнмәктә. (Әкрәм)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт