Xitay kompartiyisining meslihetchisi xitayning 2020 ‏ - yili démokratiyige ötidighanliqini bildürdi

En'gliyide chiqidighan kündilik pochta gézitining bügün shangxeydin xewer qilishiche, béyjing da'irilirining aliy meslihetchiliridin biri bügün, xitayning 2020‏ - yili siyasiy tüzülme islahati élip bérip démokratiyige ötidighanliqini bildürgen.
Muxbirimiz shöhret hoshur
2008-10-15
Share
bush-xu-g8-japan-305 Yaponiyide dawamlishiwatqan sanaetleshken 8 dölet aliy yighinida prezidént bush we xu jintaw sürette.
AFP Photo

Bu xitayning siyasiy islahat heqqide tunji qétim éniq waqit körsitishi dep qaralmaqta.  Közetküchiler yene bir tereptin,  xitayda 2020 ‏ - yili bir partiyilik hakimiyet tüzümige xatime bérilidighanliqigha guman bilen qarimaqta.

Xitay ötken yili échilghan 17 ‏ - nöwetlik qurultiyida, xitayning islahat, échiwétish siyasitide ching turidighanliqini, emma gherbning siyasiy tüzülmisidin ülge almaydighanliqini éniq bildürgen idi. Xitay rehberlirining bu yil kirgendin buyanqi sözliride, bolupmu xitayda süt parashuki weqesi ashkarilan'ghandin kéyin, siyasiy tüzülme islahati témisi xitayning aliy derijilik rehberliri teripidin tilgha élinishqa bashlidi.

Aldinqi ayning axiri b d t yighinigha qatnishish üchün nyuyorkqa kelgen wén jyabaw tunji qétim xelq'ara metbu'atqa, gherbche siyasiy tüzülmining adilliqini étirap qildi. U shu qétimqi sözide xitayning démokratiye qanun qurulushini kücheytidighanliqini bildürüp, edliye organliri musteqil bolmay turup adalettin söz achqili bolmaydighanliqini, hökümetni xelqning nazaret qilishi we tenqidliyelishi kéreklikini bayan qildi. Yene kündilik pochta gézitining xewer qilishiche, xitay prézidénti xu jintawmu,  2020‏ - yiligha kelgende xitaydiki  démokratik heqlerde chong ilgirilesh bolidighanliqini bildürgen emma bu démokratik heqler heqqide konkrét izahat bermigen.

Xitay bash ministiri wén jyabaw bu yil 3 ‏ - ayning16 ‏ - küni chet'el muxbirlirining so'allirigha jawab bergende, démokratiye, qanun, erkinlik,kishilik hoquq, barawerlik qatarliq uqumlar yalghuz kapitalizm dunyasighila xas uqumlar emes, u insaniyetning ortaq bayliqi " dep chüshendürgen. Wén jyabawning bu qétim nyuyorkta muxbirlar bilen körüshkende yene mundaq dégen: " men bash ministirliqni tapshuruwalghandin kéyin, junggoda arqa - arqidin chong kélishmeslikler yüz berdi, deslepte sars késili tarqaldi, arqidin qar we möldür apetliri yüz berdi, yer tewreshte nechche onming adem öldi, bu qétim süt parashuki weqesi yüz berdi, bu weqeler bizge nahayiti muhim bir nersini ögetti".  Emma wén jya baw bu muhim nersining qandaq nerse ikenlikini bayan qilmighan. Közetküchiler bu yerde  wén jyabawning siyasiy tüzülmidiki xataliqini étirap qilghanliqini bayan qilishmaqta.

Xitay kompartiyisning siyasiy byuro ezasi shi jinping yéqinda merkiziy  partiye mektipide qilghan sözide xitay kommunist partiyisining hakimiyet krizisigha duch kelgenlikini ashkarilighan. Chet'eldiki xitay metbu'atlirining bildürüshiche, wén jyabaw we shi jinpinglarning bu qarashliri yene bir türküm kishiler teripidin ashkara we yoshurun tenqidke uchrimaqta.

Xitay  siyasiy kéngeshning mu'awin re'isi, ijtima'iy penler tetqiqat ornining bashliqi Chen gua yuan mezkur tetqiqat ornida ötküzülgen bir söhbette, xitayning démokratiyilishishining xewp - xetiri heqqide toxtilip mundaq dégen: " junggo  démokratiyige ötüp omumi saylam élip barsa,  junggoning 4 - 5 ke parchilinip kétish we ichki urush kélip chiqish éhtimalliqi tughulidu, buningdin bashqa hoquq déhqanlarning qoligha merkezliship qalidu, chünki xitayda asasiy nopus déhqan.

Déhqanlar hökümiti dölitimizning zamaniwiylishish ishlirigha yétekchilik qilalmaydu". U shu qétimqi sözide yene, xitaydiki aliy derijilik rehberlerning, gherb qimmet qarashlirigha choqunmasliqini, öz döliti we kompartiyining qimmet qarashlirini kemsitmeslikini tewsiye qilghan. Bu xil tewsiyiler, wén jyabawgha oxshash pikirdikilerge qarita daritma we yoshurun tenqid dep qaralmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet