Kommunist emeldarlar mülülkirini chet'ellerge yötkishi

Chet'ellerdiki köchmen xitay mülükdarlirining zor bir qismining, xitaydiki kommunist emeldarlarning perzentliri hem uruq - tughqanliri ikenliki, chet'ellerdiki xitay démokratliri tor béketliridiki asasliq munazire témilirining biri idi.
Muxbirimiz méhriban
2012-04-27
Élxet
Pikir
Share
Print

Yéqinqi birqanche yildin buyan bu ehwalning xitaydiki ammiwi tor béketliriningmu asasi munazire témisigha aylinishi, nöwette xitay kommunist hökümitining öz hakimiyitige bolghan ensirishini téximu kücheytmekte.

Xitayning soda - sana'et bankisining 2011 - yil 4 - aydiki statistikisidin melum bolushiche, xitayda shexsi mülki 10 milyon xelq puligha ige mülükdarlar, 2011 - yiligha kelgende 960 minggha yétip ular xitay puqralirining 5%ni igiligen. Emma ularning ichide texminen 60%ning chet'elde olturaqliship bolghanlar yaki meblegh sélish yoli bilen chet'ellerge chiqish resmiyitini ötewatqanlar ikenliki melum bolghan.

Kanadadiki yéngi tang téliwiziyisining xewiridin melum bolushiche, meblegh sélish yoli hem perzentlirini chet'el uniwérsititlirida oqutush yoli arqiliq gherb döletlirige köchmen bolup olturaqlashqan xitay mülükdarlirining texminen 50% xitayning yuqiri hem ottura derijilik emeldarliri ikenliki melum bolghan.

Xitay weziyitini közetküchi siyasi analizchilardin amérikidiki élshat hesen ependi bu ehwal heqqide toxtilip, xitay mülükdarlirining chet'elde olturaqlishishi hem meblighini chet'ellerge yötkishige aldi bilen ularning öz mal - mülki hem hayatining bixeterlikidin ensirishi seweb boluwatqanliqini ilgiri sürdi.

Xitay hökümet metbu'atlirining yéqinqi birnechche yildin buyan élan qilghan xewerliridin melum bolushiche, yéqinqi yillardin buyan bir türküm xitay parixor emeldarliri zor bir türküm mebleghni her xil namlarda chet'el bankilirigha yötkep bolghan hem shu döletlerdiki qanuniy yochuqlardin paydilinip, shu döletlerde olturaqlishish pursitige ige bolghan.

Élshat ependi öz bayanida, gherb démokratik döletlirini üzlüksiz eyiblep kéliwatqan xitay hökümet emeldarliriningmu mal - mülkini chet'elge yötkep, perzentliri hem uruq - tughqanlirini chet'el puqrasi qilishidiki seweb heqqide toxtilip, bu ehwalning eshu xil tüzümning ijrachiliri bolghan xitay kommunist emeldarliriningmu kommunist hakimiyetning mewjüt bolup turalishigha ishenchi yoqluqining ipadisi ikenlikini tekitlidi.

Xitaydiki "Téshö tor békiti"dep atilidighan ammiwi tor békitide élan qilin'ghan "Xitayda jinayiti pash bolghan aldinqi 50 neper parixor emeldar" namliq maqalide, tilgha élin'ghan parixor emeldarlarning, chet'elge yötkigen meblighining eng köpi 483$ milyon dollargha yetken bolsa, eng azlirimu 6 milyon dollardin ashqan.

Xitayning ürümchidiki qanunchiliq gézitidiki xewerdin melum bolushiche,1999 - yildin 2009 - yilgha qeder xitay hökümet emeldarlirining chet'elge yötkigen mülki 800 milyard yüen xelq puligha yetken.

Bu yil 2 - ay hem 3 - aylarda yüz bergen chungching saqchi idarisi bashliqi wang lijünning amérika konsulxanisidin yardem telep qilish weqesi hem chungching sheher bashliqi bo shileyni wezipisidin élip tashlash weqeliridin kéyin, xitay hökümet metbu'atlirida, xitay bash ministiri wén jyabawning xitayda siyasi jehettinmu tüzesh islahat élip baridighanliqini bildürüp, qanuniy belgilimiler boyiche parixorluq chiriklikke zerbe bérilidi'ighanliqini, emeldarlarning alahide boluwélishigha yol qoyulmaydighabnliqini jakarlighanliqi élan qilindi.

Élshat ependi wang lijün, bo shiley weqeliri hem xitay bash ministiri wén jyabawning islahat chaqiriqliri heqqide toxtilip, nöwettiki parixorluq chiriklik ewj alghan xitay kommunist hökümitini wén jyabaw qatarliqlar teshebbus qiliwatqan islahat yolining qutquzup qalalmaydighanliqini tekitlidi. Élshat ependi yene peqet bu xil séstimini aghdurup tashlap xitayda öktichi partiyiler öz - ara nazaret qilalaydighan démokratik tüzüm ornitilghinidila andin xitaydiki bu xil chiriklik hem parixorluq qilmishlirini azaytqili bolidighanliqini bildürdi.

Toluq bet