Хитайниң һәрбий қудрити америкиниң назарити астида болмақта

А қ ш хитайниң һәрбий қудритиниң барғансери күчийиватқанлиқидин өзиниң тәшвишлинидиғанлиқини дуня җамаәтчиликигә пат - патла мәлум қилмақта. Хитайниң һәрбий программиси һәмдә униңға аҗритиливатқан мәбләғниң йилдин ‏- йилға өсүватқанлиқини ашкарилимақчи болуватқан пәнтаган хитайни өз қораллиқ күчлириниң әмәлийәттики әһвалини, шундақла униңға бөлүнүватқан мәбләғ көлимини йошуруватқанлиқини әйиблимәктә.
Мухбиримиз ойған
2010-09-06
Share
Xitay-herbi-parat-oct-1-atom-bomba 1-Өктәбир күни, хитай дөләт байримида параттин өтүватқан хитайниң әң йеңи типтики башқурулидиған бомба системисиниң көрүнүши.
AFP Photo

Хәвәрләргә қариғанда, пәнтаган өзиниң һәр йиллиқ доклатини елан қилип, униңда хитайниң йеқинда  парахотларға қарши баллистикилиқ ракетиларни һәм башқиму заманиви қоралларни ишләпчиқиришқа киришкәнликини илгири сүрмәктә. Өз нөвитидә хитай ташқи ишлар министирлиқи һәм мудапиә министирлиқи а қ ш ниң бу хәвәрлирини йоққа чиқирип, пәнтаганниң мундақ доклатлар елан қилишни тохтитишини тәләп қилмақта.

Шуниңға қаримай, дуня ахбарат васитилирида хитайниң һәрбий қудрити, бихәтәрлик программилири һәққидә мәлуматларниң елан қилиниши давамлашмақта. Қазақистанда нәшр қилинидиған "бизниң аләм" гезитидә көзәткүчи д. Мавлонийниң "хитай өз армийисини заманивийлаштурушни кеңәйтмәктә" намлиқ мақалиси елан қилинған болуп, аптор униңда хитайниң келәчәктики һәрбий пиланлириға мунасивәтлик бәзи қарашлирини оттуриға қойған.

Униңда хитайниң мәркизий асиядики мәнпәәтлириниң өсүватқанлиқи, мушу йилниң сентәбир ейида қазақистанға хитай азадлиқ армийисиниң миңға йеқин әскириниң келип, шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилати тәркибидә һәрбий мәшиқләргә қатнишидиғанлиқи, хитайниң буниңдин қандақ мәнпәәт көзләватқанлиқи америкиниң диққәт мәркизидә болуватқанлиқи ейтилған. Мәлуматларға қариғанда, қазақистан, өзбекистан, қирғизистан, таҗикистан, русийә вә хитай әскәрлириниң қатнишиши билән өтидиған террорға қарши һәрбий мәшиқләр арқилиқ хитай өзиниң һәрбий қудритини намайиш қилишни көзләватқанлиқи пәрәз қилинмақта.
 
Мақалидә шундақла хитайниң а қ ш билән һәрбий һәмкарлиқни тохтатқанлиқи, буниң болса һәр икки дөләт үчүн зиянлиқ икәнлики, хитайниң биринчи нөвәттә иқтисадий тәрәққият җәһәттин күчүйиватқанлиқи һәм буниң арқилиқ өзиниң қораллиқ күчлиригә көпрәк мәбләғ селишни көзләватқанлиқи, хитайниң өз әскәрлирини заманивийлаштурушқа, һәрбий мудапиәсини түп асасидин өзгәртишкә киришкәнлики илгири сүрүлгән.

Хитай кейинки вақитларда, болупму деңиз армийисигә көпрәк әһмийәт берип, су үсти вә су асти парахотлирини заманивийлаштурушни, деңиз учқучилирини тәйярлашни қолға алған. Түрлүк заманиви қоралларни, һәрбий техникини сетивелишта хитай русийә, окраина вә исраилийә дөләтлири билән болған һәрбий һәмкарлиқ алақилирини давам қиливатиду. Бу болса а қ ш тәрипидин қаршилиққа учримақта.

Мәлуматларға қариғанда, хитай хәлқ армийисигә аҗритилған мәбләғ 2009 - йили 70 милярд долларни тәшкил қилған. А қ ш болса бу мәқсәткә 515 милярд доллар аҗратқан болсиму, лекин хитайниң дуняда иккинчи орунни игилигәнлики, шундақла хитай һәрбий хираҗити көлиминиң адәттә икки һәссә артуқ икәнлики, 70 милярдниң ичигә башқа әлләрдин сетип елиниватқан қоралларниң, ядро вә истратегийилик қоралларниң һәм мудапиә санаити хираҗәтлириниң кирмигәнлики илгири сүрүлмәктә.

Стокһолим хәлқара тинчлиқ тәтқиқатлар институтиниң мәлуматлири бойичә, хитайниң мудапиәсигә аҗритиливатқан һәқиқий чиқимлар униң рәсмий һәрбий мәбләғ көлимидин төрт һәссә ошуқтур. Хитай армийисиниң омумий сани 2 милйон 300 миң әскәрни, шу җүмлидин 1 милйон 600 миң қуруқлуқ күчлирини, 400 миң һәрбий - һава күчлирини, 255 миң деңиз армийиси күчлирини тәшкил қилиду. Буниңға шундақла 10 милйон хәлиқ әскәрлири вә башқилар кириду. Һәрбий хәвп туғулған тәқдирдә хитайниң 350 милйонға йеқин қораллиқ адәмни тәшкиллийәләйдиғанлиқи пәрәз қилинмақта.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

 
Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт