Xitay intérnétni némige tayinip kontrol qiliwatidu?

Fransiyide chiqidighan 'figaro géziti' ning bash bétide, xitay hökümitining intérnétni qandaq kontrol qiliwatqanliqini délillaydighan bir maqale élan qilinidi. Bu, xitayning yéqindin buyan intérnét heqqidiki jakarlirigha bérilgen rediye bolup hésablinidu.
Muxbirimiz weli
2010-01-25
Share
Gugul-Xitaydiki-ishxana-binasidin-biri-305.jpg Süret, gogulning xitaydiki ishxanlirining birining sirtqi körünüshi.
AFP Photo

Fransiyide chiqidighan 'figaro géziti' 1‏- ayning 22 ‏- küni pütün bash bétide, xitay hökümitining intérnétni qandaq kontrol qiliwatqanliqini delilleydighan bir yérik maqale élan qildi.

Méng jyenjuning 'junggoda hazir intérnét nahayiti téz tereqqi qilip, muqimliqni saqlashqa qarita éghir tehdit boluwatidu' dep jakarlighanliqi buning delili

'Figaro géziti' ning bu maqalsi, shek-shöbhisizki, béyjing hökümitining mute'essip emeldarliri pütün dunyada rawan qollinilidighan intérnétni peqet xitay da'irisidila cheklinidighan 'xitay intérnéti' ge aylandurmaqchi boluwatidu, xitay jama'et xewpsizlik ministiri méng jyenju bultur küzde, 'junggoda hazir intérnét nahayiti téz tereqqi qilip, muqimliqni saqlashqa qarita éghir tehdit boluwatidu' dep jakarlighanliqi buning delili, dep bashlan'ghan.

Shuningdin kéyin xitayda 'ammiwiy tor weqeliri' dégen siyasiy atalghu peyda boldi

'Figaro géziti' de élan qilin'ghan 'xitay intérnétni némige tayinip kontrol qiliwatidu?' dégen bu maqalide mundaq dep körsitilgen: xitay hökümiti, téz tereqqi qiliwatqan intérnétni, bulturla xelq hökümetke bolghan ghezipini ipadileydighan, yüz bergen weqelerni derhal dunyagha yayidighan eng ünümlük we xeterlik qoralgha aylinip qaldi, dep hésablap, intérnétni tosidighan bir chong séstima qurushqa kirishken idi. Aldi bilen, xitay kommunist partiyisining teshwiqat ministirliqi bilen xitay dölet kabinti uchur ishxanisi birliship heriket qollinip, xitayda uchurni we shexsilerning erkin sözlishini qattiq chekleshke bashlidi. Shuningdin kéyin xitayda 'ammiwiy tor weqeliri' dégen siyasiy atalghu peyda boldi.

'Figaro géziti' de élan qilin'ghan bu maqalide bayan qilinishiche, eyni waqitta, xitayning teshwiqat ministirliqi bilen dölet kabinti uchur ishxanisining jaylardiki shöbilirining intérnétke cheklime qoyidighan ölchemliri oxshash bolmighanliqi üchün, béyjing sana'et uniwérsitétining proféssori xu shinduning tor ponkiti jyangsuda cheklen'genlikige qarshi intérnét sodigiri üstidin sotqa sun'ghan erzi aqqan idi. Hazir xitayda intérnétke mu'amile qilish jehette nahayiti chong chékinish bar, buninggha oxshash qanunluq dewalarning xitayda sorilishi hergiz mumkin emes.

Xitay hökümitining 'yéshil tosma' we kök tosma' pilanliri

'Figaro géziti' de élan qilin'ghan maqalide bayan qilinishiche, xitay bultur 6 ‏- ayda kompyutér sodigerlirini her bir kompyutérgha 'yéshil tosma' orunlashturushqa mejburlighan, buninggha qarita inkas nahayiti jiddiy bolghandin kéyin, xitay hökümitining 'yéshil tosma' pilani aqmidi, emma xitay bu waqitta 700 din artoq tor bétini biraqla taqiwetti.

Bir nechche ay ötkendin kéyin, xitayning dölet bayrimi harpisida, xitay hökümiti yene 'kök tosma' pilanini otturigha qoyup, bu pilan buyiche, intérnét sodigerlirini torlardiki muhim söz we mezmunlarni téximu qattiq süzüshke mejburlidi. Bundaq ehwal astida intérnét ehli xitayning bu tosmisidin atlap ötüshke mejbur boldi. Shuningdin kéyin xitay hökümiti yüz milyondin artuq tor bétini tosash üchün tedbir qollinishqa bashlidi.

Xitay xékérliri 22‏ - chisla küni figaro gézitige 250 ming qétimdin artuq hujum qozghidi

Xitay xakkérliri 22‏ - chisla küni bir kün ichidila figaro gézitige 250 ming qétimdin artuq hujum qozghidi. 1999 ‏- Yili amérika qisimliri xitayning yuguslawiyidiki elchixanisini bombilighanda, xitayning xakkér hujumi del mushundaq ewj alghan idi. Xongkong uchur wastilirining ashkarilishiche, xitay jama'et xewpsizlik ministirliqi ulargha her da'im 'adem qobul qilish élani' arqiliq xakkér ewetip turuwatidu. 'Jenubiy xitay seher géziti' ning ashkarilishichimu, ular 'junggodiki tor ehlining bixeterlikini qoghdash' dégen nam bilen hetta iranning tor betlirigimu xakkér ewetip turuwatidu.

Xitay hökümiti intérnétge nazaret qilishta üch xil küchtin paydilinidu

'Figaro géziti' de élan qilin'ghan maqalide bayan qilinishiche, xitay hökümiti intérnétge nazaret qilishta, üch xil küchtin paydilinidu. Aldi bilen özining 40 mingdin artuq tor saqchisigha tayinidu. Uningdin qalsa 'qizil xakkér' liri, yeni hökümet üzi 'wetenperwer' dep ataydighan chéqimchilirigha tayinip, erkinlik we démokratiye uchurlirini tarqatqan kishilerni tapidu. Andin 'besh mochenchiler' ge maqale yazghuzup jinayi nam toqup chiqidu. (Bu maqalide tilgha élin'ghan 'besh mochenchiler' deslep 2004 - yili xunende peyda bolghan, ularning maqale élan qilghanda qollinidighan mexpiy belgisi ' besh mochenlik tengge pul', bular tor ehlining hemmisini 'kalwalar' dep ataydu. Xitayda 'besh mochenchiler' dep atilidighan ma'ashliq suxenchilerning sani hazir bir nechche mingdin ashidu.)

Hazir xitay hökümiti 7 yüz milyondin artuq yanfonnimu nazaret qilishqa bashlidi

'Figaro géziti' de élan qilin'ghan bu maqalide bayan qilinishiche, xitayda hazir 7 yüz milyondin artuq adem yanfon qollinidu, yanfon arqiliq yazma uchur ewetish intayin téz, shunglashqa xitay hökümiti hazir yene 'shehwaniyliqni tosash' dégen nam bilen yanfonlarnimu nazaret qilishqa bashlidi. Emma xitay hökümiti intérnétke cheklime qoyghanséri xitayning tosmiliridin atlap ötidighan adem shunche köpeygendek, yanfon qollan'ghuchilarmu xitayning süzgüchlirige chüshmeydighan sözlerni qollinip xitayning tosmiliridin atlap ötüwatidu.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet