Пүтүн дуняға тарқалған хитай көчмәнлириниң әһвали һәққидики учурлар


2007.07.30

Хитайда чәтәлгә ишикни ечиветиш башланғандин кейин, хитай пуқралири түркүм-түркүмләп чәтәлләргә көчүш чиқишқа башлиған иди. Һазир 150 нәччә дөләттә хитай көчмәнлири бар. Һазир пүтүн дуняниң көпүнчә җайлирида хитайчә чирайлар көзгә чеқилип туриду. 'Америка авази' ниң баян қилишичә, хитай көчмәнлири асасән чәткә чиқип бай болушни көзлигән иди. Әмма, америка мутәхәссислириниң тәтқиқ қилип көрүшичә, йеқинқи йиллардин буян көпүнчә көчмәнләрниң, болупму хитай көчмәнлириниң көңлигә пүккән 'чәткә чиқип бай болуш' дегән арзу-арманлири бәрбад болди. Бәлки арзу-арманлири бәрбад болған көчмәнләр өзи көчүп кәлгән дөләтләрдә өзиниң мәвҗутлуқини сақлап қелиш җәһәттә наһайити зор бесимға дуч кәлмәктә.

Қанунлуқ көчмәнләрниң әһвали асасән яхши болсиму, әмма қанунсиз көчмәнләр дуч келиватқан мәсилиләр көп

Хәвәрдә баян қилинишичә, пүтүн дуняда қанунлуқ көчмәнләрниң әһвали асасән яхши, әмма қанунсиз көчмәнләр дуч келиватқан мәсилиләр көп. Америкида узун йиллардин буян көчмән ишлири билән шуғуллиниватқан профессор куаң җижҗоң әпәндиниң баян қилишичә, соғуқчилиқ уруши аяғлашқандин кейинки бирнәччә он йил ичидә, дуняниң һәр қайси җайлирида йеңидин пәйда болған көчмәнләрниң сани 180 милйонға йетиду. Буниң бәштин бири хитай көчмәнлири. Буларниң ичидә қанунлуқ көчүп кәлгән техникиси бар ишләмчиләр вә сода-теҗарәтчиләр ниң әһвали асасән яхши. Улар һәрхил қейинчилиққа дуч кәлгәндиму ипадиси яхши болди. Әмма көңлигә пүккән нийәт-мәқсәтлири дурус болмиған көчмәнләрниң әһвали яхши әмәс.

Бу әрбабниң баян қилишичә, хитайниң венҗу районидин оғурлуқчә чегридин өтүп америкиға кәлгән көчмәнләрниң хоҗайинлириға аз дегәндә 200 миң юән қәрзи бар, улар қәрзини төләш үчүн йил буйи қисилип йетип қопуп, һәр һәптиси 80 саәттин ишләйду. Улар саитигә 5 доллар һесабида ишләп қәрзини қачан төләп болалайдиғанлиқини вә қачан қанунлуқ болуп учуқ-ашкара яшайдиғанлиқини пәрәз қилалмайду. Униң үстигә, улар җәмийәттә бәһриман болушқа тегишлик нурғун мәнпәәтләрдин улар бәһриман болалмайду.

Өзиму көчмән болуп америкиға кәлгән, америкида қанун оқуп, һазир адвокат болуп ишләватқан аблаҗан ләйли наман хитай көчмәнлириниң әһвали һәққидә әһвал тонуштурди. Абла җан әпәнди йәнә уйғур көчмәнлиирниң әһвали һәққидиму тохталди.

'Хитайда ишләнди' дегән маркиси бар мәһсутларниң инавити яхши болмиғанлиқи хитай көчмәнлириниң образини пәсләтмәктә

Б б с ниң баян қилишичә, 60 ‏- йиллардики тәйвән көчмәнлири, 70 ‏- йиллардики җәнуби корийә көчмәнлири хәлқарада иқтисадий қизғинлиқ пәйда қилған иди. Униңдин кейинки хитай көчмәнлири долқуни хитайдики иқтисадий аватлиқини илгири сүрди. Әмма хитай көчмәнлири чәтәлләрдә һазир дуч кәлгәндәк еғир мәсилигә дуч кәлмигән иди.

Хитайниң баш министири венҗабавниң сөзи билән ейтқанда, хитайда ишләнгән мәһсулатларда мәсилә чиқти, зәһәрлик чиш пастилири, қатнаш вәқәси чиқириши мумкин болған аптомобил чақлириму чәтәлгә екиспорт қилинип яман тәсир бәрди. Бу хитай көчмәнлириниң образини пәсләтмәктә.

Хәвәрдә ейтилишичә, америкиға кәлгән венҗо көчмәнлири долқунидин кейин, һазир шимали америкиға келидиған шәрқий шимал көчмәнлири көпәймәктә. Буниңдин кейин йәнә қайси өлкиниң көчмәнлири көпийиду, бу техи ениқ әмәс. (Вәли)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.