Түркийидә хитай маллириниң ишғали пүтүн саһәләргә йейилди


2007.02.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

"Сабаһ" гезитиниң 31-чесладики санида "хитай ишғали тоқумичилиқ саһәсидин пүтүн саһәләргә йейилди" темилиқ хәвәр елан қилинди. Хәвәрниң баш абзасида тоқумичилиқ саһәсидә түркийигә еғир зиян елип кәлгән хитай маллири ишғали йейилмақта, статисткиларға қариғанда импорт қилинған мотсиклитларниң 96% и, оюнчуқниң 93% и, саәтниң 76%и хитайдин, дәп йезилған.

"Сабаһ" гезитидики хәвәрдә мундақ дәп йезилған: "тоқумичилиқ саһәсиниң қорқунчлуқ дүшмини болған хитайниң ишғали башқа саһәләргиму йейилмақта. Русийә вә германийидин кейин түркийиниң әң чоң импорт дөлити һалиға кәлгән хитай, үч йил ичидә мотсиклиттин тартип оюнчуққичә, сапал боюмлардин саәткичә болған түрлүк саһәләрдә башқа дөләтләрдин қилинидиған импортни нөлгә чүшүрүп, ялғуз өзи бу базарниң игиси болди. Хитай мотсиклит екиспортида базарниң 96 пирсәнтини, оюнчуқта 93% ни қолға өткүзүвалди".

Хәвәрдә йезилишичә, түркийә мәркәз банкиси алдинқи күни ашкарилиған доклатта хитайға мәхсус йәр аҗритилған болуп, доклатта мунулар йәр алған: "хитай билән болған тиҗарәт дәсләпки кичик типтики ширкәтләрниң әзан тоқумичилиқ маллирини импорт қилишидин бара - бара зорийип, қурулуш, машина, метал, метал болмиған кан мәһсулатлири, учур-алақә, електроник мәһсулатлар, қатнаш қораллири қатарлиқ саһәләргә йейилған".

Доклатта йезилишичә йәнә, хитай маллири 3 йил ичидә түркийидики бәзи саһәләрни игиливалған болуп, 2001- 2003-йиллири арисида мотсиклит саһәсидә 1-8 пирсәнт һәссигә игә болған хитай, 2004- йили бу һәссисини 22 пирсәнткә, 2005-йили 64%кә, өткән йилниң дәсләпки 7 ейида болса бу һәссисини 96% кә чиқарған. 2005-Йилиғичә 10-20 пирсәнт арисида болған метал буюмларниң импорти болса 94% кә чиқти. Оюнчуқта 2000-йили 29% болған һәссиси өткән йил 93% кә чиқти. Хитайниң базар һәссиси велиспит, сомка чамданларда 80 пирсәнт болса, саәт, музика әсваблири, тәнтәрбийә боюмлири ичидә хитай маллири базарниң төттә үч қисмини қолға өткүзивалди".

Хитай маллириниң түркийә базирини игиләп кетиши түркийә иқтисадиға зор зиян йәткүзүш билән бирликтә түрк хәлқиниң хитайларға болған позитсийәсиниму өзгәртмәктә. Тиҗарәттики бу хил тәңпуңсизлиқ икки дөләт арисидики мунасивәткә қандақ тәсир көрситәр? бу һәқтә көз қаришини елиш үчүн түркийә - хитай мунасивәтлири мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди билән телефон зиярити елип бардуқ.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.