Xitay kommunist hökümiti muhitni bulghisa xelq bedel tölemdiken?


2007-07-03
Share

Dunya bankisining xitayning tetqiqat organliri bilen birlikte tetqiq qilip teyyarlighan xitayda muhitning bulghinish mesilisi heqqidiki doklati élan qilinish aldida turghanda, xitay hökümiti mezkur doklattiki bezi bayan we sanliq melumatlarni, bolupmu 'bulghan'ghan muhitta zeherlinip yash ölüp kétiwatqan kishiler ' heqqidiki bayan we sanliq melumatlarni élan qilishqa jiddiy tosqunluq qilmaqta. Emma xelq we mutexessisler bu doklatta bayan qilin'ghan melumatlarning rastliqini testiqlaydu.

Xitay kommunist hökümiti muhitni bulghisa xelq bedel tölemdiken?

Yéqinda dunya bankisi xitayning tetqiqat organliri bilen birlikte tetqiq qilip, xitayda muhitning bulghinishi heqqide 'xitayda muhitning bulghinishi we töliniwatqan bedel' serlewhilik bir tepsiliy doklat teyyarlap chiqqan idi. B b s ning bayan qilishiche, dunya bankisi teyyarlighan bu doklat élan qilinish aldida turghanda, xitay hökümiti bu doklattiki bezi sanliq melumatlarni élan qilishqa jiddiy tosqunluq qilghan.

Xitay hökümiti 'doklattiki bezi sanliq melumatlar jem'iyette dawalghush peyda qilishi mumkin' dep seweb körsetken

Xewerde éytilishiche, dunya bankisi teyyarlighan doklatta pütün yer sharida muhiti eng éghir derijide bulghan'ghan 20 sheherning 16 si xitayda ikenliki, xitayda her yili 750 ming adem bulghan'ghan muhitta zeherlinip waqitsiz ölüwatqanliqi bayan qilin'ghan idi.

Xitay hökümiti 'doklattiki bezi sanliq melumatlar jem'iyette dawalghush peyda qilishi mumkin' dep seweb körsetken we muhitning bulghinishi sewebidin waqitsiz ölüp kétiwatqan kishiler heqqidiki bundaq sanliq melumatlarni we bundaq waqitsiz ölüm hadisilirining qaysi jaylarda boluwatqanliqi heqqidiki jughrapiyilik uchurlarni élan qilishqa qattiq tosqunluq qilghan. Mushundaq sewebler tüpeylidin, 'pul mu'amile waqit géziti' bu heqte xewer élan qilghanda, dunya bankisining doklatidiki muhitning bulghinishi sewebidin zeherlinip waqitsiz ölüp kétiwatqan kishiler heqqidiki tepsiliy melumatlarni waqtinche qisqartishqa mejbur bolghan.

Her yili 750 ming adem waqitsiz ölüwatidu

Amérika awazining bayan qilishiche, dunya bankisi teyyarlighan 'xitayda muhitning bulghinishi we töliniwatqan bedel' dégen tepsiliy doklatta, xitayda muhitning bulghinishi kündin -kün'ge éghirlishiwatqanliqi sanliq melumatlar arqiliq ispatlan'ghan. Xewerde éytilishiche, xitayda hazir hawa, su we yémekliklerning bulghinishi xelqning ten salametlikige nisbeten nahayiti chong tehdit bolup qaldi.

Xitayda her yili bir nechche yüz ming adem bulghan'ghan hawa , su, yémekliklerde zeherlinip éghir késelliklerge duchar bolidu. Buning ichidin her yili 750 ming adem waqitsiz ölüp kétidu. Buning ichide, statistika qilinishiche, bulghan'ghan hawada zeherlinip ölüwatqan adem sani 394 ming, yézilarda bulghan'ghan su ichip ashqazan raki, jiger raki, yaki börek rakigha giriptar bolup, yaki jiddiy ich sürüp dawalash ünüm bermey ölüwatqan adem sani 660 ming, kömür isida yaki yémeklik mayda zeherlinip ölüwatqan adem sani 300 ming.

Shaméndin sözlep bériwatqan bu xanim mundaq bayan qildi: bu sheherde bulghan'ghan hawadin yaman hidlar burnimizgha puraydu, nepisimiz siqilidu, bu hadisidin qorqiwatimiz, emma bundaq hadise heqqide héchkim gep qilalmaydu.

Béyjing uniwérsitéti chet'el iqtisadini tetqiq qilish ornining bashliqi sha yélyangning bayan qilishiche, adem bulghan'ghan muhitta turiwerse, beziler bir nechche künde, beziler bir nechche ayda, beziler bir nechche yilda waqitsiz ölümge duch kélishi turghan gep. Emma téxnika jehettin éytqanda, bulghan'ghan muhitta zeherlinish hadisilirining sanini éniqlash asan emes, hazirqi ehwalda, her yili waqitsiz ölüp kétiwatqan adem sani 750 mingdin köp.

Xitay yézilirida 10% térilghu yer métaldin ajralghan zeherlik maddilar bilen bulghinip boldi

Mutexessislerning bayan qilishiche, xitayda muhitning bulghinishi hemme jehette ipadilinidu. Xitay yéziliridiki 10% térilghu yer métaldin ajralghan zeherlik maddilar bilen bulghinip boldi. Métaldin bulghan'ghan térilghu yerliridiki zeherlik maddilar déhqanchiliq mehsulatliri arqiliq adem bedinide saqlinip, u ademni tedriji halda herxil késellikke duchar qilidu.

Béyjing sana'et uniwérsitétining proféssori xushingdu ependining bayan qilishiche, junggo hazir omumi mehsulat qimmiti jehette amérika, yaponiye, gérmaniyilerdin qalsa 4 ‏- orunda turidighan iqtisadiy dölet bolup qaldi. Emma junggoda muhitning bulghinishi intayin éghir. Hökümet özimu hazir muhitning bulghinish ehwalining kündin ‏- kün'ge éghirlishiwatqanliqini hés qildi. Emma hökümet özi ige boluwatqan menpe'etlerdin waz kechküsi kelmeywatidu.

Hökümet uzundin buyan 'tereqqi qildurush hemmini bésip chüshidighan birinchi ish' dep tekitlep kelmekte. Tereqqi qildurush arqiliq köp menpe'etke ige boldi. Emma muhitni asrash asan emes, uninggha nahayiti köp pul serp qilishqa toghra kélidu. Tereqqi qildurushtin alghan menpe'etning bir qismini buninggha serp qilish kérek , hazir hökümetning buninggha pul serp qilishqa köngli barmaywatidu.

Xitayda muhit bulghinishning tesiri xelq'arani wehimige salmaqta

Radi'omizning alghan melumatigha qarighanda, xitayda muhit bulghinishning tesiri xelq'arani wehimige salmaqta.

Xelq'ara olimpik komitéti yéqinda, her qaysi döletlerdin kélidighan tenheriketchilerdin , xitayda bulghan'ghan muhitta zeherlinishtin saqlinish uchun muddettin burun béyjinggha kelmeslikini telep qilghan.

2005 ‏- Yili muhitning bulghinishi eng éghir bolghan jaylar gherbiy shimal terepte idi

2005 ‏- Yili 4 ‏- ayda, xitayning muhit bulghinishini tetqiq qilish orni élan qilghan doklatta, xitaydiki 660 sheherning 343 de muhit bulghan'ghanliqi sewebtin kislataliq yamghur yaghidighan bolup qalghanliqi, bezi sheherlerde hetta qum yaghidighan bolup qalghanliqi bayan qilin'ghan idi.

Eyni waqitta bu doklatta senshi, shenshi, xénen, xébéy, ningsha, gensu, shinjanglarda muhitning bulghinishi nahayiti éghir buluwatqanliqi, memliket buyiche muhitning bulghinishi eng éghir bolghan jaylar gherbiy shimal terepte ikenliki bayan qilin'ghan idi. (Weli)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet