Amérika dölet mejlisidiki bezi ezalar xitayning olimpik musabiqisi ötküzüsh layaqitidin gumanlandi

2007-05-02
Élxet
Pikir
Share
Print

Amérika dölet mejlisi awam palatasining tashqiy munasiwetler komitéti seyshenbe küni ispat bérish yighini chaqirip, xitay - amérika munasiwetliri heqqide guwaliq aldi. Yighinda awam palatasidiki bezi ezalar xitayning 2008 - yili béyjing olimpik musabiqisi ötküzüsh layaqitidin gumanliqinighanliqini alahide tekitligen.

Awam palata tashqiy munasiwetler komitétining re'isi tam lantosning tenqidi

Yighin'gha awam palata tashqiy munasiwetler komitétining re'isi tam lantos riyasetchilik qilghan bolup, amérikining mu'awin tashqiy ishlar ministiri nigroponté guwaliq berdi.

Amérika awam palatasi tashqiy munasiwetler komitétidiki ezalar seyshenbe künidiki ispat bérish yighinida xitayni sün'iy hemragha qarshi bashqurulidighan bomba siniqi élip bérish, herbiy hazirliqlarni kéngeytish, mejburlash xaraktirlik pilanliq tughut siyasiti yolgha qoyush, dunyadiki bir qisim mustebit döletlerni qollash we xelq'ara musapirlar ehdinamisigha xilapliq qilish qatarliq mesililerde tenqid qildi.

Bu qétimqi yighin'gha tashqiy munasiwetler komitétigha eza awam palata ezalirining az digende 12 nepiri qatnashqan bolup, ularning köpchiliki mewjüt weziyet astida, xitayning 2008-yili béyjing olimpik tenterbiye musabiqisi ötküzüsh layaqiti barliqigha guman bilen qaraydighanliqini bildürdi.

Tashqiy munasiwetler komitétining re'isi, dimokratlar partiyisining kaliforniyilik awam palata ezasi tam lantos ispat bérish yighinida sözligen nutuqida, "eger xitay ichki mesililirini tertipke salmaqchi bolsa, hazir del buning waqti. Olimpik musabiqisi xitayning burulush yasash, memliket ichi we sirtida toghra yitekchilik yoligha méngishidiki qimmetlik purset," deydu.

Xitay, bashqurulidighan bomba siniqi pilanini ashkara tutushi kérek

Xitayning sün'iy hemragha qarshi bashqurulidighan bomba siniqi élip barghanliqini tenqidligen tam lantos, xitay dunyawi küch bolsa qollaydighanliqini, shundaqla xitay bilen xelq'ara séstimini kücheytish yolida hemkarlashquchi yol tutidighanliqini, lékin amérikining muhim mesililerni körmeske salalmaydighanliqini bildürdi.

Tam lantos yene, " mes'uliyetchan hökümetler alem boshluqidiki sün'iy hemrani bashqurulidighan bombida étip chüshürüp, atmusfirani xeterlik ehwalgha keltürüp qoymaydu. Eger xitay amérika bilen shérik bolushni arzu qilsa, aqilane we herbiy tereqqiyati pilani ashkare bolushi kérek," dep körsetti.

Tam lantos, xitayni amérikining neziridiki mustebit, xeterlik we térorizimni qollawatqan döletler bilen, bolupmu iran, bérma we sudan qatarliq döletler bilen munaswitini tereqqi qildurmaqta, dep eyiplidi.

Tam lantos, " xitay darfur rayonida til bilen ipadiligüsiz derijide érqiy tazilash élip bériwatqan sudan hökümitini nime üchün üzliksiz halda qoral - yaraqlar bilen teminleydu ? " dep soridi.

Tam lantosning eskertishiche, buning tüpki sewebi xitayning iqtisadini énirgiye bilen teminlesh ihtiyajidur. Lékin u, bu ihtiyaj bashqa amillarni körmeske sélishke bahane bolalmaydighanliqini bildürdi.

Yighinda xitayni eng keskin sözler bilen tenqid qilghan awam palata ezalirining biri kaliforniyilik jumhuriyetchi awam palata ezasi dana robakér boldi. Uning eskertishiche, amérika bu tehditni öz qoli bilen yaratqan. Xitay, yadro qorallarning kéngiyishide, bolupmu pakistan'gha yadro téxnikisi éksport qilip, pakistanning shimaliy koriyini bu téxnika bilen teminleshige sewebchi boldi.

Robakér, xitayning herbiy küchke aylinishida amérika meblighi, amérika txnikisi muhim rol oynighanliqini, her nöwetlik amérika hökümetlirining bu tehditni körmeske salghanliqini bildürdi. U, " biz alwastini öz qolimiz bilen yarattuq. Emdi u bizge tehdit salmaqta," deydu.

Xitayning herbi tereqiyati, dunya téchliqigha tehdit

Yighinda florida shtatidin jumhiriyetchi awam palata ezasi, iléyana létinen xanim, xitayning herbiy xam chotni yildin -yilgha östüriwatqanliqini agahlandurdi. Xitayning bu yilqi herbiy xam chotni 8.17 Pirsent östürgenlikini tekitligen létinen xanim, xitayning herbiy tereqqiyati kimge qaritilghanliqini soridi. Létinen xanim, " nishan kimge qaritilghan ? béyjingning herbiy tereqiyati nimini meqsed qilmaqta, " dep su'al qoyidu.

Iléyana létinenning eskertishiche, xitayning bu yil 1 - ayda élip barghan sün'iy hemragha qarshi bashqurulidighan bomba siniqi bir ighwagerchilik heriket bolupla qalmay, alem boshluqidiki amérika sün'iy hemralirigha jiddi tehdit peyda qilghan. Seyshenbe künki ispat bérish yighinida amérikining mu'awin tashqiy ishlar ministiri jon nigriponti amérika - xitay munasiwetlirini sherhilidi we awam palata ezalirining su'allirigha jawap berdi.

Nigripontining eskertishiche, xitayning herbiy tereqqiyat qurulushining meqsidi melum emes. Shundaqla bu mesile amérika we xitayning xoshnilirini bi'aram qilmaqta. Nigriponti, " rayon bixeterlikini közde tutqanda xitay herbiy sélinmisi, herbiy neziriyisi we meqsidini téximu ashkare tutushi kérek," dep körsetti.

Nigriponti, awam palata ezalirining bezi mesililerdiki tenqidige qoshuludighanliqini bildürüsh bilen birge, mesilini hemme jehette yaman, dep ketkili bolmaydighanliqini bildürdi. Uning eskertishiche, xitay herbiy da'iriliri bu yil 1 - ayda élip barghan sün'iy hemragha qarshi bashqurulidighan bomba siniqidin xitay rehberlirining xewiri bolmasliqi mümkin iken.

Bezi awam palata ezaliri xitay da'irilirining sudanni qollighanliqini eyiplidi. Nigriponti, awam palata ezalirining "béyjing sudan hökümitining diplomatik xojayini we menpe'etdar dölet," digen qarishigha qoshulidighanliqini, lékin amérika xitay rehberlirining darfurdiki insanperwerlik kirizisige inkas qayturushini qolgha keltürüsh jehette xitay terepke, " ünümlik bésim" ishletkenligini bildürdi.

Xelq'ara kechürüm teshkilati seyshenbe küni xitay dölet re'isi xu jingtawgha xet yézip, sudan hökümitige bésim ishlitishni telep qildi. Mezkur xetke amérika kéngesh palatasining 96 neper ezasi imza qoyghan. (Erkin)

Pikirler (0)
Share
Toluq bet