D u q xitayning öymu - öy kirip axturush herikitini eyiblidi

Xitay da'iriliri nöwette, Uyghur élining nahiye, chet yéza, qishlaqlirighiche öymu - öy kirip axturush herikiti élip bérip, atalmish qanunsiz diniy buyumlarni yighish dolquni qozghimaqta. Poskam nahiyisi seyli yézisidiki saqchilar diniy qa'idiler boyiche kiyin'gen 317 neper ayalni kiyim we bash yaghliqlirini éliwétishke mejburlighan.
Muxbirimiz eqide
2010-06-15
Share
saqchi-uyghur-qiz-tekshurush-305 Uyghur élidiki tekshürüsh ponkitlirining biride, xitay saqchi bir Uyghur qizning salahiyitini tekshürüp soraq qilmaqta. (Orni we waqti éniq emes)
AFP Photo

Dunya Uyghur qurultiyi bu xil heriketlerni, Uyghurlar üstidin élip bériliwatqan éghir diniy kemsitish dep eyiblimekte.

Poskam nahiye yéziliq hökümiti nahiyige qarashliq seyli yézisi we östeng boyi mehelliliride "din'gha qaritilghan bashqurushni kücheytish" dégen namda mexsus heriket élip bérip, öymu - öy kirip qanunsiz diniy buyumlarni yighish, diniy yosunda kiyin'gen, saqal - burut qoyghanlarni aldi bilen terbiyilesh, terbiyige könmigenlerge iqtisadiy jerimane qoyush charisi élip barmaqta.

Dunya Uyghur qurultiyi poskam nahiyiside yolgha qoyulghan mezkür heriketni qattiq eyiblep, bu puqralarning hoquqi we diniy étiqadini éghir derijide depsende qilishtin ibaret ikenlikini bildürdi.
Xitay-Uyghur-ayallarni-dinniy-xurapiliqqa-qarshi-turush-wedisini-almaqta-305
Kucha nahiyiside atalmish qanunsiz diniy teshwiqat buyumlirini yoqitish herikiti élip bériliwatqan bolup, sürette, kucha nahiyisi yaqa yézisi ayalliri öz wedinamisini amma we yéza kadirliri aldida oquwatqan körünüsh.
www.xjkcdj.gov.cn Din élindi.

Dunya Uyghur qurultiyi bayanatchisi dilshat réshit ependi, poskam nahiyiside ijra qiliniwatqan diniy bashqurushni kücheytish teshwiqat matériyalini qolgha chüshürgen bolup, bu heqtiki teshwiqatta mundaq déyilgen: "diniy étiqadi küchlük a'ililer perzentlirige yaxshi tesir körsetmeydu, bu pütün yézining kelgüsi üchün xeterlik aqiwet élip kélidu, shunga oqughuchilar dindin yiraq turushi kérek."

Bayanatchi dilshat réshit teminligen uchurgha asaslan'ghanda, seyli yézisida saqchi tarmaqlirining yétekchilikide "din'gha qaritilghan bashqurushni kücheytish" guruppisidin 14i qurulup, pütün yéza tewesi boyiche 57 meydan teshwiqat terbiyisi élip bérilghan we hazirgha qeder 10 mingdin artuq kishi terbiyilen'gen. Bolupmu oqughuchilargha qaritilghan terbiye qétim sani 2000 qétimdin éship ketken.

Yéziliq hökümet teripidin chiqirilghan teshwiqat matériyalida yene bir weqe misal arqiliq teswirlen'gen bolup, misalda mundaq déyilgen: "seyli yézisidiki déhqan toxti yüsüpning qizi diniy tüsi qoyuq kiyimlerni kiyip, yéza teweside yaman tesir qozghidi hemde terbiyini qobul qilmidi. Toxti yüsüpning öyini tekshürüsh netijiside qanunsiz diniy buyumdin 4 i, köchürülgen qanunsiz diniy matériyaldin 3 i bayqaldi."

Bayanatchi dilshat réshit qolgha chüshürgen, seyli yézisida élip bérilghan terbiye netijisi xulasi'ilan'ghan bir höjjetlik matériyalda, yéza ahalisidin 3470 nepirining "seyli yézisi jem'iyet bixeterlik tüzümi we her tereplime tüzesh toxtamnamisi" ge qol qoyghanliqi tilgha élin'ghan. Shuningdek yene yüz turane söhbet ötküzüsh arqiliq terbiyilesh qétim sanining, 8900 adem qétimdin éship ketkenliki, buning ijabiy netijisi 90% in yuqiri ikenliki, 317 neper ayalning öz ixtiyari bilen bash yaghliqini élip tashlighanliqi, omumen yéza miqyasida diniy étiqadning suslashqanliqi tekitlen'gen.

Seyli yézisidiki ehwallar heqqide éniq melumat élish üchün biz yéziliq hökümetke téléfun urduq. Waqit perqi sewebidin yéziliq hökümet ishxanisida téléfonimizgha jawab béridighan kishi chiqmidi. Seyli yézisi saqchixanisidiki bir Uyghur saqchi so'alimizgha jawab bérishni ret qildi.

Poskam tewesidiki bir déhqan bilen élip barghan söhbettin, heqiqeten öymu ‏- öy kirip axturush herikitining yüz bergenliki ispatlandi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet