Пакистанниң гувадар портида ечилиш мурасими өткүзүлди


2007-03-21
Share

Гувадар порти пакистанниң ғәрбий җәнубий қирғиқиға, парс қолтуғини умман қолтуғиға тутуштуридиған истратегийилик әһмийәткә игә һөрмүз буғузиға йеқин бир районға җайлашқан. Бу порт пакистан, афғанистан һәмдә оттура асия вә оттура шәрқ сода вә тиҗарәт йоли үстидә.

Сиясий мулаһизичиләрниң ейтишичә, хитай һөкүмити һазирғичә гувадар портини ясап чиқиш үчүн 248 милйон доллар мәбләғ салған болуп, бу портниң хизмәткә ечилғанлиқи, хитай билән парс қолтуғи районидики дөләтләр оттурисидики тиҗарәтниң күчийишигә алаһидә һәссә қошидикән.

Хитай даирилириниң мәбләғ селиштики ғәризи

Анализчиларниң билдүрүшичә, хитай һөкүмити бир қанчә сәвәбтин гувадар портиниң ясилишиға алаһидә әһмийәт бәргән. Алди билән, бейҗиң һөкүмити бу портни хитайни деңиз йоли арқилиқла әмәс, кәлгүсидә таш йол вә төмүр йоли арқилиқ оттура шәрқ райониға туташтуридиған бир көрүк дәп қарайдикән. Уларниң ейтишичә, шәрқтики қәшқәрғә әң йеқин порт, қәшқәрдин 3500 километир узақта җайлашқанлиқи үчүн бейҗиң һөкүмити қәшқәргә 1500 келомитир мусапида болған гувадар портиниң болупму уйғур елини деңизға туташтуридиған бир порт болушини халайдикән. Бу уйғур елидин чиқидиған таварларни дуня базарлириға експорт қилишини наһайитиму асанлаштуридикән.

Хәвәрләргә қариғанда, енергийигә болған еһтияҗи күнсери көпийиватқан хитай һөкүмити, оттура асия районидики енергийә мәнбәлиригә күз тиккән болуп, пакистанниму кәлгүсидә хитай үчүн нефит вә тәбий газ мәнбәси дәп қарашқа башлиған. Бейҗиң һөкүмити оттура асиядин гувадар портиға тутушидиған әң аз дегәндә бәш нефит вә тәбий газ турубиси ясашни пиланлаватқан болуп, бу портни шундақла иран вә африқадин импорт қилинидиған нефитни хитайға йүткәш мәркизи қилип ишлитишни халайдикән.

Анализчиларниң қарашлири

Пакистанлиқ сиясий анализчи, сед фәзл һәйдәрниң асия вақти гезитидә елан қилған мақалисидә билдүрүшичә, гувадар порти истратегийилик орни сәвәбидин хитайниң енергийә бихәтәрлики мәсилисидә һалқилиқ рол ойнайдикән һәмдә оттура асия, иран вә қатардин башлинидиған пүтүн тәбий газ турубилириниң ахирқи бекити һесаблинидикән. Хәвәрләргә қариғанда пакистан вә хитай, сәуди әрәбистанниң нефитини импорт қилиш үчүн гувадардин уйғур елиниң чегрисиғичә созулидиған бир нефит турубиси ясашни пиланлимақта шундақла хитай һөкүмити гувадарда йеқинида бир нефит ишләпчиқириш карханиси қуруш тоғрисида пакистан һөкүмити билән сөһбәткә башлиған.

Лекин пакистанда нурғун кишиләр болупму бәлочистан өлкисгә җайлашқан гувадра районидики йәрлик хәлқ, хитай һөкүмитиниң гувадар портини тәрәққи қилдуруш вә кеңәйтиш ишлириға көп арилишиға қарши чиқмақта. Гувадардики йәрлик хәлқиниң бу һәқтики наразилиқи наһайити күчлүк болуп, улар бу наразилиқини өтмүштә гувадар портида ишләватқан хитай ишчиларни өлтүрүш арқилиқ қанлиқ усулда ипадилигән.

Уларниң қаришичә, гувадар мәлум бир дөләт өз сиясий вә иқтисадий мәқсәтлиригә йитиш үчүн ишлитидиған бир порт әмәс, тәрәпиж бир порт болуши керәк һәмдә пакистан һөкүмити гувадарни пүтүн дөләтләргә очуқ бир порт дәп елан қилиши керәк.

Йәрлик хәлқиниң мушу наразилиқ сәвәбидин, пакистан һөкүмити гувадар портиниң ечилиш мурасими җәрянида бирәр вәқә йүз берип қилишиниң алдини елиш үчүн районда қаттиқ бихәтәрлик тәдбирлири алған. (Қанат)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт