Xitay pakistandin qebililer rayonidiki sherqiy türkistan küchlirige qarshi heriket qollinishini telep qilghan

Xitay hökümiti yéqinda pakistanning qebililer rayonidiki sherqi yürkistan islam herikiti küchlirining xitaygha qarshi hujum pilani qurghanliqini ilgiri sürüp, pakistan da'irilirining sherqiy türkistan küchlirige qarshi heriket qollunishini telep qilghan.
Muxbirimiz erkin
2009.04.13
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
xu-zardari-beyjingda-305.jpg 15 - Öktebir, xitayni ziyaret qiliwatqan pakistan prézidénti asif zardari bilen xu jintaw, xitay hörmet qarawullirining aldida.
AFP Photo

Xitay hökümiti mezkur teshkilatning xitay xelq jumhuriyiti qurulghanliqining 60 yilliqini tebriklesh mezgilide hujum qozghash ihtimali barliqini ilgiri sürgen.

Pakistan siyasi sehnisidiki yuqiri derijilik zatlarning en'giliye" musteqilliq " gézitige ashkarilishiche, xitay hökümiti yéqinda pakistan rehberliridin pakistanning qebililer rayonidiki sherqiy türkistan islam herikiti küchlirige qarshi herbiy heriket qollinishni telep qilip, sh t i herikiti küchlirining xitaygha qarshi hujum pilani qurghanliqini, musteqilchilerning bu yilqi dölet bayrimi mezgilide xitaygha hujum qilish éhtimali barliqini bildürgen idi.

En'giliye "musteqilliq" gézitining ötken heptilik sanidiki bu xewerde xitay - pakistan rehberlirining yéqinqi 2 ay ichide mexsus bu mesilini merkez qilip, 2 qétim söhbet élip barghanliqini, söhbet jeryanida xitay terepning pakistan da'irilirini agahlandurup, pakistan armiyisining qebililer rayonidiki Uyghurlargha herbiy heriket qollinishini telep qilghanliqini ilgiri sürgen. Pakistan musulmanlar ittipaqining bash katipi mushahid höseyyin se'id en'giliye gézitige bergen bu heqtiki melumatida bu söhbetlerning birining, xitay jama'et xewpsizlik ministiri méng jyenju bilen pakistan prézidénti zerdari arisida élip bérilghanliqini, shuning bilen birge xitayning bir alahide wekili bu yil 3 ‏ - ayda pakistanni ziyaret qilip, islam'abad bilen qebililer rayonidiki Uyghurlar toghrisida söhbet élip barghanliqini bildürgen.

Prézidént zerdari bu yil 2 ‏ - ayning axirlirida xitayni ziyaret qilip, shangxeyde ötküzülgen xelq'ara soda - iqtisad yighinigha qatnashqan idi. Mushahid höseyin se'id en'giliye gézitidiki melumatida zerdarining shangxeydiki mezgilide xitay jama'et xewpsizlik ministiri méng jyenjuning shangxeyge kélip, zerdari bilen uchrashqanliqini, uning pakistan qebililer rayonidiki sh t i herikiti küchlirining xitaygha hujum pilani qurghanliqini, pakistan da'irilirining ulargha qarshi herbiy heriket qollinishini telep qilghanliqini ilgiri sürgen.

Pakistandiki weziyettin xewerdar bezi erbaplar bolsa qebililer rayonidiki Uyghurlarning xitaygha hujum qilish imkaniyiti cheklik, dep qaraydighanliqini, chünki ular rayondiki türlük guruhlarning qaniti astida pa'aliyet élip baridighanliqini, bezi guruhlarning xitaygha hujum qilishni xalimaydighanliqini bildürmekte. Bu qarashtiki weziyet közetküchilirining biri, pakistandiki ershidin ependidur.

Mushahid höseyin se'idning bash katipliqidiki pakistan musulmanlar ittipaqi burun sabiq pakistan prézidénti perwiz musherrepni qollaydighan siyasi partiye idi. Mushahid höseyin se'id en'giliye gézitidiki melumatida zerdari bilen méng jyenju arisidiki söhbet mezmunidin özining ottura asiyada élip barghan yéqinqi bir ziyariti jeryanida xewerdar bolghanliqini, söhbet mezmunigha da'ir uchurni xitay emeldarlirining teminligenlikini bildürgen. Xitay emeldarlar uninggha " sh t i herikitining qebililer rayonida herbiy qarargahi bar. Ular jonggo inqilabining 60 yilliqini tebriklesh mezgilide hujum qilish pilani qurmaqta," dégen. Mushahid höseyin se'id, méng jyenju bilen zerdarining shangxeydiki söhbiti 90 minut dawamlashqanliqini, qebililer rayonidiki Uyghurlar mesilisini muzakire qilghanliqini ilgiri sürgen.

Biz pakistan musulmanlar ittipaqining islam'abadtiki bash shtabigha téléfon qilip, mezkur partiyining bu mesilidiki meydani we mezkur weqe toghrisidiki tepsili uchurlarni sorighan bolsaqmu, lékin musulmanlar ittipaqining bayanatchisi tariq eziz so'allirimizgha jawab bérishni ret qildi. Xitay pakistanni herby esliheler we yadro téxnikisi bilen teminleydighan eng muhim dölet bolupla qalmay pakistan'gha meblegh séliwatqan birdin bir dölettur. Pakistandiki ershidin ependi pakistanning sherqiy türkistan mesiliside xitay bilen zich hemkarlishidighanliqini bildürdi.

Lékin, xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilatidiki bezi mutexessislerning eskertishiche, sh t i herikitining mewjut yaki aktip pa'aliyettiki organ ikenlikini ispatlash qiyin bolghan gumandiki bir mesilidur.

Yéqinda kishilik hoquqni közitish teshkilatining xitay ishlar mutexessisi sofiye richardson, washin'gtondiki bir yighinda bu mesilidiki gumanini otturigha qoyup, bush hökümitining sh t i herikitini térrorluq teshkilatlar tizimlikige kirgüzgenlikini tenqid qilghan. U, amérikining bu qarari xitayni ilhamlandurghanliqini, xitayning térrorizmni bahane qilip, Uyghurlarni keng kölemlik basturiwatqanliqini ilgiri sürgen idi.

Richardson xanim, obama hökümitining bu sewenlikni tüzitip, sh t i herikitini térrorluq teshkilatlar tizimlikidin chiqiriwétishini telep qilghan.
 

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.