Xitay hökümiti Uyghurlargha qaratqan 'qosh til' ma'aripini kücheytmekte

Uyghur élining nahiye yéza - qishlaqlirighiche qosh til ma'aripini kücheytish dolquni qanat yaydurulghan bolup, aqsu wilayitige tewe toqsu nahiyisidila 16 "qosh til" yeslisi échish pilan qilin'ghan.
Muxbirimiz eqide
2010-10-05
Élxet
Pikir
Share
Print
Türkiyide 17 yildin béri üzülmey neshr qiliniwatqan kökbayraq zhornilining bu ayliq sani xitayning qosh tilliq maarip siyasitige atap neshr qilinghan bolup, süret, zhornalning muqawa körünüshi.
Türkiyide 17 yildin béri üzülmey neshr qiliniwatqan kökbayraq zhornilining bu ayliq sani xitayning qosh tilliq maarip siyasitige atap neshr qilinghan bolup, süret, zhornalning muqawa körünüshi.
RFA Photo / Erkin Tarim

"Qosh til" ma'aripi izchil türde Uyghurlar teripidin tenqid qilinip kéliwatqan peytlerde, xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan "qosh til" ma'arip siyasitini téximu keskinleshtürüshi, Uyghur milliti üchün qandaq aqiwetlerni meydan'gha keltüridu? Uyghur élidiki oqutquchilarning buninggha nisbeten qandaq qarashta? töwende muxbirimiz eqide hazirlighan melumatni anglaysiler.

Xitay hökümiti bu yil 6 ‏- ayning 1 ‏- küni, yéngi "qosh til" ma'arip pilanini élan qilghan bolup, pilanda 2012 ‏-yiligha qeder Uyghurlar arisida barliq yesli we balilar baghchilirini qosh tillashturup bolush, 2015 ‏- yilghiche barliq ottura mekteplerni bu sewiyige yetküzüsh, 2020 ‏- yili bolsa herqandaq mektepte qosh til rawan sözlinidighan qilish békitilgen.

Mezkür pilan'gha asasen, xitay da'iriliri Uyghur élining nahiye, yéza - qishlaqlirighiche "qosh til " ma'aripi siyasiti izchil türde küchlendürülmekte. Yéqinda tengritagh Uyghur torida élan qilin'ghan xewerge köre, bu yil aqsu wilayitige tewe toqsu nahiyiside yéngidin 16 "qosh til" yeslisi sélish pilan qilin'ghanliqi we buning ichide sekkiz yesli pütüp ishqa kirishtürülgenliki melum bolmaqta.

Xewerde yene, mezkür nahiyide ilgiri qurulghan 14 yeslide 3300 déhqan balisining terbiyiliniwatqanliqi, nahiyilik partkomning, nahiyige qarashliq idare we ottura - bashlan'ghuch mekteplerdin 116 kishini, yeslilerge bérip ders ötüsh üchün ikki yilliq yardemge ajratqanliqi hemde buninggha sélin'ghan bir yilliq mebleghning 21 milyon'gha yétidighanliqi tekitlen'gen.

Xitay da'irilirining Uyghur élining her bir nahiyiliri boyiche élip bériwatqan "qosh til" ma'aripini kücheytish siyasitige qarita Uyghur élidiki Uyghurlar bilen chet'ellerdiki Uyghurlar qandaq qarashta ? mezkür siyasetning netijisi Uyghurlargha qandaq aqiwetlerni élip kélidu ?

Biz munasiwet bilen ilgiri oqutquchiliq qilghan hazir aqsu sheherlik ma'arip idarisida xizmet qilidighan bir Uyghur ziyalini ziyaret qilduq. U, Uyghur aptonom rayonluq hökümetning re'isi nur bekrining yolyoruqi we orunlashturushi boyiche élip bériliwatqan ishlargha nisbeten özining héchqandaq pikir bayan qilalmaydighanliqini bildürdi.

Uyghur élida tiz sür'ette emeliyleshtürülüwatqan "qosh til" ma'arip siyasiti, bolupmu Uyghur perzentlirini yeslilerdin bashlapla "qosh til" ma'aripi boyiche terbiyileshning Uyghurlargha élip kélidighan aqiwetliri shuningdek yaman aqiwetlerning aldini élish heqqide pikir bayan qilghan amérikidiki Uyghur ziyaliysi doktor qahar barat ependi bu heqte ziyarimizni qobul qildi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Toluq bet