Рус хәлқиниң хитайларға болған қариши


2007.03.30

"Германийә долқунлири" радиоси хитай президенти ху җинтавниң русийә зиярити мунасивити билән 3 – айниң 28 – күни русийиниң бир нәпәр йирақ шәрқ мухбирини зиярәт қилип "русс хәлқиниң хитайларға болған қариши қандақ" дегән темида сөһбәт елип барған. Сөһбәт хатирисидин мәлумки, хитай – русс мунасивәтлири алаһидә иҗабий тәсвирлиниватқан вә 2007 – йили "хитай йили" дәп бекитилгән русийидә әмәлийәттә русс хәлқи хитайларни һич яхши көрмәйдикән һәм хитайлардин әнсирәйдикән.

Русийә йирақ шәрқ мухбири русларниң хитайлардин бизар болушидики сәвәбләрниң ялғуз хитайларниң мәйнәтлики, мәдәнийәтсизлики, ач көзликила әмәс, бәлки бу хил йиргинишлик тәбиәткә игә бу милләтниң русийидики саниниң пәвқуладдә көпийип кәткәнлики вә улар пәйда қиливатқан җинайи һадисиләрниң русс хәлқигә қорқунч туйғулирини шәкилләндүриватқанлидин ибарәт икәнликини шәрһилигән.

Русийиниң һәммила йеридә хитай вә хитай мели

Русс мухбири бу һәқтә мундақ дәйду: "бүгүн русийиниң һәммила йеридә хитай содигәрлирини көрәләйсиз. Кийим – кечәк, йемәклик, електрик үскүниләрни сетиватқан хитайларни қәдәмдә бир учратқили болиду. Бу хил сахта малларға руслар көнүп кәтти".

Дәрвәқә, русс тупрақлири бүгүн хитайға вә хитайниң сахта таварлириға тошуп кәткән. Турмуш сәвийиси төвәнләп кәткән руслар хитайниң әрзан баһалиқ маллири билән турмушини қамдақшқа мәҗбур һалға келип қалған. Русийә йирақ шәрқ мухбириниң "германийә долқунлири" радиосиниң зияритигә бәргән җавабида, 2005 – йили декабир хейлоңҗаңда йүз бәргән химийиви булғунушниң тәсиригә учриған руслар вә хитайларниң түгимәс маҗралиридин сәскәнгән русларниң хитайларға йиргинч билән қарайдиғанлиқи оттуриға қоюлған. Бу мухбир рус сақчилириниң бәргән мәлуматини нәқил қилип, русларниң хитайлардин әндишә қилишиниң орни йоқлиқини, хитайлар олтурақлашқан җайларда гәрчә җинайәт садир қилиш нисбити көп болсиму, бу маҗраларниң даим хитайлар билән хитайлар оттурисида йүз беридиғанлиқини, хитайларниң руслар билән бивастә тоқунушқа петиналмайдиғанлиқини тәкитлигән.

Русийә йирақ шәрқ мухбири өз сөзидә русийә билән хитайниң һәр хил әмәлий еһтияҗлар түпәйли бүгүн инақ қошна дөләтләрдин боливатқан болсиму, икки һөкүмәтниң бу хил инақлиқиниң ғәрб мәдәнийитигә маил руслар билән шәрқ бекинмичиликигә саһип хитайдин ибарәт икки милләтниң инақлиқиға тәсир көрситәлмәйдиғанлиқи тилға елинған һәмдә русс мәдәнийити билән хитай мәдәнийити оттурисида асман – зимин пәрқ барлиқи, руслар билән хитайларниң пикир вә турмуш адәтлиридин һечқандақ ортақлиқни тапқили болмайдиғанлиқи, русларниң милләтчилик һессиятиға көрә өз мәдәнийитини һәммидин үстүн көридиғанлиқи тәкитлиниш билән биргә, русларниң хитай мәдәнийитигә һеч қизиқмайдиғанлиқи әскәртилгән.

Бүгүн русийә вә хитайдин ибарәт икки дөләт оттурисида 100 йилдин буянқи әң иҗил мунасивәт шәкилләнгән болсиму, әмма русс миллити билән хитай миллити оттурисида тарихтикигә охшашла һечқандақ йеқинлиқ шәкилләнмигән.

Хитай – рус достлуқи

Русс мухбири бу икки милләт оттурисида иҗил бир мунасивәт шәкилләндүрүшкә еһтияҗ туғулса, икки дөләт һөкүмитиниң узун мәзгил теришчанлиқ көрситишигә тоғра келидиғанлиқини, нөвәттә бундақ бир тәсәввурни тилға алғили болмайдиғанлиқини тәкитлигән. Униң ейтишичә, гәрчә русс пуқралири анда – санда хитай ашханилириға кирип тамақ йесиму, ашханидин чиққандин кейин хитайларға қарапму қоймайдикән. Хитайлар билән дост болған русни көргили болмайдикән.

Хитай рәиси ху җинтавниң русийә зиярити мунасивити билән ғәрб мәтбуатлири сиясий анализчиларниң охшаш болмиған көз қарашлирини елан қилди. Хитайниң дунядики иккинчи чоң нефит импорт қилғучи дөләт болуши вә русийиниң иккинчи чоң нефит експорт қилғучи дөләт болуши хитай – русийә оттурисидики мунасивәтниң җан томури, дәп тәрипләнгән һәмдә ху җинтавниң русийә зияритиниң асаси мәқсити хитайниң күнсери еғирлишиватқан енергийә қийинчилиқини һәл қилиштин ибарәт, дәп чүшәндүрүлгән болсиму, ғәрб сиясәтчилири улар арисидики техиму муһим бир мәсилиниң икки дөләт оттурисида терроризимға қарши ортақ сәп қуруштин ибарәт икәнликини илгири сүрмәктә шундақла хитай билән русийиниң терроризимға қарши турушиниң асаси мәқситиниң чечинийә вә шәрқий түркистан миллий бөлгүнчилирини чәкләштин ибарәт икәнликини тәкитләшмәктә. (Әкрәм)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.