Xitayning sirlankida port yasawatqanliqi dunyaning diqqitini qozghimaqta

Xitay buningdin bir nechche yil burun, pakistandin ereb déngizigha kiridighan guwadar portini yasashqa bashlighan idi, uningdin kéyin bén'galda chitagon portini yasashqa bashlidi. Kéyin, hindi okyanni nazaret qilish üchün bérmida we kambodzhada herbiy közitish bazilirini qurdi, emdi hazir sirlankida xambanto portini yasawatidu, xitayning bu herikiti hazir hindistanningla emes, pütün dunyaning déqqitini qozghimaqta.
Muxbirimiz weli
2010-02-18
Share
hindistan-bomba.jpg Hindistanning uzun musapiliq rakéta siniqidin bir körünüsh.
AFP Photo

Xelq'ara uchur metbu'ati (UPI) ning se'udi erebistanining riyad shehiridin xewer qilishiche, xitay déngiz armiye qomandanlirining yéqinda chet'ellerde herbiy baza qurushni teshebbus qiliwatqanliqi we hazir xitayning sirlankida port yasawatqanliqi dunyaning déqqitini qozghimaqta.

Xitay hazir sirilankida yasawatqan xambanto porti, xitayning ottura sherq, afriqa we hindi okyan rayonigha kéngiyidighan herbiy istratégiyisining bir qismi

Xewerde éytilishiche, xitay buningdin bir nechche yil burun, pakistandin ereb déngizigha kiridighan guwadar portini yasashqa bashlighan idi, uningdin kéyin bén'galda chitagon portini yasashqa bashlidi. Kéyin, xitay bu portlarni pars qoltuqidin ekilidighan xam néfit we tebi'iy gaz turuba léniyisini muhapizet qilish, hetta néfyt ayrish sana'iti berpa qilish üchün qollanmaqchi bolghanliqi dunyagha ashkara boldi. Uningdin kéyin xitay téximu ilgirilep, hindi okyanni nazaret qilish üchün bérmida we kambodzhada herbiy közitish bazilirini qurdi.

Xitay hazir sirilankining jenubida, chongqur déngizgha kiridighan jaydiki xambanto ariligha birmilyard amérika dolliri meblegh sélip, adette yerlik xelq béliq tutush üchün qollinidighan bu kéchik aralda bir chong port yasawatidu. Sirlanka da'iriliri yéqinda, bu portning intayin téz sür'ette yasiliwatqanliqini, bu qurulush xitayning sirlankida turushliq elchixanisining yardimige eng köp ige bolup kéliwatqanliqi üchün, bu yil 10‏ - aydin burun tamamen pütküzülidighanliqini élan qildi. Hazir xitay sirilankida élip bériwatqan bu chong qurulush, emeliyette, xitayning ottura sherq, afriqa we hindi okyan rayonigha kéngiyidighan herbiy istratégiyisining bir qismi ikenliki ashkarilandi.

'Hindistan da'irilirining qarishiche, xitay hazir herbiy küchini hindistanning tarixiy medeniyet chembirikini buzushqa qaritiwatidu'

Nyuyork waqti gézitining bayan qilishiche, hindistanning sabiq tashqi ishlar ministiri, kéyin yene dawamliq dölet meslihetchisi bolup kéliwatqan kanwal sibal xitayning hazir sirilankida port yasawatqanliqini öz ichige alghan hindi okyan rayonida élip bériwatqan herikitini, xitay özining herbiy küchini hindistanning bu rayondiki tarixiy medeniyet chembirikini buzushqa qaritiwatqanliqi, dep qaraydu. Uning qarishiche, hindistan hazir buninggha taqabil turush üchün herbiy jehette teyyarliqlarni ashurmaqta.

Xitay hazir sirilankida port yasawatqanliqini, xalisane yardem, herbiy muddi'asiz normal soda pa'aliyiti, dep jakarlimaqta

Amérika awazining tünügün bayan qilishiche, xitay bayanatchisi ma jawshü, xitayning sirilankidiki xambanto arilida port yasawatqanliqi heqqide soralghan so'allargha jawab bergende, 'sirilankidiki xambanto porti pütünley junggo meblegh chiqirip yasawatqan port bolsimu, emma junggoning bu rayon'gha qaratqan héchqandaq herbiy muddi'asi yoq, bu peqet xalisane yardem, bu bir normal soda pa'aliyiti' dep jakarlidi.

Xitay hazir hindi okyan rayonida hindi medeniyiti chembirikining orgini égilishi mumkin emes

Sén'gaporning hindistanda turushluq bash elchisi shi zeywénning qarishiche, hindi okyandiki sirilanka, bén'gal, nipal qatarliq döletler we bashqilar, hetta tibetmu, tarixtiki hindi medeniyiti we en'eniliridin héchbir ajralmay kéliwatqan hüjeyriler, kommunist xitayning hazir bu rayonda hindi medeniyiti chembirikining ornini égilishi mumkin emes.

Hindistan hazir xitayning hindi okyan we erep déngizigha kirish üchün qiliwatqan herbiy tirishchanliqini nahayiti yaxshi chüshinidu )hindistan buni hinidstanni muhasirige alidighan 'marjan zenjir' dep atawatidu(, emma hindistan hazir chandurmay turup, özining xitaygha taqabil turidighan charisini we teyyarliqini nahayiti puxta qiliwatidu.'

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet