Türkiyidiki xitay elchisi izmirdiki qazaqlarni ziyaret qilghan

Xitay xelq jumhuriyitining enqere büyük elchisi gong shiyawshéng bilen istanbul bash konsuli jang jiliyang izmirning salihli wilayitidiki bezi qazaq a'ililerni ziyaret qilghan.
Muxbirimiz erkin tarim
2009-03-05
Share
Istan-Qazak-xitay-elchi-305 Xitay elchisi gong shiyawshéng bilen istanbul bash konsuli jang jiliyang, osman batur bilen birlikte kommunist xitaylargha qarshi mujadile élip barghan, qazaqlarning lidirliridin biri bolghan alibék hakimning newrisi bolghan ayqin abak hakimning öyige kirip ziyaret qilghan körünüsh.
http://www.kenthaber.com Din élindi. Neshiyirat hoquqi http://www.kenthaber.com Ning.

Bu qazaqlar 1949 - yili kommunist xitaylar Uyghur diyarini bésiwalghandin kéyin, öz yurtidin ayrilip pakistan arqiliq 1952 - yili türkiyining izmir wilayitining salihli nahiyisige kélip olturaqlashqan.

Xitay elchisi gong shiyawshéng bilen istanbul bash konsuli jang jiliyang, osman batur bilen birlikte kommunist xitaylargha qarshi mujadile élip barghan, qazaqlarning lidirliridin biri bolghan alibék hakimning newrisi bolghan ayqin abak hakimning öyige kirip ziyaret qilghan. Uningdin bashqa qazaq aqsaqallardin köksegen eren, malik atilghan we raxman gülen qatarliq kishilerning öyige kirip méhman bolghan. Bu uchrishishta qazaqlargha `siler bizning chetelge köchüp ketken grazhdanimiz hésaplinisiler, perzentliringlarni béyjingge apirip xitayche oqutup béreyli` dégen.

Xitay elchisining 2 - ayning 12 - küni qazaqlarning öyini ziyaret qilishi türkiyede yashawatqan sherqiy türkistan ammiwiy teshkilatlirining naraziliqigha uchridi. Salihlide paliyet élip bériwatqan salihli qazaq türkliri ijtimayi hemkarliq we mediniyet jemiyiti bashliqi altay qaraqol ependi, xitaylar bilen körushken kishilerning qazaqlargha wakaletlik qilalmaydighanliqini, xitay diplomatlirining peqetla birqanche qazaqning öyini ziyaret qilghanliqini, bu uchrishishni toghra tapmaydighanliqini éytti.

Biz bu uchrishish heqqide melumat élish üchün aldi bilen xitay elchisini öyide kütiwalghan ayqin abaq hakim bilen téléfon ziyariti élip barduq. Bu heqte u mundaq dédi: peqetla ziyaret meqsiti bilen kéliptu, burunmu kelgen idi. Sherqiy türkistanning erkinliki üchün küresh qilghan alibék hakimjanning newrisi bolimen. Men burun birleshken döletler teshkilatigha sherqiy türkistan'gha erkinlik bérilsun dep 7600 kishige qol qoydurup xet ewetken idim.

Türkiyediki sherqiy türkistan ammiwiy teshkilatliri sizning xitay elchisini öyingizde kütiwalghanliqingizgha naraziliq bildüriwatidu, buninggha qandaq qaraysiz? dégen su'alimizgha ayqin abaq hakim ependi mundaq jawap berdi:

Netijide ularning qoshulmasliqi mumkin, emma ular bilen diyalog élip barmaymizmu? teleplirimizni xitaylargha démeymizmu?

Xitay elchisidin némilerni telep qildingiz dégen su'alimizgha mundaq jawab berdi: xitaylardin atilirimizning zéminini qayturup bérishini, bizge yashash heqqi bérishini telep qilduq. Bizni néme dep hésaplaysiz dep sorghinimda, xitay elchisi `biz silerni xitay dölitining chetelde yashawatqan gerazhdani dep hésaplaymiz dölitimizning siyasiti bu` dédi. Ular izmirge kétiwétip bizni ziyaret qildi, bu resmi ziyaret emes.

Chong dadingiz xitaylar bilen mujadele qilghan iken, siz xitaylar bilen dost bolup yürüpsiz bu toghrimu? dégen su'alimizgha u mundaq jawap berdi: yaq, ular dost dégen bilen dost bolup qalmaymiz, buni hemme kishi bilidu. Xudayim buyrisa kélechekte sowét ittipaqi yémirilip qazaqistan musteqil bolghandek, xitaymu yémirilip sherqiy türkistan musteqilliqqa érishidu.

Izmir salihli qazaq türkliri ijtimayi hemkarliq we mediniyet jemiyiti bashliqi altay qaraqol ependi xitay bashelchisi gong shi'awshéngning körüshüsh telipini ret qilghanliqini, anglitip mundaq dédi: xitay elchisining biz bilen körüshüsh telipini qobul qilmiduq. Peqetla bir ikki a'ile bilen körüshüp kétiptu. Bizning xitaylar bilen bolghan mesililirimizni bilisiz shunga biz ular bilen körüshüshni qobul qilmiduq. Biz salihli qazaq jemiyiti bolush süpitimiz bilen xitaylar bilen bolghan bu xil uchrishishlarni toghra tapmaymiz.

Bu heqtiki köz qarishini dunya Uyghur qurultiyi mu'awin bashliqi séyit tümtürk ependimu bayan qilip ötti'i.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.   

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet