Xitay ottura asiyadiki Uyghurlarghimu hujum qilishni oylawatamdu?

Xitay bilen rusiyining birleshme herbi meshqi dawamlishiwatidu. Bu herbiy meshqni köriwatqan xitay armiyisining bash shtap bashliqi chén bingdé bügün 'sherqiy türkstan térrorchiliri'gha zerbe bérish üchün ottura asiyagha esker chiqirishni oylishidighanliqini ipadiligen.
Muxbirimiz weli
2009-07-24
Élxet
Pikir
Share
Print
Bügün, 13 - iyul, ürümchide 2 uyghurni étip öltürgen we birini yarilandurghan neq meydanni saqlap turghan 2  xitay saqchisi.
Bügün, 13 - iyul, ürümchide 2 uyghurni étip öltürgen we birini yarilandurghan neq meydanni saqlap turghan 2 xitay saqchisi.
AFP Photo

Xitayning shinxu'a agéntliqi bügün ürümchidiki tor gézitlirida ottura asiya döletliri burun sherqiy türkstan musteqilliq herikiti nahayiti ewj alghan jaylar ikenlikini gewdilendürüp maqalilar élan qildi. 'Boshün tor géziti' bolsa ürümchi weqesi arqiliq ashkarilan'ghan mili mesile we diniy mesililerning yiltizi heqqidiki mulahizilerni, shundaqla wang léchu'enning xitaydiki eng chong xiyanetchilerning biri ikenlkkige da'ir pakitlarni élan qildi.

'Térrorchiliqqa zerbe bérish meshqi'

Xitay bilen rusiye 7‏ - ayning 20 ‏ - künidin bashlap, rusiyining yéraq sherqtiki xabarowiski shehiride we xitayning jilin ölkisining jawnen rayonidiki herbiy telim bazisida birleshme herbiy meshq ötküzüshke bashlighan idi.

Xitay bu herbiy meshiqni 'térrorchiliqqa zerbe bérish meshqi' dep jakarlidi. B b s ning bayan qilishiche, bu herbiy meshq 27 ‏ - chislaghiche dawam qilidiken.

Xitay armiyisining bash shtap bashliqi ottura asiyagha esker chiqirishni oylishidiken

Xongkongda chiqidighan 'mingpaw' gézitining bügün bayan qilishiche, bu herbiy meshqni körüwatqan xitay armiyisining bash shtap bashliqi chén bingdé 'sherqiy türkstan térrorchiliri'gha zerbe bérish üchün, shangxey hemkarliq teshkilati nami bilen ottura asiyagha esker chiqirip, sherqiy türkstan musteqilchilirige zerbe bérishni oylishidighanliqini ipadiligen.

Shinxu'a agéntliqi dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghur teshkilatliri heqqide ighwa toqidi

Shinxu'a agéntliqi bügün ürümchidiki tor gézitlirida élan qilghan maqaliliride, dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghur teshkilatlirini yamanlap körsetti we 'sherqiy türkstanchilar hazir dunyaning her qaysi jaylirida, anche - munche namayish qilip qoyup turuwatidu, ular buningdin kéyin, junggoning chet'ellerdiki elchixanilirigha hujum qilishi we pütün dunyada urush, chéqish, bulash, yushurun öltürüsh, zeher bérip öltürüsh herikitini yolgha qoyushi mumkin' dep ighwa toqighan.

Tigh uchini biwaste türkiye, qazaqstan, qirghizstan, üzbékstanlardiki Uyghur teshkilatlirigha qaratti

Xitayning shinxu'a agéntliqi bügün élan qilghan xewerliride, ottura asiya döletlirini, burun sherqiy türkstan musteqilliq herikiti nahayiti ewj alghan jaylar idi, dep teswirligen. Tigh uchini biwaste türkiye, qazaqstan, qirghizstan, üzbékstan qatarliq döletlerdiki Uyghur teshkilatlirigha qaratqan.

Bu maqalide yene 'türkiyidiki sherqiy türkstanchilar 997‏1 - yili 3‏ - aydin bashlap, junggoning türkiyide turushluq elchixanilirigha hujum qilishqa bashlighan idi. Deslep junggoning bayriqini köydürdi, kéyin yene qol bombisi qollinip hujum qildi؛' 'qazaqistanda sherqiy türkistanchilar wezipe ötewatqan ikki neper qazaqistan saqchisini öltürgen we qazaqstan déplomatlirini görüge éliwalidighanliqini jakarlidi؛' 'qirghizstandimu béshkektiki junggo bazirigha ot qoydi, shinjang wekiller ömikige qarita pilimut atti؛ qirghizstan Uyghur yashliri birleshmisi dégen teshkilatning re'isi néghmet bosaqufni öltürdi' dep teswirler bar.

Xitay hökümiti sherqi türkstanchilar bilen uzun muddetkiche urush qilidiken

Shinxu'a agéntliqi bügünki xewiride yene, sherqi türkistan teshkilatliri bu qétim 7‏ - ayning 5 ‏ - küni ürümchide yene urush, chéqish, bulash jinayiti ötküzdi. Sherqi türkistan teshkilatliri, yeni térrorchilar, diniy radikallar we bölgünchilerdin ibaret 'üch xil küchler' shi'injangning bixeterlikige nésbeten bir balay - qaza bolupla qalmay, u asiya - tinch okyan rayoni, hetta pütün dunya üchünmu chong apet.

U dunya tinchliqi, bixeterliki we tertipige nésbeten bir chong tehdit bolghanliqi üchün, junggo hökümiti bu sherqi türkistanchilar bilen axirqi ghelibini qolgha keltürgiche uzun muddetlik urush qilidu' dep jakarlidi.

Wang léchu'en xitaydiki eng chong xiyanetchilerning biri

Ürümchi weqesi yüz bergendin buyan, 'boshün tor géziti' bu weqede ashkarilan'ghan milli we diniy mesililerning yiltizi heqqidiki mulahizilernila emes, belki wang léchu'enning xitaydiki eng chong xiyanetchilerning biri ikenlkkige da'ir pakitlarnimu élan qilip kéliwatidu.

Bu tor gézitide élan qilin'ghan 'ley changshing bilen wang léchu'enning mexpi alaqisi' dégen maqalide bayan qilinishiche, xitayning gu'angxuy öy - zémin shirkiti 1998‏ - yili Uyghur aptonom rayonining öktebir téraktor zawuti, mashinisazliq zawuti qa'atarliq 40 shirki'itini özige qoshuwalghandin kéyin, uning pay chékining 30%i wang léchu'enning shexsiy mülkige aylan'ghan. Wang léchu'enning mushu bir xiyanitila, bir nechche on milyon yu'en para élip xitaydiki eng chong xiyanetchi dep ölüm jazasi bérilgenlerningkidin bir nechche hesse köp. Wang léchu'en igiliwalghan bayliq menbe'eliri we uningdin sendungdiki tughqanlirigha, tonushlirigha bérish arqiliq para alghan pulning sani ademni chöchütidu.

Bu maqalide bayan qilinishiche yene, ürümchide 2000‏ - yili 9‏ - ayning 8‏ - küni, bingtu'enning aptomobilliri herbiy rayonning waqti ötken partlatquch dora we bombilirini qachilap kochigha chiqip, aptomobil weqesi peyda qilip 73 adem ölgen, 300 adem yarilan'ghan idi. Pütün memliketke 'xiyanetchilerge jeset sanduqi yasitip qoydum' dep jakarlap, fujyendiki 'yu'enxu'a délosi'ni tekshürüshke bashlighan xitay bash ministiri ju rungji, bu weqedin kéyin, xiyanetchilerni jazlashni wang léchu'en'giche kéngeytishke jur'et qilalmighan.

Toluq bet