Xitayda ishlen'gen choshqa zukam waksinisi kishilerde guman qozghimaqta

Xitay xelq gézitining düshenbilik sanida élan qilinishiche, soxu tor békiti arqiliq xitayda choshqa zukam waksinisi emlesh heqqide élip bérilghan bir rayi sinash netijisidin, xitayda 54% kishining choshqa zukam waksinisi emleshni xalimaydighanliqi melum bolghan.
Muxbirimiz gülchéhre
2009.10.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Choshqa-zukami-305 Süret, 26 - aprél, méksikida sayahette boluwatqan ikki yaponluq sayahetchi, maska taqighan halda méksika shehirining melum kochisida olturghan körünüsh.
AFP Photo

Buning sewebi xitay xelqi xitayda ishlen'gen waksinining süpitidin gumanlinidiken.

Xitay puqralirining köp sandikisi choshqa zukami waksinisi emleshni xalimaydu

Xitayda choshqa zukamigha qarshi waksina emlesh bu yil 21 - séntebir béyjingda bashlan'ghan idi. Shuning bilen xitay dunyada birinchi bolup memliket boyiche choshqa zukam waksinisini emleshke bashlighan dölet bolup qaldi. Xitaydin kéyin, öktebir kirishi bilen amérika, yaponiye we bashqa döletlermu keyni ‏-keynidin memliket boyiche choshqa zukam wirusigha qarshi waksina emleshni bashliwetti. Dunya miqyasida choshqa zukam tarqilip 6 ay bolghan mushu peytte, pütün dunya boyiche choshqa zukamigha qarshi waksina emleshning yuqiri basquchi shekillendi.
 
Halbuki xitaydiki eng chong tor betlerdin soxu tor békitining élip barghan rayi sinash netijisidin melum bolushiche, nopus jehettin eng köp bolghan xitayda waksina emlesh eng burun bashlan'ghan bolsimu, köp sandiki xitay puqraliri choshqa zukam waksinisi emleshni ret qilghan. Xitaydiki soxu tor békitide élip bérilghan rayi sinashqa qarighanda, xitay puqraliri ichide choshqa zukami waksinisi emleshni xalaydighanlar 30% kimu barmaydiken. Waksina emleshni ret qilghanlar 54% tin ashidiken, yene 15% tin artuq kishi waksina emlimisimu salametliki choshqa zukamigha qarshi turalaydu dep ishinidiken.

Xitay da'iriliri bu yil axirlashqiche bolghan ariliqta 65 milyon kishige waksina emlep bolushni pilan qilghan. Bu xitay nopusining 5% tige toghra kélidu. Xitay sehiye da'irilirining élan qilishigha qarighanda, hazirghiche xitayda peqet 300 ming kishi choshqa zukami waksinisi emligen.

Ular xitayda ishligen waksinining süpiti we bixeterlikige ishenmeydu

Xitayda choshqa zukami waksinisi emleshni xalimaydiken kishilerning waksina emleshke rayi barmasliqigha seweb boluwatqan amil, ularning xitayda ishlen'gen choshqa zukam waksinisining süpitige ishenmesliki bolup,waksina qilishni xalimaydighanlarning 70% i choshqa zukami waksinisining süpiti hem bixeterlikidin gumanlinidiken. Qalghanliri bolsa waksinining eks tesirliridin endishe qilmaqta iken.

Bu heqte b b s ning béyjingdiki 36 yashliq bir ayalning éytqanlirini neqil élishiche, xitayning choshqa zukamigha qarshi waksinisini ishlepchiqirish sür'itining shunche téz bolushi uningda waksinining süpitige qarita zor guman qozghighan. Shunga u 8 yashliq oghligha choshqa zukam waksinisi emleshtin yaltayghan.

Uyghur élida choshqa zukam heqqide weqe hem uchurlar

Shinxu'a agéntliqining seyshenbe xewiridin ashkarilinishiche, Uyghur élida 25 - öktebir küni choshqa zukami sewebi bilen bir kishi ölgen.

Hazirghiche doxturxanilarda yene 153 neper choshqa zukam yuqumdarliri ayrip dawaliniwatqan bolup. Pütün Uyghur éli boyiche choshqa zukam wirusi yeni H1N1 wirusi yuqturuwalghanlarning sani 1417 neperge yetken. Ularning köp sandikisi mektep oqughuchiliri.

Ürümchide ‏5 - iyul weqesi yüz bergendin kéyin, séntebirning béshida yingne sanjish weqeliri yüz bergen idi, del shu jiddiy peytte,ürümchidiki melum mektepte namelum kishilerning choshqa zukami waksinisi emleshni bahane qilip köp sanda Uyghur oqughuchilarni zeherligenligidek bir gumanliq weqe ashkarilan'ghan idi, emma xitay da'irilirining Uyghur élining barliq uchur ‏- alaqe wasitilirini üzüp tashlishi bilen mezkur weqe heqqide yenimu éniqlima melumat élishqa mumkin bolmidi, yene bir tereptin xitay da'iriliri bu heqtiki uchurni téz arida jiddiy qamal qilish bilen teng, ürümchide Uyghurlarning xitay puqralirigha yingne hujumi qozghighanliq xewirini dawrang sélish arqiliq jama'etning diqqitini burighan idi.

Xitay choshqa zukam tarqilishigha qarita yenimu jiddiy tedbir élishi kérek

Choshqa zukam tarqilip hazirghiche bolghan ariliqta xitayda 33 ming kishining choshqa zukam wirusi yuqturuwalghanliqi melum boldi, mushu ayning özidila choshqa zukami yuqturuwalghanliq sewebi bilen töt kishi ölgen. Xitaydiki sehiye mutexessislirining köp qétim agahlandurushigha qarighanda, eger xitayda choshqa zukamigha qarshi waksina emlesh téz ariliqta jiddiy élip bérilmighanda, xitayda nechche yüz milyon adem choshqa zukam bilen yuqumlinishi mumkin shundaqla bu wirus bilen ölidighanlarmu köpiyidu.

Amérika sehiye tetqiqat merkizi mutexessisi xu zungyining agahlandurushiche, xitayda sheherlerning nopus zichliqi alahide üstün, muhit shara'iti nachar, shunga choshqa zukamgha oxshash ötkür yuqumluq késellerning tarqilishini kontrol qilishi téximu zor riqabetke uchraydu, bolupmu mekteplerde shundaq, shunga xitay da'iriliri aldi bilen mekteplerni bir mezgillik taqishi kérek. Bolmighanda choshqa zukamning yenimu keng da'iride tarqilishini tosap qélish anche mumkin emes.

Dunyadiki méditsina mutexessislirining agahlandurushiche, küz we qish peslige kirgen jaylarda, adettiki zukam wirusliri bilen teng,choshqa zukam wirusi qayta janlinip yene bir yuqiri yuqum basquchi bashlan'ghan bolup, kishiler yuqumlinishning aldini élishta qolini sopun bilen yuyup turushi, ammiwi sorunlargha bérishni azaytishi, özide qizishqa oxshash zukam alametliri körülgen haman doxturgha bérip waqtida dawalinishi kérek, shundaqla ten saghlamliqini ashurushqa ehmiyet bérishi, köp chéniqishi, saghlam ghizalinishi we saghlam turmush aditini yétildürüshi kérek.

 
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.