Әрәб мәтбуатлирида хитай һәққидики мулаһизиләр көпәйди


2008.03.28

Сәуди әрәбистанида чиқидиған " әл дәвәт" җурнилиниң 2008- йили 26- март санида" хитайлар һазирқи заманниң йәҗуҗ вә мәҗуҗлиридур"дегән темида бир мақалә елан қилинған болуп, мундақ дәп йезилған:" қуран кәримниң кәһф сүрисидә:" зулқәрнәйн икки тағниң арисиға йетип барғанда, икки тағ алдида һечқандақ сөзни чүшәнмәйдиған бир қәвмни учратти. Улар :и зулқәрнәйн! йәҗуҗ билән мәҗуҗ йәр йүзидә һәқиқәтән бузғунчилиқ қилғучилардур. Биз билән уларниң арисиға бир тосма селип беришиң үчүн саңа бир қисим мелимизни бәрсәк боламду, деди" дегән айәттики йәҗуҗ билән мәҗуҗ тоғрисида охшаш болмиған қарашлар бар болуп, бәзи тәпсиршунаслар қуран кәримдә баян қилинған бузғунчи қәвим йәҗуҗ билән мәҗуҗниң һазирқи замандики хитайлар икәнликини сөзләйду. Буниң сәвәби шуки, қуран кәримдә баян қилинған тағдин сәддичин сепили, йәҗуҗ билән мәҗуҗдин хитайлар мәқсәт қилинған болуш еһтимали күчлүктур. Чүнки мәзкур тәпсиршунасларниң нәзәридә һазир дуняда кәшип қилинмиған җай йоқтур. Қуран кәримдә тилға елинған тағниң һазирғичә һечқандақ җайда ашкара болмиғанлиқи вә сәддичин сепилидин башқа мәшһур тосминиң болмиғанлиқи бу қарашни күчләндүргән."

"Бу тәпсирниң тоғра яки хаталиқидин қәтийнәзәр дәймәнки, һазирқи заманниң йәҗуҗ вә мәҗуҗлири чоқум хитайлардур. Улар дуняниң һәммила йеригә тарқалған. Ақ тәнлик мустәмликичиләр шәрқий җәнуби асияға йетип барғинида, хитайларниң бу җайларға аллиқачан қәдәм бесип болғанлиқидин һәйран қелишқан икән."

Хитайлар явропаниң йәһудийлиридур

1621 - Йили әнглийилик сәйяһ томас һерберт " хитайлар бу җайларда 'явропаниң йәһудилири' дәп атилиду" дегән икән. Чүнки улар бу җайлардики базар егиликини монопол қиливелип, башқиларниң ризиқ йоллирини тосувалған. Хитайлар асияниң муһим тиҗарәт саһәлирини қолиға киргүзүвалған болуп, асия буйичә аталған мәшһур 20 нәпәр милйонерниң һәммиси хитайлардин болған.

Шәрқий җәнуби асияниң иқтисад мәнбәлирини хитайлар игиливалған

Қатарниң " әл җәзирә" телевизийә қанилида 2008- йили 25- март күни елип берилған бир сөһбәттә мисирлиқ иқтисадшунас доктур һашим рәбаби мундақ деди:" шәрқий җәнуби асиядики районлардики көчмән хитайларниң сани 50 милйондин ашиду. Улар йәрлик аһалиләр нисбитиниң аран 10 пирсәнтини тәшкил қилип турупму, шу районларниң асаслиқ иқтисадини қолиға еливалған. Малайшия, тайланд вә филипиндики көчмән хитайлар бу дөләтләрниң пуқралириға қариғанда хели көп байлиққа игә. Мәсилән: тайландтики мәшһур ширкәтләрниң 90 пирсәнти хитайларниң қолида болуп, йәрликләр уларниң қолида ишчи болуп ишләйду. Малайсияда көчмән хитайлар район иқтисадиниң төттин бирини қолиға еливалған болса, һиндунезийидики хитайлар омуми нопусниң йүздә 5 пирсәнтини тәшкил қилидиған турупму иқтисадий ширкәтләрдин йүздә 75 пирсәнтигә игидарчилиқ қилиду. Бу сәвәбтин хитайлар шу район вә дөләтләрдики йәрлик хәлқләрниң сөйгүсигә сазавәр болалмиған. Әксичә уларниң нәпритигә учрап кәлмәктә."

Дуняниң көп дөләтлиридә хитай мәһәллилири бар

Җурналда йәнә мундақ йезилған:" хитайларниң башқиларниң вәтәнлиригә берип йилтиз тартиши асиядила чәклинип қалмастин, икки америка, явропа дөләтлиригиму берип йәткән. Бу дөләтләрдики чоң шәһәрләрниң көплиридә " хитай шәһири" яки " хитай мәһәллиси " дегән җайларниң тепилиши һәммә кишиниң диққитини тартиду. Демәк улар худди йәҗуҗ билән мәҗуҗләрдәк һәммила йәрдә тепилиду." (Өмәрҗан)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.