Amérika asiyada yadro ré'aktori baziri achti


2006.12.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Birleshme agéntliqining 18 ‏- dékabir küni xongkongdin xewer qilishiche, toshiba shirki'itining da'irisidiki wéstingxaws éléktr saymanliri shirkiti, G E éléktr saymanliri shirkiti qatarliq shirketler ötken shenbe küni, yeni 12 ‏- ayning 16 ‏- küni, asiyada asasen néfit import qilishqa tayinidighan yaponiye, hindistan, jenubiy koriye qatarliq döletler bilen yadro ré'aktori qurush kélishimi imzalighan. Énérgiye bixeterliki jehette saqliniwatqan mesililerni hel qilishni meqset qilip imzalan'ghan bu istratégiyilik hemkarliq kélishimliri amérika shirketliri chet'eller bilen imzalighan , tarixidiki eng chong kélishimler bolup hésablinidu. Xitaymu özining iqtisadini tereqqi qildurushta néfitqila tayinip qélishning aldini élish üchün bu kélishimge qatnashqan.

Amérika shirketliri xitay, yaponiye, hindi'istan, jenubiy koriyiler bilen yadro ré'aktori qurush kélishimi imzalighan

Amérika énérgiye ministiri sami'ul bodman ependining bayan qilishiche, amérika shirketliri xitay, yaponiye, hindi'istan, jenubiy koriyiler bilen imzalighan yadro ré'aktori qurush heqqidiki bu kélishimler, yéqinda amérikining maliye ministiri hénri pawson we xezine re'isi bén bérnanké qatarliq yuqiri derijilik emeldarliri béyjingda élip barghan istratégiyilik iqtisadiy söhbet jeryanida yighinning sirtida imzalan'ghan. Bu kélishimlerge asaslan'ghanda, asiya döletliride élip bérilidighan yadro ré'aktori qurulushliri 2007 ‏- yili bashlinidu. Bu qurulushlargha amérikining lusi'ana shitatidiki wéstxaws shirkiti qatnishidu. Bu jeryanda amérika mutexessisliri üchün 5500 kishilik xizmet pursiti yaritilidu. Buning netijiside, xitayda kélerki 15‏- 20 yil ichide téximu köp yadro ré'aktori qurulup ishqa chüshidu.

Asiyada yene 77 orunda qurulidu, xitay amérikidin 4 yürüsh 3 ‏- ewlad yadro ré'aktori import qilish aldida turmaqta

B b s ning xewer qilishiche, xitay amérika bilen tüzülgen kélishimge asaslan'ghanda, hazir amérikidin import qilinish aldida turghan 4 yürüsh yadro ré'aktori ilghar tiptiki 3 ‏- ewlad yadro éléktr téxnikisidin ibaret bolup, xitay hazir bu qurulushlarning 2013 ‏- yilidin burun ishqa chüshüshini arzu qilmaqta. Amérikining wéstxaws shirkiti jenubiy koriyige alliqachan 14 orunda yadro ré'aktori qurup bergen, yaponiyining 55 orundiki yadro ré'aktorighimu téxnika jehettin yardem bérip kelmekte. Amérika énérgiye ministiri bodman ependining bayan qilishiche, bu kélishim amérika -xitay otturisidiki soda munasiwitide körülgen mesililerni hel qilishni we énérgiye bixeterlikide saqliniwatqan mesililerni hel qilishni ilgiri süridu. Melumatlargha qarighanda, asiyadiki yadro ré'aktorliri pütün dunya miqyasidiki yadro ré'aktorlirining 70% ni teshkil qilidu. Hazir 18 orunda yéngidin yasiliwatidu. Emdi hazirqi kélishim buyiche, asiyada yene 77 orunda yadro ré'aktori qurulidu.

Jorji bush: hindistan bilen imzalighan yadro hemkarliq kélishimi 18 ‏- dékabir künidin bashlap küchke ige

Amérika awazining xewer qilishiche, amérika prézidénti jorji bush mushu ay ichide hindistan bilen imzalighan yadro hemkarliq kélishimi 18 ‏- dékabir künidin bashlap qanuniy küchke ige bolidu. Kélishimde 'amérika yadro matériyalliri we yadro téxnikisini hindistan'gha éksport qilish bashlinishtin burun, washin'gton bilen yéngi déhli bu kélishimni xelq'araliq yadro énérgiyisi teshkilatining testiqidin ötküzüshi, shundaqla, hindistan özining 14 orundiki yadro zawutlirini tekshürüshke ruxset qilishi lazim؛ eger hindistan dawamliq yadro siniqi élip barsa mezkur kélishimdiki éksport qilinidighan türler toxtitip qoyulidu' dep belgilen'gen idi.

Hindistan hazir amérikining istratégiyisini chüshinip yetti

Amérikining 70 ‏- yillardiki prézidénti niksun ependining hökümitige tashqi ishlar ministir bolghan hénri késin'gir ependining 'washin'gton post' gézitide élan qilghan maqaliside bayan qilinishiche, hindistanning dunyada yéngi tertip tikleshke qatnishishi amérikining pütün yershari istratégiyisi üchün menpe'etlik. Emma buningdin burun, xitay amérikining hindistan bilen hemkarlishishini 'xitaygha qarshi turidighan wasite' dep chüshen'gen, hindistanmu özining xitaygha qarshi turidighan 'yemchük' bolup qélishidin ensirigen idi. Hazir hindistan bu istratégiyini chüshinip yetti.

Amérika-hindistan yadro hemkarliqi amérika ‏- pakistan munasiwitidiki tengpungluqni tengsheydu

Késin'gér ependining bayan qilishiche, amérikining térrorchiliqqa zerbe bérish we hindistanning uzun muddetlik bixeterliki jehette tüzgen pilan layihisi, emeliyette hindistanning qéyinchiliqini hel qilish üchün, uning ketminini chépish idi. Chünki, bu ikki döletning istratégiyisi oxshash bolmisimu, emma nishani bir. Késin'gér ependining bayan qilishiche, burunqi 'soghuqchiliq urushi'din kéyin xelq'arada weziyet özgerdi, emdi hazirqi amérika - hindistan otturisidiki yadro hemkarliqni hindistanning xelq'arada siyasiy ornini özgertiwatqan hemkarliq , dep chüshinish kérek. Emma amérika bilen hindistanning yadro hemkarliqi jeryanida herbiy teyyarliq musabiqisi peyda bolushtin saqlinish kérek. Undaq bolmighanda, yadro türliri, amérikigha qarshi turush üchün xitaydin iran, pakistanlargha tarqilip kétishi mumkin. Pakistan dunyada térrorchiliqqa qarshi turushta muhim rol oyniyalaydighan dölet, shunglashqa hazirqi amérika-hindistan yadro hemkarliqi amérika ‏- pakistan munasiwitidiki tengpungluqni tengshesh rolini oynaydu. (Weli)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet