Хитай даирилири үрүмчи ямалиқ теғида өй чеқиш һәрикитини йәнә башлиди


2007.05.25
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Үрүмчи һөкүмәт торидин ашкарилинишиға қариғанда , үрүмчи сайбағ районлуқ һөкүмәт вә өй көчүрүш ишханиси қатарлиқ орунлар , үрүмчи ямалиқ техи аһалиләр районида олтурушлуқ уйғурларниң өйлирини чеқиш һәрикитини қайта башлиған болуп , 24 - май күни, бир күндила 104 аилиликниң җәмий 287 еғиз өйини аз төләм билән мәҗбурий чаққан .

ямалиқта, даириләрниң наһәқ өй чеқиш һәрикитигә бәзи наразилиқ билдүргүчиләр, нөвәттә сайбағ районлуқ һөкүмәт һәмдә хәлқ ишлири даирилиригә әрз қилип бериватқан болсиму ,мунасивәтлик орунлар уларниң әрзини қобул қилмайватқан икән. Бу һәқтә мухбиримиз гүлчеһрәниң үрүмчидин игилигән мәлуматлириға диққәт бәргәйсиз.

ямалиқта бузуп чеқиш он йилдин буян давамлашмақта

Үрүмчи ямалиқ теғи үрүмчи сайбағ райониға қарайдиған сайлиқ тағ болуп , бу җай 50 - йиллардин башлап уйғур дияриниң һәр қайси җайлиридин көчүп кәлгән уйғурлар һәмдә хитайдин кәлгән аққунлар тәрипидин аһалиликләр райони болуп шәкиллинип кеңәйгән. 1980 -Йилларда ямалиқта олтурақлашқан аһалиләр әң көп болған мәзгил болуп униңдин кейин хитай даирилири давамлиқ бу аһалиликләр районини түрлүк баһаниләр билән бузуп чеқиш ишлирини елип бармақта.

Хитай даирилири 1995 - йили ямалиқ теғини үрүмчиниң көкәртилгән район қуруш пиланиға киргүзгәндин кейин , көкәртиш баһанисида ямалиқ теғини макан тутқан аилиликләрни көчүрүшкә башлиған иди. Радиомиздиму 2004 - йили 4 -айниң 10 - күнидин башлап хитай даирилириниң ямалиқ олтурақ районидики 680 аилиликниң өйлирини мәҗбурий чаққанлиқи һәққидә тәпсилий хәвәр бәргән идуқ.

Әмәлийәттә болса хитай һөкүмитиниң ямалиқ теғиниң бир қисмини шаңхәйниң мәлум өй мүлүк тәрәққият ширкитигә сетивәткәнлики, бу җайда олтурақлашқан уйғурларни көчүргәндә , уларниң наразилиқиға қаримай өйлирини мәҗбурий өригәнлики ашкариланған иди . Униңдин кейин 2006 - йили7 - айниң18 - күни үрүмчи сайбағ районлуқ һөкүмәт ямалиқни өзгәртип қуруш пиланини елан қилған.

Уйғурлар олтурушлуқ гүлистан райони түзливетилди

Үрүмчи һөкүмәт тор бетиниң 25 - майдики хәвиридин ашкарилинишичә хитай даирилириниң ямалиқтики уйғурларниң өйлирини чеқиш һәрикити йәнә қайта башланған болуп , 24 - май пәйшәнбә күни, сайбағ районлуқ һөкүмәт, сайбағ мәмурий ишлар идариси, сақчилар тәрипидин башланған бу өй чеқиш һәрикити давамида , ямалиқ теғиниң шималий қисмидики 104 аилиликниң җәмий 280 еғиз өйи топа иттириш машинилири һәмдә киранлар билән өрүветилгән болуп буниң көлими 5230 квадрат метир келидикән.

Үрүмчи кәчлик гезитиниң бу һәқтә бәргән хәвиридә баян қилинишичә , даириләрниң ямалиқтики бу қетимлиқ өй чеқиш пиланиға гүлистан районидики 355 аилиликниң өйи киргүзүлгән икән. Даириләр бу райондики хәлққә 14 - майдин башлап көчүп кетиш һәққидә хизмәт ишләшкә башлиған . Өй чеқиш һәрикити башланған 24 - майда топа иттириш машинилири гүлистан районидики үч еғизлиқ зәйләшкән бир пакар өйиниң алдиға кәлгәндә бир киши раван болмиған хитайчә сөз билән " балам ағриқ, балам ағриқ ... Дәп йүгүрүп чиқип өйини чеқишқа тәйярланғанларға балам ятқан бир еғиз өйни қоюп қоюп қалғинини чиқиңлар" дәп ялвурған.

Бу әсли ясин барат исимлик бир кишиниң өйи болуп , өй чеқишқа мәсул хадимлар униң өйигә тәкшүрүп киргәндә өйдә йеңи туғулған бир бовақни көргәндин кейинла вақтинчә бу өйни чақмаслиқни қарар қилишқан. Әмма бу мәһәллидә 58 яшлиқ бир бовайниң 500 йүән хәҗләп өзи селивалған өйини униң тосиғиниға қаримай чеқивәткән.

Хитай даирилириниң бу һәқтә бәргән хәвәрлиридә пәқәт ямалиқ тағ олтурақ районида қалаймиқан селинған игиз ‏- пәс өйләрниң үрүмчиниң образиға тәсир йәткүзиватқанлиқи, бу җайни түзәп көкәртип башқидин қурушниң наһайити ақиланә пилан икәнлики шундақла бу қетим йигирмә нәччә орунниң һәмкарлиқи билән елип берилған ямалиқ аһалиликләр райониниң өрүп түзәш ишлириниң наһайити тез болуп қийинға тохтимиғанлиқи, асанла түзливетилгәнлики йезилған.

Әмма , бу җайда өз хираҗитиниң йетишичә , наһайити аҗиз, начар , ташливетилгән материяллар билән ясалған бу өйләрдә туруватқан хәлқниң өйлири чеқилғандин кейинки әһвали һәмдә уларниң һөкүмәтниң өй чеқиш һәрикитигә болған пикирлирини нәзәргә алмиған . Бу һәқтә һечқандақ бир мухбирниң һәқни чиқиш қилип туруп инсанпәрвәрлик билән язған бирәр җүмлисини учратқили болмайду. Һәтта һөкүмәтниң туғутлуқ яки кесәл бар аилиләрниң өйини вақитлиқ чақмиғанлиқидәк әқәллий бир тәдбирму мухбирлар тәрипидин һөкүмәтни махташ дәстури болған.

"Адәмни биринчи орунға қоюш, бизниң хизмәт нишанимиз ..."

Биз даириләрниң бу қетимқи өй чеқиш һәрикитиниң мәқсиди , өйи чеқилғанларниң қандақ орунлаштурулғанлиқи қатарлиқ мәсилиләр һәққидә тәпсилий мәлумат елиш үчүн үрүмчи шәһәрлик һөкүмәт тәрипидин ямалиқ аһалиликләр райони ишлирини башқуруш үчүн 1987 - йили бу йәргә қурулған мәһәллиләр комитетиға телефон қилдуқ ,"адәмни биринчи орунға қоюш бизниң хизмәт нишанимиз ..." Дегәндәк шоарлар билән телефон уланди.

ямалиқ тағдики мәһәллә комитет ишханисида туруп телефонни алған бу хитай , һөкүмәтниң өй чеқиш һәрикитидин хәвирим йоқ дәп башқа соаллиримизғиму җаваб бәрмиди.

Биз йәнә ямалиқ тағ аһалиләр райониға йеқин җайдики аилиликләрдин мәлумат игиләшкә тириштуқ, қәшқәрдин үрүмчигә иш издәп келип, ямалиққа йеқин мәлум мәһәллидә вақитлиқ олтурақлашқан бир уйғур аял зияритимизни қобул қилди.

Һөкүмәт хәлқниң әрзигә писәнт қилмиған

Биз йәнә сайбағ районлуқ һөкүмәт ишханиси вә шәһәр қурулуш идарилиригә телефон қилған болсақму уланмиди. Сайбағ районлуқ хәлқ ишлири идариси әтрапида олтурушлуқ бир йигит бәзи әрз қилғучиларниң ағзидин үрүмчи ямалиқ теғи районидики уйғурларниң өйлириниң мәҗбурий өрүветилгәнликини аңлиғанлиқини билдүрди.

Хитай һөкүмитиниң бу хил шәһәр қияпитини түзәш, көкәртиш, қанунсииз өйләрни тәртипкә селиш дегәндәк баһаниләр билән елип бериватқан өй чиқиш һәрикити пүтүн уйғур елиниң һәммә җайлирида давамлашмақта , һөкүмәт тәрипидин өйлиридин мәҗбурий көчүрүливатқан, өйлири чеқиливатқанлар асасән йәрлик уйғурлар болуп , радиомизға бу һәқтә инкас қилғучилар өйлиридин мәҗбурий һәйдиливатқан уйғурларниң иқтисадий бесимларға учриғандин башқа, әгәр һөкүмәтниң һәрикитигә наразилиқ билдүрсә түрлүк сиясий бесимларға дучар болидиғанлиқини билдүрмәктә. (Гүлчеһрә)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.