Японийә - хитай мунасивитидә сүркилишләр мәйданға кәлмәктә


2005.02.18

Өткән һәптә, хитай ташқи ишлар министирлиқи баянат елан қилип, японийиниң сикаку тақим араллиридики маякқа игә чиққанлиқини әйиблигән иди.

Хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси көң чүән бу мунасивәт билән өткүзүлгән мухбирларни күтүвелиш йиғинида, сикаку арилиниң әзәлдин хитайниң земини икәнликини, шундақла японийә һөкүмитиниң мәзкур аралға қаратқан һәр қандақ бир тәрәплимилик һәрикитиниң қанунсиз вә инавәтсиз икәнликини билдүрди. Амма у, хитай һөкүмитиниң бу һәқтә илгирилигән һалда бир тәдбир қоллинидиғанлиқи һәққидә ипадә билдүрмиди.

Арқа көрүнүш

японийә һөкүмити болса, хитай һөкүмити бу баянатни елан қилиштин бурун йәни өткән чаршәнбә күни , сикаку тақим араллиридики маякниң 1988 -йили японийә оңчи еқимдики паалийәтчиләр тәрипидин ясалғанлиқини, шуниң үчүн буниңдин етибарән сикаку арилидики мәзкур маякни японийә деңиз қирғиқи сақчи әтритиниң башқурдиғанлиқини билдүргән иди.

Бирақ хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси коң чүән шу күнила японийә һөкүмитиниң маякқа игә чиққанлиқ һәрикитини йәнә " инавәтсиз", "қанунсиз" дәп әйиплиди.

1895 -Йили японийә чиң сулалисини мәғлуб қилиғандин кейин, секаку арилини японийигә тәвә дәп елан қилди. Бирақ, иккинчи дуня урушидин кейин америка сикаку арални өзиниң игидарчилиқиға өткүзүвелип, 1972 -йили японийигә қайтуруп бәрди.

1970 -Йиллириға кәлгәндә, мәзкур аралдин нефит записи байқалди. Буниң билән хитай һәмдә тәйвән һәр икки тәрәп бу районниң игидарчилиқ һоқуқини тәләп қилишқа башлиди.

Хитайниң теришчанлиқи

юқирида тәкитлигән сәвәбләр түпәйлидин, хитай билән японийә арисида сүркилиш мәйданға кәлгән болуп, 17 - феврал күни, хитай ташқи ишлар миниситири ли җавшиң японийә ташқи ишлар министири набутака мачимураға телефон уруп, икки дөләт оттурисидики бу назук мәсилини еғир бесиқлиқ билән бир тәрәп қилип, һәмкарлиқни күчәйтиш керәкликини билдүрди.

Ли җавшиң сөзидә йәнә, икки тәрәпниң сикаку арилиға игидарчилиқ қилиш сәвәбидин келип чиққан тоқунушиниң, икки дөләт мәнпәәтигә бивастә зиян салидиғанлиқини алаһидә тәкитлиди.

Ортақ истратегийилик нишани

Хитай ташқи ишлар министири ли җавшиң, японийә ташқи ишлар министири табутака мачимураға телефон уруп бир күн өткәндин кейин, японийиниң мәзкур ташқи ишлар миниситири японийә мудапиә әмәлдари йошинори оно билән 18 -феврал күни вашингтонға йетип кәлди.

Америкида чиқидиған "вашингтон почта гезити" дә көрситилишичә, японийә ташқи ишлар миниситири набутака мачимура, японийә дөләт мудапиә әмәлдари йошинори оно һәмдә америка ташқи ишлар миниситири кондолиза райис вә америка дөләт мудапиә миниситири доналд рамисфелдлар бирликтә тәйвән боғизиниң бихәтәрлики японийә билән америкиниң "ортақ истратегийилик нишани" икәнликини җакарлайдикән.

"Вашингтон почта гезити" ниң ашкарилишичә, мәзкур келишим шәнбә күни рәсмий йосунда елан қилинидикән.

Бу японийиниң тәйвән мәсилисидә тунҗи қетим өз ипадисини ениқ билдүрүши болуп, илгири японийә тәйвән мәсилисидә ипадә билдүрүштин өзини қачуруп кәлгән, бир қисим күзәткүчиләр "сикаку арили сәвәбидин йириклишип келиватқан хитай - японийә мунасивити йәниму бир қәдәм начарлиши мумкин" дәп пәрәз қилишмақта. (Әқидә)

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.