Күрәш атахан: йәкәндики вәқәдин хитай һөкүмитиму, хитай хәлқиму савақ елиши керәк

Германийидики уйғур паалийәтчилиридин күрәш атахан әпәнди, бүгүн радиомизниң зияритини қобул қилип, 24 ‏- феврал күни йәкәндә йүз бәргән обулқасим өмәр исимлик бир уйғурниң бир хитайни пичақлап өлтүрүп иккисини яриландурғанлиқ вәқәси һәққидә пикир баян қилди.
Мухбиримиз шоһрәт һошур
2010-03-05
Share
qeshqer-hujum-meydani-305 Сүрәт, хитай қораллиқ сақчилириға қилинған һуҗум йүзбәргән қәшқәр шәһириниң сәмән йолиға җайлашқан али меһманханисиниң партилитиветилгән қисмидин бир көрүнүш.
AFP Photo

Күрәш атахан әпәнди вәқәни, нөвәттики шәрқи түркистан вәзийитидики җиддийликниң бир ипадиси дәп көрситиш билән тәң, вәқәдин һәм хитай һөкүмитиниң, һәм хитай хәлқиниң дәрс елиши керәкликини билдүрди.

Төвәндә сөһбәтниң қисқичә хатириси:

С: йәкәндики вәқәниң харәктери һәққидә немиләрни дейишимиз мумкин?

Җ: вәқә хитайниң 60 йиллиқ мустәмликә сияситиниң нәтиҗиси вә шәрқи түркистанниң нөвәттики вәзийитиниң инкаси.

С: бир айниң алдида шенҗен вә хебейдә мушуниңға охшиған вәқәләр йүз бәргән. У чағда өлгүчи уйғур иди. Бу вәқәләрниң арисида бир сәвәп-нәтиҗә мунасивити бармиду?

Җ: йәкәндики вәқәниң 5 ‏- июл вәқәси билән мунасивити билән мунасивити бар дәп қараймән. Чүнки мушу күнләрдә нурғунлиған анилар, атилар өлгән вә йоқалған пәрзәнтлириниң дәрдидә яшаватиду. Өзини уйғур дәп қарайдиған һәрқандақ кишиниң қәлбидә қисас оти бар.

С: 5‏ - июлдин кейинки вәқәләрдә пуқралар һуҗум нишани болуватиду; сизчә бу қандақ һадисә вә қандақ вәзийәтниң ипадиси?

Җ: диктатор һакимийәтләр һәр вақит бигунаһ хәлқләрни һәр хил шәкилдә қурбан қилип кәлди. Хитай хәлқиму хитай һөкүмитиниң шамилиға дәссәп, һәқсизлиқләргә васитә болуватқан әһвал мәвҗут. Хитай хәлқи шәрқи түркистан мәсилисидә һөкүмәт тәрәптә әмәс, һәқиқәт тәрәптә турған чеғида пуқраға хас иш қилған болиду.

С: рос хәлқи ичидә чечәнләрни қоллайдиған, исраилийә хәлқи ичидә пәләстинликләрни қоллайдиған аммивий һәрикәтләрни учритиш мумкинму? хитай хәлқидин буни көрүш мумкинму?

Җ : бу хитай ичидә көрүлүп бақмиди, буниңдин кейинму мүмкинсиздәк туриду.

С: җәмийәттә мундақ бир гәп бар: "нөвәттә хитай хәлқиму әркинликкә игә әмәс, уларму зулум астида шуңа уйғурларни қоллап гәп қилалиши мумкин әмәс ...." Бу гәпкә қандақ қарайсиз?

Җ: бу пүтүнләй хата гәп. Бу хитай демокиратчилириниң хитай миллитини ақлаш баһаниси. 5 ‏- Июлдин кейин көрдуқ, хитай хәлқи кочиға чиқип, һөкүмитини уйғурларни қаттиқ бастурмиди дәп намайиш қилди. Бу намайишлар билән улар өзиниң әсли тәбиитини йәнә бир қетим ашкарилиди.

С: әслидә тоғра инкас қандақ болуши керәк иди? йәни шу күни хитай хәлқи үрүмчидә қандақ қилиши керәк иди?

Җ: хитай һөкүмитиниң тенчлиқ шәклидики намайишни тоқунушқа айландурғанлиқини, намайишчиларға оқ чиқирип қан төкүлүшкә сәвәп болғанлиқини әйибләп намайиш қилиши керәк иди.

С: йәкән вәқәсидин чиқирилидиған дәрс немә?

Җ: йәкәндики бу вәқә, нөвәттә шәрқи түркистанда йүз бериватқан вәқәләрдин пәқәт ашакариланғини, йәнә ашкариланмиған йәнә көп ишлар болуши мумкин. Бу вәқәләр йәнә йүз беридиғанлиқи ениқ. Вәқәдин хитай һөкүмити дәрс чиқирип, зулумға хатимә бериши; хитай хәлқиму ибрәт елип, һә десила хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастурудиған чомақ яки ғалча болмаслиқи керәк. Һәқни сөзләшни, адаләтни тәрәп тутушни үгүнүшкә қарап тәрәққий қилиши керәк.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики сөһбитимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт