Öz térilghu yiridin ayrilip qéliwatqan déhqanlar barghanséri köpeymekte


2006-07-27
Share

Xitay emgek we ijtima'iy kapalet ministirliqi élan qilghan sanliq melumatta körsitilishiche, ötken 10 yil ichide, texminen 40 milyon déhqan öz térilghu yéridin ayrilip qalghan bolup, bundin kéyinki 5 yil ichide öz yéridin ayrilidighan déhqanlar sani yiligha 3 milyondin köpiyidiken, 2010 - yiligha barghanda, texminen 55 milyon déhqan öz térilghu yéridin ayrilip qalidiken.

Yéqinqi yillardin buyan xitayning her qaysi ölkiliride, déhqanlarning yer mesilisi heqiqeten nahayiti éghir mesilige aylan'ghan, yerlik hökümetning déhqanlargha bésim ishlitip ularning térilghu yérini qurulush ishlirigha ishlitidighan qanunsiz qilmishliri barghanséri ewj élip, déhqanlarning kishilik hoquqi éghir derijide depsende bolghan.

Emeliy san hökümet élan qilghandin köp

Déhqanlarning kishilik hoquq mesilisige izchil halda köngül bölüp kéliwatqan déhqan wekili lyu jéngyö ependi bu heqte toxtilip" hazir xitaydiki déhqanlarning yer mesilisi éghir halettiki ijtima'iy mesilige aylandi. Hökümet bu heqte gerche nurghun höjjetlerni chüshürgen bolsimu, mesilini hel qilishta, heqiqiy chare -tedbirlerni qollanmidi " dep tekitlep, öz yéridin ayrilip qéliwatqan déhqanlar sanining hökümetning élan qilghinidinmu köp ikenlikini bildürdi.

"Menche heqiqiy san hökümet teripidin élan qilin'ghan bu sandin xélila éship ketken bolup, hazirning özide öz yéridin ayrilip qalghan déhqanlar sani 70 milyon'gha yetken. Déhqanlar mesilisining uzundin buyan bir terep qilinmasliqidiki seweb yenila merkizi hökümette. Chünki merkizi hökümet yerlik hökümet orunlirining yer bashqurush qanunigha xilapliq qilip, déhqanlarning yérini bulang -talang qilip, ularning kishilik hoquqini xalighanche depsende qiliwatqanliqigha yenila yol qoyup kelmekte. Bu yil 3 ‏- ayda wén jyabaw déhqanlar mesilisi heqqide mexsus söz qilip 'térilghu yerlerni qoghdash tüzümini yaxshi ijra qilish kérek, déhqanlarning yérini ishlitishke toghra kelse, ulargha yéterlik tölem heqqi bérish kérek' dep körsetken, merkizi hökümetmu bu heqte nurghun höjjetlerni chüshürdi, lékin tahazirgha qeder héchqandaq emeliy heriket élip bérilghini yoq. Memliketning her qaysi ölkiliridiki yézilarda déhqanlarning kishilik hoquqi yenila xalighanche depsende qilinmaqta. Qanun'gha xilapliq qilip déhqanlarni xalighanche bozek qiliwatqan yerlik hökümet emeldarliri yenila öz bilginini qilip jazalanmidi. Bu xil haletni körgen her qandaq adem, merkizi hökümet zadi néme qiliwatidu, ular néme üchün déhqanlargha ziyan élip kéliwatqan bu emeldarlarni jazalimaydu' dep nepretlinidu".

Munasiwetlik melumatlarda körsitilishiche, öz térilghu yiridin ayrilip qéliwatqan lyawning, sichu'en we jyangsu qatarliq xitay ölkiliridiki déhqanlar yerlik hökümetning térilghu yerlerni mejburiy tartiwélish qatarliq bolmighur qilmishlirigha qarshiliq bildürüp toxtimay merkizi hökümet orunlirighiche bérip dawa qilip kelgen. Ular hetta xu jintaw we wén jya baw qatarliq dölet rehberlirige xet yézish arqiliq, yerlik hökümetning qanunsiz qilmishlirini pash qilghan. Dölet rehberliridin déhqanlarning hoquqini qoghdash heqqide yardem sorighan.

Emeliy chare qollinilmisa chong weqe yüz béridu

Radi'omizning ziyaritini qobul qilghan lyu jéngyö ependi sözide yene " eger merkizi hökümet déhqanlar mesilisini tézdin bir terep qilishta, jiddiy chare -tedbir qollanmay, etidin kech kirgiche quruq shu'ar towlap, quruq höjjet chüshürüsh bilenla bolidiken, undaqta weziyet téximu nacharliship, chong weqe yüz béridu " dep bildürdi.

"Shunga bu mesile eger merkizi hökümet teripidin tézdin bir terep qilinmaydiken, déhqanlar téximu zor ziyan'gha uchraydu. Quruq shu'ar towlap, quruq höjjet chüshürüsh bilenla mesilini hel qilghili bolmaydu. Hazir öz hoquqini qoghdaymen dégen déhqanlar nazaret qilinip, ziyankeshlikke uchrap hetta qolgha élinip qamaqqa tashlanmaqta. Bu xil ehwallarni merkizi hökümet körüp turup bir terep qilmaywatqanliqi kishini bekmu ümidsizlendüridu".

Gerche xitay ölkiliridiki déhqanlar yerlik hökümet teripidin bulang- talang qilinip, öz yéridin ayrilip qiliwatqan bolsimu, Uyghur élige éqip kirgen xitay déhqanliri qisqa waqit ichide nechche yüz mo yerge ige bolup, Uyghur déhqanliridin nechche hesse yaxshi turmush kechürmekte. Lékin Uyghur déhqanliri bolsa tügimes hashar emgikidin bash kötürelmey, öz térilghu yéridin waz kéchishke mejbur bolmaqta. (Méhriban)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet